به گزارش خبرنگار اجتماعی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ با پایان ایام حج و آغاز بازگشت حجاج از سرزمین وحی، فصلی نو در زندگی ما آغاز میشود؛ فصلی شیرین از دیدار پدر، مادر، همسر، برادر، خواهر یا همسایهای که با احرام به سفر رفته و با دل و جان تازه بازمیگردد. اما در کنار این شیرینی، تأملی نیز پنهان است؛ آنجا که جوهره این سفر آسمانی، در لابهلای ظواهر گم میشود.
از ۲۱ خرداد، فرودگاهها میزبان پروازهای بازگشت حجاج هستند. خانهها چراغانی میشوند و دید و بازدیدها رونق میگیرد؛ اما در همین هیاهو، گاه فراموش میکنیم که آنچه حاجی از مکه با خود آورده، فقط سوغاتی نیست؛ نشانهای از سلوک درونی است که باید پاس داشته شود.
اما آنچه میبینیم، گاه با این معنا فاصله دارد؛ میزبانانی که در تدارک «ولیمه»اند، اما در شکل و شیوه، بیش از آنکه از سنت بهره گرفته باشند، به جنبههای نمایشی آن توجه کردهاند. هزینههایی سنگین، مهمانیهایی پرخرج و فضایی که بیشتر برای نمایش و سرگرمی فراهم شده تا برای تقویت پیوندهای معنوی.
حج، میعادگاه تهذیب یا مسابقه تجمل؟
کافیست نگاهی بیندازیم به فلسفه حج. اساس این سفر، چیزی جز تواضع، سادگی، ازخودگذشتگی و نزدیکی به خدا نیست. حاجی در منا برهنه از دنیا میشود. در عرفات اشک میریزد. در مشعر، دل را به خاک میساید و در طواف، حول محور توحید میچرخد. تمام این سیر روحانی برای این است که وقتی به خانه برگشت، دیگر آن آدم قبلی نباشد.
اما آیا مجالی برای تداوم این سیر باقی میماند وقتی هنوز پای حاجی به خانه نرسیده، عکاس و فیلمبردار آمادهاند تا «مراسم استقبال» را ثبت کنند؟ وقتی بر سر سفره، خوراکیهایی چیده شده که بخش زیادی از آنها یا اصلاً خورده نمیشوند یا ته ماندهشان سطل زباله را رنگین میکند؟
آیا ما واقعاً به حاجی خوشآمد میگوییم یا با این تجملات، مسیر بازگشت او به سادگی و صفای حج را سد میکنیم؟
سفرههایی که صدای فقرا را نمیشنوند
تصور کنید در محلهای، چند خانه آنسوتر از یک مجلس «ولیمه بازگشت از حج»، خانوادهای نان شب ندارد؛ آیا اسراف در چنین شرایطی فقط یک اشتباه ساده است یا ظلمی ساختاری؟
پیامبر اسلام (ص) فرمودند: «خداوند، اسرافکاران را دوست ندارد». حال چطور میشود که ما پس از بازگشت از سفر خانه خدا، اولین کارمان، کاریست که خداوند آن را نمیپسندد؟
بارها شاهد بودهایم که خانوادهها با چشم و همچشمی، مراسمی برگزار میکنند که نه فقط در شأن حج نیست، بلکه ضد روح آن است. از سفارش غذاهای بیرونبر با قیمتهای نجومی تا رزرو باغ برای برگزاری مراسم، از تهیه لباسهای مخصوص برای مهمانان تا چاپ کارت دعوت با طراحیهای عجیب و غریب. اینها بیشتر شبیه «جشن عروسی» است تا «ولیمه بازگشت از حج».
ولیمه، سنتی است الهی، اما نه برای فخر فروشی، بلکه برای ایجاد الفت و یادآوری نعمت بندگی. پیامبر (ص) خود از سادهترین غذاها برای ولیمه استفاده میکردند. از ظرفی غذا که میان اصحاب میچرخید تا همه از آن بهرهمند شوند.
امروز اما شاهد سفرههایی هستیم که نه بوی اخلاص میدهند، نه طعم فقرزدایی دارند.
دلهایی که دیگر با کعبه کوک نیستند
حج، فرصتی است برای بازبینی، برای «خود را پیدا کردن». اما چه میشود که بسیاری پس از بازگشت، حتی دلشان برای نماز اول وقت هم تنگ نمیشود؟
پاسخ شاید در این باشد که فضای جامعه ما آماده پذیرش «تحول حاجی» نیست. از همان لحظهای که پا به فرودگاه میگذارد، محاصره میشود با موبایلهایی که انتظار دارند لبخند بزند، دست تکان دهد، سوغاتی بدهد و بعد هم در مهمانیای شرکت کند که در آن جز اسم خدا، همه چیز هست.
ما حاجی را به درون دنیایی پر از زرق و برق برمیگردانیم؛ دنیایی که با روح عرفات سازگار نیست. او میخواهد بماند در حالت «لبیک»، اما ما با مهمانیها و تعارفات بیپایان، او را دوباره در دل همان دنیایی فرو میبریم که روزی از آن فرار کرده بود.
بازگشت واقعی، سکوت و سادگی میطلبد
بازگشت از حج، باید با سکوت باشد؛ سکوتی که از درون لبریز است. نیازی نیست طبل بزنیم برای چیزی که باید در دلها طنین بیندازد. نیازی نیست سفرهای بچینیم که روح حاجی را خراش دهد. باید بگذاریم حاجی، حاجی بماند.
حج یعنی ترک دنیا، نه بازگشت به دنیای پر زرق و برق با لقب "الحاج".
ارسال دیدگاه