به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ یک ماهی کوچک صخرهای توانست کاری کند که گمان می رفت تنها انسانها و چند گونه محدود از حیوانات قادر به انجامش هستند؛ شناخت خود در آینه. ماهی راس آرایشگر «Cleaner Wrasse» می تواند خود را در آینه بشناسد و رفتار خود و حتی اجسام اطرافش را در آینه بررسی کند.
پژوهشگران دانشگاه متروپولیتن اوساکا، برای نخستین بار ماهیها را روبروی آینه قرار دادند تا واکنش آنها نسبت به بازتاب خود بررسی کنند. در این آزمایش روی گلوی ماهی ها با رنگ قهوه ای علامت گذاری شد؛ این علامت شبیه انگلهایی بود که ماهی راس آرایشگر از روی بدن ماهیهای دیگر پاک میکند. این ماهی ها به بدن ماهی های دیگر می چسبند و انگلها، پوست مرده یا خردههای آلودگی را از بدنشان پاک میکنند.
ماهی ها پس از مشاهده لکه قهوه ای در آینده در ابتدا رفتاری تهاجمی از خود نشان دادند، گویی با یک رقیب واقعی روبهرو شد اند. پس از مدتی آرام شدند و وارد مرحلهای شدند که پژوهشگران آن را آزمون همزمانی (contingency testing) مینامند؛ مرحلهای که در آن ماهیها حرکات خود را با بازتابشان هماهنگ کردند، بدنشان را با دقت حرکت دادند و حتی بازتاب اشیاء اطراف را زیر نظر گرفتند.
در نهایت، ماهیها سعی کردند علامت روی بدنشان را پاک کنند. این رفتار گواهی آشکار بر خودآگاهی ماهی در مواجهه با بازتاب خود است و نشان می دهد که ماهی راس آرایشگر می تواند بازتاب خود را در آینه شناسایی کند و آن را از محیط اطراف متمایز کند. پژوهشگران معتقدند چنین واکنشی نماد یک خودآگاهی سریع و ذاتی است و نمیتوان آن را صرفاً ناشی از یادگیری ساده و تدریجی دانست.
رفتار ماهیها پس از شناسایی خود در آینه به طرز چشمگیری تغییر کرد؛ آرامتر شدند، بالههایشان به شکل ملایم تری تکان می خورد و بازتاب خود را دیگر به عنوان رقیب نمیدیدند. ماهی ها با آرامش بیشتری به آینه نزدیک میشدند و حتی بازتاب اجسام خارجی، مانند میگوها را دنبال میکردند؛ این اقدام ماهیها نمادی از کنجکاوی واقعی در مواجهه با بازتاب و اجسام اطراف بود، نه صرفاً سردرگمی .
این یافتهها تصورات پیشین درباره محدود بودن خودآگاهی را زیر سوال میبرند و نشان میدهد که خودآگاهی صرفاً به داشتن مغز بزرگ وابسته نیست. دکتر سوگاوا میگوید: «به نظر میرسد خودآگاهی در بسیاری از جانوران، از جمله ماهیها، وجود دارد و ممکن است در طیف وسیعی از جانوران با مغز کوچک نیز یافت شود.»
شناخت این توانایی در حیوانات میتواند دیدگاه ما را نسبت به رفاه حیوانات، علوم اعصاب، روانشناسی و حتی هوش مصنوعی دگرگون کند. ماهی راس آرایشگر موجود کوچکی است که یک پرسش بزرگ مطرح میکند؛ چه حیواناتی از خودآگاهی برخوردارند؟
ارسال دیدگاه