واکسیناسیون راه درمان کووید -19 نیست مردم نباید گرفتار حرفهای مبهم شوند
واکسیناسیون در حقیقت یکراه پیشگیری است و نه راه درمان، اما متأسفانه در چند روز گذشته شاهد این موضوع هستیم در سطح جامعه که اگر افراد واکسن دریافت کنند بهبودی حاصل می¬شود و می¬توانند مجدد سلامت خود را بازیابند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ واکسیناسیون در حقیقت یکراه پیشگیری است و نه راه درمان، اما متأسفانه در چند روز گذشته شاهد این موضوع هستیم در سطح جامعه که اگر افراد واکسن دریافت کنند بهبودی حاصل می¬شود و می¬توانند مجدد سلامت خود را بازیابند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,
بنابراین مردم نباید درگیر اینگونه حرف¬ها شوند و تنها راه برای مقابله با این بیماری قطع زنجیره انتقال است چراکه بیماری ویروسی برخلاف بیماری¬های باکتریایی دارو و آنتیبیوتیک ندارند و در صورت وجود برای برخی از عوامل محدود است.
,
واکسیناسیون چیست؟
, واکسیناسیون چیست؟,
هرگونه اقدامی که بهمنظور جلوگیری از بروز عفونت و یا تخفیف شکل طبیعی بیماری در فردی با تجویز آنتیبادی یا آنتیژن به عمل آید ایمنسازی گفته می¬شود. با تزریق عضلانی یا وریدی آنتیبادی ایمنی غیرفعال یا انتقالی ایجاد می¬گردد. دوام این نوع ایمنی کوتاه است و بستگی به نیمهعمر آنتیبادی در بدن فرد دریافتکننده دارد و این مدت در حدود 3 تا 4 هفته است. در صورت تجویز آنتی¬ژن که شامل میکروارگانیسم ضعیف شده، کشتهشده و یا اجزاء آن می¬شود دستگاه ایمنی فرد دریافتکننده تحریک و بهطور فعال آنتیبادی تولید می¬کند. ایمنی بهدستآمده در این حالت را ایمنی فعال گویند. دوام این نوع ایمنی، طولانی¬تر از نوع غیرفعال است.
,
ایمنسازی فعال یا واکسیناسیون
, ایمنسازی فعال یا واکسیناسیون,
واکسیناسیون اقدام بسیار مهم و باارزشی است که بهوسیله آن با هزینه کم می¬توان از ابتلا به بیماری¬های عفونی جلوگیری کرد. با اجرای برنامه واکسیناسیون همگانی در جهان، شیوع بسیاری از بیماری¬های خطرناک در بین شیرخواران، کودکان و بالغین کاهش بارزی پیداکرده است بهطوریکه اکنون شیوع بیماری¬های خطیری چون دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، سرخک و فلج کودکان با واکسیناسیون همگانی با موفقیت کنترل و در بسیاری از کشورها عملاً به حداقل میزان خود رسیده است، یا بیماری آبله که با واکسیناسیون همگانی و پیگیری جهانی ریشهکن شده است. برای بیش از 20 بیماری انسان، اکنون واکسن تهیهشده است که تعدادی از آنها بهطور همگانی و بقیه در شرایط خاصی، مورداستفاده قرار می¬گیرند. تصمیم برای تهیه و استفاده از واکسن، جهت یک بیماری بر اساس نتیجه موازنه دو موضوع، یکی میزان احتیاج به واکسن و دیگری خطرات و عوارض ناشی از آن گرفته میشود. میزان اثر پیشگیریکننده واکسن یک بیماری، از مقایسه تعداد مبتلایان دو گروه افراد واکسینه شده و نشدهای که بهطور تصادفی در معرض بیماری قرار میگیرند به دست میآید. مؤثرترین واکسنها آنهایی هستند که مکانیسم پیشگیری حاصل از مرحله بهبودی در شکل طبیعی بیماری را تقلید کنند.
,
واکسنها باعث بیماری افراد میشوند؟
, واکسنها باعث بیماری افراد میشوند؟,
خیر؛ هیچ مدرکی وجود ندارد که ثابت کند دُز کم تزریق این واکسنها باعث بیماری میشود. واکسنها به شما بیماری نمیدهند بلکه در عوض به سیستم ایمنی بدن شما کمک میکنند تا عفونت موجود در بدن را شناسایی و با آن مبارزه کنند. برخی از افراد پس از واکسیناسیون علائم خفیفی مانند درد عضلانی یا افزایش دما را نشان دادهاند. اما این بیماری نیست، بلکه پاسخ بدن به واکسن است.
,
شواهد علمی زیادی وجود دارد که نشان میدهد واکسیناسیون بهترین راه تقویت سیستم دفاعی بدن در برابر عفونتهای جدی است.
