فرانسه و ایتالیا در برابر انگلیسیسازی اتحادیه اروپا؛ نبردی فراتر از زبان
آنچه امروز در بروکسل بر سر زبان مذاکرات تجاری جریان دارد، در واقع بخشی از یک جدال بزرگتر درباره آینده اتحادیه اروپا است؛ جدالی میان اروپای فدرال و متمرکز از یک سو و اروپای متکثر مبتنی بر هویتهای ملی از سوی دیگر.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در حالی که اتحادیه اروپا تلاش میکند روند تصویب توافقهای تجاری خود را تسریع کند، طرح جدید کمیسیون اروپا برای استفاده انحصاری از زبان انگلیسی در مراحل اولیه تدوین و بررسی حقوقی توافقهای تجاری، به یکی از جنجالیترین مباحث سیاسی بروکسل تبدیل شده است.
بر اساس این طرح که از سوی ماروش شفچوویچ، کمیسر تجارت اتحادیه اروپا، مطرح شده، مذاکرات فنی و بازبینی حقوقی توافقهای تجاری ابتدا تنها به زبان انگلیسی انجام خواهد شد و پس از نهایی شدن متن، ترجمه آن به ۲۴ زبان رسمی اتحادیه صورت میگیرد. هدف این اقدام کاهش زمان تصویب توافقها از حدود دو سال به یک سال عنوان شده است. کمیسیون اروپا معتقد است تأخیرهای ناشی از فرآیند ترجمه و هماهنگی زبانی، هزینههای اقتصادی سنگینی بر اتحادیه تحمیل کرده و فرصتهای تجاری مهمی را از بین برده است.
اما مخالفت فرانسه و ایتالیا نشان میدهد مسئله فراتر از یک بحث اداری یا فنی است. مقامهای دو کشور تأکید کردهاند که هیچ دولت عضو نباید به متنی متعهد شود که در مراحل اصلی تدوین و بررسی به زبان رسمی آن کشور در دسترس نبوده باشد. از نگاه پاریس، این موضوع نه تنها با سنت حقوقی فرانسه بلکه با فلسفه چندزبانی اتحادیه اروپا نیز در تعارض قرار دارد.
در واقع، ریشه اختلاف به یکی از اصول بنیادین اتحادیه اروپا بازمیگردد؛ اصلی که «وحدت در عین تنوع» را مبنای مشروعیت سیاسی این نهاد قرار داده است. اتحادیه اروپا دارای ۲۴ زبان رسمی است و مقررات بنیادین آن بر برابری حقوقی این زبانها تأکید دارند. شهروندان اروپایی حق دارند با نهادهای اتحادیه به زبان رسمی کشور خود مکاتبه کنند و پاسخ را نیز به همان زبان دریافت نمایند. همچنین تمامی اسناد و قوانین اتحادیه باید در همه زبانهای رسمی منتشر شوند.
با این حال، واقعیت سیاسی اروپا در دو دهه اخیر مسیر دیگری را طی کرده است. پس از گسترش اتحادیه به شرق اروپا و افزایش نقش کشورهای اروپای مرکزی و شرقی، زبان انگلیسی به زبان غالب در ساختار اداری بروکسل تبدیل شد. حتی پس از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا نیز این روند متوقف نشد و انگلیسی همچنان زبان اصلی ارتباطات اداری و مذاکرات فنی باقی ماند.
از این منظر، مخالفت فرانسه و ایتالیا را میتوان تلاشی برای جلوگیری از تثبیت کامل هژمونی زبان انگلیسی در ساختار تصمیمگیری اتحادیه دانست. برای فرانسه، زبان همواره یکی از ابزارهای اعمال نفوذ سیاسی و فرهنگی در اروپا بوده است. کاهش جایگاه زبان فرانسه در نهادهای اروپایی از دهههای گذشته به یکی از نگرانیهای ثابت سیاستمداران فرانسوی تبدیل شده و اکنون پاریس این طرح را گامی دیگر در مسیر «انگلیسیسازی» اتحادیه تلقی میکند.
این اختلاف همچنین شکاف عمیقتری را در اتحادیه اروپا آشکار میکند؛ شکاف میان منطق کارآمدی اقتصادی و منطق حاکمیت ملی. کمیسیون اروپا خواهان کاهش بروکراسی و افزایش سرعت تصمیمگیری است، اما برخی دولتهای عضو نگراناند که چنین روندی به تدریج اختیارات ملی و هویت فرهنگی کشورهای اروپایی را تضعیف کند.
در نتیجه، آنچه امروز در بروکسل بر سر زبان مذاکرات تجاری جریان دارد، در واقع بخشی از یک جدال بزرگتر درباره آینده اتحادیه اروپا است؛ جدالی میان اروپای فدرال و متمرکز از یک سو و اروپای متکثر مبتنی بر هویتهای ملی از سوی دیگر. به همین دلیل، مناقشه بر سر زبان انگلیسی تنها یک اختلاف زبانی نیست، بلکه بازتابی از رقابت قدرت، هویت و حاکمیت در قلب پروژه اروپایی به شمار میرود.
امیرحسین مقیمی پژوهشگر مسائل حقوقی فرانسه
ارسال دیدگاه