به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ افزایش تهدیدات واشنگتن علیه تهران و تند شدن فضا میان دو طرف، نهتنها ایران و آمریکا را مقابل هم قرار داده، بلکه نگاه بسیاری از بازیگران جهانی را هم به این تنش جلب کرده است. از مسکو تا پکن، همه در حال تحلیل این وضعیتاند که ممکن است از یک بحران منطقهای فراتر رود و به بخشی از معادلات نظم جهانی تبدیل شود. روسیه اما، از همه نزدیکتر خود را ذینفع این تحولات میبیند؛ کشوری که منافع اقتصادی، سیاسی و راهبردی–جغرافیایی اش به شکل مستقیم با آینده ایران و غرب آسیا گره خورده است. از همین رو، هر تحول در روابط تهران و واشنگتن برای کرملین تنها یک مسئله سیاسی نیست، بلکه موضوعی راهبردی و مهم است که بر مسیر انرژی، تجارت و امنیت آن اثر میگذارد.
نقش ایران در شکل گیری نظم نوین جهانی
درک روسیه از تنش ایران و آمریکا ریشه در نگاهش به نظم نوین جهانی دارد. مسکو معتقد است فروپاشی قواعد دوران پیشین، فرصتهایی را برای قدرتهایی چون تهران ایجاد کرده که در مسیر مقابله با هژمونی غرب قرار دارند. ایران در سالهای گذشته توانسته با محور مقاومت، هزینههای حضور آمریکا در خاورمیانه را افزایش دهد و عملاً نظم آمریکایی را به چالش بکشد. از دید کرملین، حذف یا تضعیف این بازیگر ضدنظم، معنایی جز تثبیت نفوذ کامل واشنگتن در خاورمیانه ندارد؛ منطقهای حیاتی از نظر انرژی، مسیرهای ترانزیت و بازار مصرف. به همین دلیل، روسیه بقای ایران را یکی از پایههای استمرار نظم چندقطبی آینده میداند و تلاش میکند از هر بحرانی که به زیان تهران باشد، پیشگیری کند.
انرژی و مسیر؛ دو مؤلفه حیاتی در نگاه مسکو
بازار جهانی نفت و مسیرهای ترانزیت، دو محور کلیدی فهم روسیه از بحران ایراناند. نفت، شاهرگ اقتصاد کرملین است و هر تغییری در دسترسی یا کنترل آن میتواند توازن مالی روسیه را بر هم بزند. از همین زاویه، تسلط غرب بر منابع نفتی ایران برای مسکو تهدیدی مستقیم محسوب میشود. تبدیل ایران به حلقه ضعیف در زنجیرهی انرژی جهان، به معنای تسلط واشنگتن بر یکی از مهمترین بازارهای نفت و در نتیجه فشار بلندمدت بر روسیه است. افزون بر این، مسیر راهبردی «کریدور شمال–جنوب» که از خاک ایران میگذرد،
در سالهای اخیر پس از جنگ اوکراین برای روسیه اهمیتی دوچندان پیدا کرده است. این مسیر قرار است اتصال مسکو به هند و آبهای آزاد را تضمین کند، اما بیثباتی در ایران میتواند آن را به پروژهای نیمهتمام بدل سازد.
ایرانِ باثبات؛ ضامن امنیت جنوب روسیه
نگاه روسیه به ایران فقط به انرژی و تجارت محدود نمیشود؛ بُعد امنیتی آن حتی مهمتر است. مسکو این کشور را «جزیرهی ثبات» در میان منطقهای بیقرار میداند و معتقد است فروپاشی نظم داخلی آن، زمینهی گسترش تروریسم و جرایم سازمانیافته را در قفقاز و آسیای مرکزی فراهم میکند؛ همان مناطقی که مستقیماً با مرزهای جنوبی روسیه پیوند دارند. تجربهی بیثباتی در افغانستان و تاجیکستان به مسکو نشان داده که تشدید ناامنی در پیرامون ایران، میتواند دامنهی بحران را تا داخل خاک روسیه بکشاند. از همین رو، ثبات داخلی ایران برای روسیه یک ضرورت امنیت ملی است، نه صرفاً دغدغهی سیاست خارجی. افزون بر این، همزمان با تشدید تحریمهای غرب، همکاریهای نظامی و اقتصادی تهران و مسکو بیشتر شده و هر ضربه به توان ایران، زیان مستقیم برای روسیه محسوب میشود.
در مجموع روسیه اکنون در نقطهای ایستاده که هر تحولی در ایران، تأثیری فراتر از مرزهای غرب آسیا بر منافعش دارد. از نظم جدید جهانی و بازار انرژی تا امنیت منطقهای، همه وابسته به میزان ثبات تهران است. به همین دلیل، کرملین با حساسیت تمام تحولات ایران را دنبال میکند و در برابر هر فرانامهای(سناریو)که به تضعیف این کشور بینجامد، موضعی بازدارنده دارد؛ چراکه حفظ ایرانِ باثبات، برای روسیه بخشی از استراتژی بقای خودش در نظم در حال شکلگیری جهان است.
ارسال دیدگاه