بازار خرید و فروش ارز آزاد خلوت و بدون مشتری/ واکنش بازار به افزایش قیمت ارز
بازار آزاد ارز در تهران، روز سهشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۴، شاهد یکی از تندترین جهشهای قیمتی اخیر بود و پس از تکنرخی شدن رسمی ارز توسط بانک مرکزی و تعطیلی تالارهای اول و دوم مرکز مبادله از روز گذشته، برخلاف پیشبینیهای خوشبینانه، نه تنها آرامش به بازار بازنگشت، بلکه حجم معاملات به شدت افت کرد و خیابان فردوسی تا چهارراه استانبول تقریباً خالی از مشتری و حتی دلال شد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ برای ثبت دقیق وضعیت بازار ارز آزاد، خبرنگار راه دانا حوالی ساعت ۱۳:۳۰ روز سهشنبه، مسیر میدان فردوسی تا چهارراه استانبول را پیاده طی کرد. در این فاصله، تنها تعداد انگشتشماری از صرافیهای مجاز باز بودند و دلالهای خیابانی – که معمولاً در این محدوده شلوغ و پرجنبوجوشاند – به شدت کاهش یافته بودند.
قیمتهای اعلامشده توسط دلالها به این شرح بود:
- برای خرید دلار از مردم (فروش به دلال): ۱۴۵ تا ۱۴۶ هزار تومان
- برای فروش دلار به مردم: ۱۴۷ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۱۴۸ هزار و ۲۰۰ تومان (در موارد نادر)
با وجود این فاصله قیمتی قابل توجه (حدود ۲ تا ۳ هزار تومان)، عملاً هیچ معاملهای در جریان نبود. فروشندگان مردمی که گاهی برای فروش دلار مراجعه میکردند، با شنیدن پیشنهاد پایین دلالها، بلافاصله محل را ترک میکردند. خریداران هم – که در روزهای پرنوسان معمولاً صف میکشیدند – تقریباً غایب بودند. خیابان فردوسی، که همیشه صدای داد و فریاد دلالها در آن شنیده میشود، امروز سکوت عجیبی داشت؛ تنها چند نفر با چهرههای نگران در حال تماشا بودند و گهگاه با موبایل خود قیمت لحظهای را چک میکردند.
یکی از دلالهای قدیمی که بیش از ۱۵ سال در این محدوده فعالیت دارد، به خبرنگار گفت: «از وقتی تالارها تعطیل شد و بانک مرکزی گفت تکنرخی شده، همه منتظرند ببینند واقعاً قیمتها میخواد چه اتفاقی بیفته. الان نه خریدار جدی هست، نه فروشندهای که حاضر باشه با این اختلاف بفروشه. همه ترسیدهاند.»
جهش ۱۰ هزار تومانی در یک روز؛ از ۱۳۶ تا ۱۴۷ هزار تومان
بر اساس مشاهدات و استعلامهای متعدد، قیمت دلار در بازار آزاد روز دوشنبه (۱۵ دی) حوالی ۱۳۶ تا ۱۳۷ هزار تومان بود. اما از لحظهای که بانک مرکزی اعلام کرد تالارهای اول و دوم تعطیل شده و ارز تکنرخی عرضه میشود، قیمت در بازار غیررسمی شروع به صعود کرد و تا عصر سهشنبه به ۱۴۷ هزار و ۵۰۰ تومان رسید؛ یعنی جهشی حدود ۱۱ هزار تومانی در کمتر از ۲۴ ساعت.
این افزایش ناگهانی، برخلاف انتظار بسیاری از فعالان بازار بود که گمان میکردند تکنرخی شدن ارز، نوسانات را کاهش میدهد و آرامش به بازار بازمیگردد. اما واقعیت میدانی نشان داد که اعتماد به وعدههای ارزی کاهش یافته و مردم و دلالها ترجیح دادهاند دست نگه دارند تا تکلیف قیمتها روشن شود.
عوامل اصلی جهش قیمت در یک روز
چند عامل کلیدی در این جهش نقش داشتند:
۱. تکنرخی شدن رسمی و تعطیلی تالارها بسیاری از معاملهگران معتقدند که حذف چندنرخی بودن ارز و تعطیلی تالارهای مرکز مبادله، سیگنال منفی به بازار فرستاده است. وقتی کانال رسمی عرضه ارز بسته میشود، فشار تقاضا به بازار آزاد منتقل میشود و قیمت به سرعت بالا میرود.