,
از کجا بدانیم که این واکسن بیخطر است؟
, از کجا بدانیم که این واکسن بیخطر است؟,
برای تائید بیخطر بودن یک واکسن، آزمایشهای متعددی انجام میشود و اولین قدم در این راه، آزمایش واکسن در آزمایشگاه با انجام تست روی سلولها و حیوانات است. پسازآن چنانچه همه این مطالعات ثابت کرد که واکسن هیچگونه خطری ندارد، آنگاه مرحله بعدی که آزمایش روی افراد داوطلب است آغاز میشود. در مرحله آزمایش روی داوطلبان نیز، واکسن روی جمعیت بزرگی از انسانها تست میشود تا از مؤثر بودن و ایمنی آن اطمینان حاصل شود. در این آزمایش افراد به دو گروه اصلی تقسیم می¬شوند که نیمی از افراد واکسن واقعی ونمی دیگر از افراد دارونما دریافت می¬کنند.
,
در مورد یک واکسن از زمانی که مراحل مطالعاتی ابتدایی روی آن شروع می¬شود تا زمانی که مجوز دریافت نماید باید راه طولانی حدود 10 الی 15 سال زمان طی شود تا پس از دریافت تائید نهایی تأثیر و امنیت، مجوز تزریق گسترده انسانی را دریافت نماید. اما با توجه به اینکه در شرایط اضطراری قرار داریم خیلی از این مراحل بهصورت فوقسریع طی شد.
,
در جریان این آزمایشها واکسن فایزر-بیونتک، یکی از داوطلبان نیز جان باخت و همین باعث شد تا آزمایش متوقف و علت مرگ بررسی شود.
,
با توجه به اینکه تاکنون مورد موفقی از این نوع واکسن در دنیا قبلاً به ثبت نرسیده است و اینکه به این نوع واکسنها mRNA گفته میشود که درواقع رشته مکمل DNA است و مطالعات انجامگرفته در حوزه DNA واکسنها نیز هیچکدام تاکنون موفقیتآمیز نبوده است لذا خطرات این واکسن هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد و چالش¬ها و اثرات جانبی ان در آینده مشخص میشود.
,
mRNA یک زنجیره دارای کدهای نوکلئوتیدی است که در داخل سلول به پروتئین ترجمه میشود (یعنی باعث ساخت پروتئین میشود). هدف این بود که با استفاده از انواع RNA مانند siRNA بتوانند بعضی از انواع mRNA هایی که بیماریزا هستند را از بین ببرند و یا فعالیت بعضی از ژنها را کُند یا متوقف کنند.
,
حاملهای ویروسی که در واکسن فایزر از آنها استفاده میشود هم درواقع به این شکل است که یک ژن را داخل یک ویروس قرار میدهند و ویروس را وارد سلولها میکنند و این ژن باعث ساخت پروتئین میشود. یکی دیگر از کاربردهای mRNA و حاملهای ویروسی این است که آنتیژنهای ویروسی را در آنها قرار دهیم و آنها را وارد بدن کنیم تا پروتئینی که برای تحریک سیستم ایمنی بدن و تولید آنتیبادی (پادتن) موردنیاز است را تولید کند که این پلتفرم (روش) در زمان حاضر برای اولین بار در جهان برای تولید واکسن کرونا برای انسان استفاده میشود.
,
واکسنهایی مانند فایزر که بر مبنای mRNA ساخته میشوند از فنّاوری پیشرفتهای استفاده میکنند و استفاده از این فنّاوری برای واردکردن mRNA به درون سلولها، امری پیشرفته است اما بحثی که بر سر این واکسنها وجود دارد این است که نمیدانیم این mRNA ها در بدن در اثر تزریق واکسن به چه میزان پروتئین تولید میکنند، همانطور که گفته شد اگر میزان ماندگاری پروتئین در بدن زیاد شود باعث بروز اختلال در سیستم ایمنی میشود. اگر تزریق این واکسن باعث شود پروتئینهای بیشتری در بدن تولید شوند، ممکن است ترکیبی که توسط واکسنهای بر پایه mRNA تولیدشده است، سیستم ایمنی بدن را مختل یا اصطلاحاً dysregulate کند و علت مخالفت فعلی برخی متخصصین با واکسن کرونایی که به این روش ساخته میشود این است که هنوز اطلاعات کافی درباره عوارض طولانیمدت این نوع واکسن در دست نیست زیرا اینیک روش بسیار جدید است و هنوز امتحان خود را پس نداده است و بنابراین ممنوعیت واردات آنها امری منطقی و علمی بوده است.
,
با توجه به اینکه از عمر این همهگیری جهانی نزدیک به یک سال می¬گذرد؛ تلاش جهانی بر این است تا با تولید یک واکسن جلوی این پاندمی را بگیرد تا وضعیت اجتماعی و اقتصادی به حالت طبیعی خود بازگردد. همانطور که قبلتر هم اشاره کردم، برای تولید انبوه یک واکسن ابتدا باید چندین فاز را طی کنیم، در مرحله اول باید در محیط آزمایشگاهی مطالعه و اثبات شود که این واکسن روی سلولها جهش ایجاد نمیکند پس از فاز آزمایشگاهی، واکسن وارد فاز تست حیوانی میشود، در این مرحله واکسن را به حیواناتی تزریق میکنند که سیستم ایمنی آنها شبیه به انسان است، برای مثال آن را به حیواناتی مانند موش خرگوش، میمون و ... تزریق میکنند، سپس فازهای تست انسانی شروع میشود که سه مرحله دارد، برای واکسنهایی که الان در دنیا برای کرونا موجود است، فاز یک و دو یا فازهای دو و سه انسانی یکی شدهاند تا امر تولید واکسن تسریع شود.
,
بنابراین واکسنهایی که در جهان به مردم تزریق میشود را نمیتوان واکسن کاملاً تائید شده دانست زیرا این واکسنها در فاز سوم مطالعه یا درواقع کارازمایی بالینی قرار دارند. برای مثال امارات واکسن کرونای ساخت چین که نوعی واکسن ویروس کشتهشده است را به بخشی از مردم تزریق میکند، در این کشور افراد زیادی از نژادها و قومیتهای مختلف حضور دارند و درنتیجه بهترین مکان برای انجام تست انسانی واکسن کرونا است زیرا میتوان تأثیر واکسن را بر قومیتها، نژادها و افراد مختلف آزمایش کرد.
,
باید توجه داشت پس از آنکه فازهای تست انسانی طی شد، عوارض طولانیمدت واکسن در جمعیتها و گروههای مختلف بررسی میشود. برای مثال تأثیر واکسن را روی زنان باردار و شیرده، کودکان و ... بررسی میکنند، مثلاً بررسی میشود که آیا تزریق این واکسن در دوران بارداری تراتوژن (ناهنجاری زا) است یا خیر، یعنی باعث بروز ناهنجاریهایی در جنین میشود یا نه و این مسائل باید یکییکی موردمطالعه قرار بگیرد و ممکن است پس از چند سال متوجه عوارض آن شوند، اگر به تاریخچه مصرف داروهای مختلف در جهان دقت کنید میبینید که داروهای زیادی درگذشته مصرف میشدند که باگذشت زمان دانشمندان متوجه شدند این داروها عوارض بلندمدتی برجای میگذارند و مصرف آنها متوقف شد.
,
بررسی عوارض بلندمدت معمولاً سالها به طول میانجامد، مثلاً بیماریهای خود ایمنی یک سیر بسیار کُند دارند تا بروز پیدا کنند. بنابراین باید سال¬ها منتظر ماند تا عوارض بلندمدت آن در جامعه مورد آزمایش، نمایان شود.
,
برای ساخت یک واکسن مؤثر و مطمئن علیه کرونا، باید از طبیعت تقلید کنیم، اگر به تاریخ نگاه کنید میبینید که هیچ عامل بیماریزایی، نسل بشر را از بین نبرده است، برای مثال طاعون، مالاریا، آنفلوانزا و وبا و ... نتوانستهاند باعث از بین رفتن کل مردم جهان شوند و درواقع در طبیعت، انواعی از ویروسهایی که کمتر بیماریزا هستند به وجود میآید (ویروسهای ضعیفتر)، حالا ما باید بهجای آنکه منتظر شویم که ویروس در جوامع گسترش یابد و بهتدریج به سمت ضعیف شدن برود، در آزمایشگاه این کار را کنیم یعنی ویروس را در محیط آزمایشگاهی پاساژ و کشت میدهیم، نوع ضعیف شده را انتخاب میکنیم و از آن واکسن میسازیم و به مردم تزریق میکنیم. یعنی ویروس طبیعی را ضعیف میکنیم و یا با استفاده از مادهای به نام فرمالین، ویروس را میکُشیم، وقتی این ویروس ضعیف یا کشتهشده را به واکسن تبدیل و به مردم تزریق میکنیم آنتی بادیهایی (پادتنهایی) در بدن ساخته میشود که میزان آنها متعادل است درحالیکه در واکسن بر مبنای m RNA ممکن است پروتئینها بیشازحد در بدن تولید شوند.
,
بهعنوانمثال در واکسنهای با روش mRNA هنوز نمیدانیم میزان پروتئینی که بدن در واکنش به این نوع واکسن میسازد، چه قدر است و اگر میزان زیادی از پروتئین درنتیجه تزریق این واکسن در بدن ساخته شود عوارض خطرناکی میتواند حادث شود.