۲. اخبار بینالمللی و تنشهای منطقهای ربایش نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا توسط نیروهای آمریکایی در روزهای اخیر، موجی از نگرانی را در بازارهای جهانی و منطقهای ایجاد کرد. ونزوئلا یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر نفتی جهان است و هرگونه تنش در این کشور میتواند بر بازار انرژی و به تبع آن بر قیمت ارز در ایران اثر بگذارد.
۳. عدم اعتماد به سیاستهای ارزی دولت تجربههای تلخ سالهای گذشته – از جمله حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و نوسانات شدید پس از آن – باعث شده که مردم و فعالان بازار به وعدههای تکنرخی شدن اعتماد نکنند. همین بیاعتمادی، باعث شده تا افراد دلارهای خود را نگه دارند و منتظر روشن شدن تکلیف بمانند.
۴. کاهش شدید حجم معاملات یکی از نشانههای مهم این است که بازار امروز تقریباً بدون حجم معامله بود. این وضعیت معمولاً پیشدرآمد نوسانات شدیدتر است؛ چون وقتی عرضه و تقاضا متعادل نیست، حتی حجم کم خرید میتواند قیمت را به شدت بالا ببرد.
وضعیت صرافیهای مجاز؛ تعطیلی یا فعالیت محدود
بسیاری از صرافیهای مجاز در خیابان فردوسی و ملاصدرا امروز یا کاملاً بسته بودند یا با تابلوهای «تعطیل» مواجه بودند. تعدادی از صرافیها که باز بودند، اعلام کردند که فعلاً خرید و فروش ندارند و منتظر ابلاغیه جدید بانک مرکزی هستند.
یکی از مدیران یک صرافی مجاز گفت: «از دیروز که تالارها تعطیل شد، ما هم تکلیف خودمان را نمیدانیم. بانک مرکزی هنوز نرخ رسمی جدید اعلام نکرده و ما نمیتوانیم بدون نرخ مشخص معامله کنیم. برای همین فعلاً تعطیل کردیم تا ببینیم چه میشود.»
پیامدهای احتمالی برای روزهای آینده
کارشناسان بازار معتقدند که این جهش یکروزه، میتواند مقدمهای برای نوسانات شدیدتر باشد. سه سناریوی محتمل پیشرو عبارتند از:
- ادامه جهش قیمت – اگر اعتماد به سیاست تکنرخی برنگردد و تقاضای احتیاطی برای دلار افزایش یابد، قیمت میتواند به سرعت به محدوده ۱۵۰ هزار تومان نزدیک شود.
- اصلاح موقت – در صورتی که بانک مرکزی نرخ رسمی جذابی اعلام کند یا عرضه ارز در کانالهای مجاز افزایش یابد، ممکن است بخشی از فشار تقاضا کاهش یابد و قیمت اصلاح شود.
- بازار راکد و بدون معامله – محتملترین سناریو در کوتاهمدت؛ مردم و دلالها دست نگه میدارند تا تکلیف روشن شود، که این خود باعث نوسانات شدید در لحظه ورود خریداران یا فروشندگان میشود.
نتیجهگیری میدانی؛
بازار ارز تهران امروز، تصویری از سردرگمی و انتظار بود. خیابان فردوسی که همیشه پر از هیاهو و مشتری بود، حالا ساکت و خلوت است. دلالها با قیمتهای بالا منتظرند، مردم با نگرانی نگاه میکنند و همه منتظرند ببینند سیاست تکنرخی بانک مرکزی چگونه اجرا میشود.
تا وقتی اعتماد به سیاستهای ارزی بازنگردد، احتمال جهشهای بیشتر وجود دارد. مردم عادی که دلار ندارند، نگران افزایش قیمت کالاهای وارداتی هستند؛ کسانی که دلار دارند، منتظرند تا ببینند آیا جهش ادامه مییابد یا اصلاح میشود. در این میان، تنها چیزی که قطعی است: بازار در حال حاضر، بدون مشتری و بدون آرامش است.
ارسال دیدگاه