,
بیماری کرونا در برخی از افراد، باعث ایجاد اختلال در سیستم ایمنی میشود، یعنی باعث میشود مواد سیستم ایمنی یا "سیتوکاین"ها به میزان زیاد در بدن آزاد شوند. یعنی سیستم ایمنی دیس ریگولیت (مختل) میشود، در این بیماری در بعضی از افراد طوفان سیتوکینی ایجاد میشود یعنی مواد از داخل سلولهای سیستم ایمنی به میزان زیاد آزاد میشوند و درنتیجه بافت ریه را تخریب میکنند.
,
حالا فرض کنید یک واکسن mRNA که نمیدانیم چه قدر پروتئین در بدن تولید میکند به افراد تزریق شود، درصورتیکه پس از تزریق این نوع واکسن، پروتئین بیشتر از حد نیاز در بدن ساخته شود سیستم ایمنی دچار اختلال میشود و بنابراین باید در ابتدا متوجه شویم که واکسنهای بر پایه mRNA چه قدر باعث تولید پروتئین میشوند اما هنوز این مسئله را کسی نمیداند.
,
از طرف دیگر فرض کنید که ویروس کرونایی که در ایران در حال گردش است دچار جهش شود و واکسن فایزری که خرید داری شده است بر مبنای mRNA ویروس کرونایی که در کشور ایالاتمتحده در حال گردش است ساختهشده است، بنابراین باید سفارش بدهیم که برای نوع جدید جهشیافته در کشور ما، واکسن mRNA جدید بسازند که این موضوع تقریباً غیرممکن است.
,
در مقابل واکسن ایرانی که توسط بنیاد برکت تولید گردیده است یک واکسن است که از فنّاوری ویروس کشتهشده در آن استفادهشده است و این دسته از واکسن¬ها سالیان سال است که در دنیا مورداستفاده قرار می¬گیرند. فعالیتهای پیشینه واکسنسازی در ایران و بررسی تاریخچه و تولید دیگر واکسنها در کشورمان نیز میتواند سندی بر این دستیابی به واکسن کرونا باشد. بیماریهای واگیرداری ازجمله مثل طاعون، وبا، سل، حصبه، آبله، تیفوئید، مننژیت، سیاهسرفه، فلج اطفال، اوریون، سرخک، هپاتیت ب ابولا و.... بیماریهایی بودند که بیش از قرنها باعث رنج انسان بودند اما حدوداً از یک قرن گذشته تا همین ۱۰ سال پیش همه این بیماریها به مرحله کنترل و ریشه کم شدن درآمدند و محققان و پژوهشگران کشورمان با همه داشتههای خود توانستند این بیماریها را در کشور کنترل کنند البته این در حالی است که هنوز هم بسیاری از کشورهای درحالتوسعه از این بیماریهای واگیردار رنج میبرند.
,
ایران در حوزه مقابله با بیماریهای واگیر جزو کشورهای با شاخص بالا است و همچنین سازنده واکسن در جهان است. ایران سازنده ۱۱ واکسن انسانی، ۱۷ واکسن دامی، ۱۹ واکسن طیور و یک واکسن مخصوص آبزیان است و کشورمان جزء ۱۰ کشور برتر دنیا در حوزه تولید واکسنهای انسانی، دامی و طیور قرارگرفته است.
,
سخن آخر
, سخن آخر,
درنهایت با توجه به نکات گفتهشده، اولاً باید توجه داشت که واکسنهای کرونای تولیدشده در جهان در مرحله تست انسانی قرار دارند؛ ثانیاً با توجه به مطالب ذکرشده در خصوص عوارض احتمالی واکسنهای m RNA، تأثیر جهشها بر فرآیند ساخت واکسن و قرار داشتن واکسنهای جهان در مرحله کار آزمایی بالینی و تست انسانی باید قبل از آنکه واکسیناسیون برای بخش مهمی از مردم کشور انجام شود، از سلامت واکسن، میزان ایمنیزایی آن و نداشتن عوارض جانبی بلندمدت آن اطمینان حاصل شود. کم عارضهترین پلتفرم واکسن کرونا، واکسنی است که بر اساس ویروس کشتهشده ساخته میشود زیرا ساخت و مصرف واکسن با این روش سابقه طولانی دارد و در سیاستهای تأمین (واردات و تولید واکسن) باید به این نکته توجه شود تا سلامت مردم جامعه به خطر نیفتد.
,
نویسنده: دکتر محمدرضا شفاعتی متخصص کلینیکال میکروبیولوژی
انتهای پیام/
نویسنده: دکتر محمدرضا شفاعتی متخصص کلینیکال میکروبیولوژی
,
انتهای پیام/
, ]
ارسال دیدگاه