پروژه راه آهن رشت-آستارا پس از ۲۰ سال؛
تملک کامل اراضی با وام ۱.۶ میلیارد یورویی روسیه/ کریدور ۷۲۰۰ کیلومتری جایگزین کانال سوئز میشود
مدیرعامل راه آهن جمهوری اسلامی ایران از تکمیل فرآیند تملک تمامی اراضی مسیر ۱۶۲ کیلومتری راه آهن رشت-آستارا خبر داد و اعلام کرد که با اختصاص وام ۵ میلیارد یورویی دولت روسیه، عملیات اجرایی این پروژه بهزودی آغاز خواهد شد. این خط ریلی که به عنوان «حلقه مفقوده» شاخه غربی کریدور بینالمللی شمال-جنوب (INSTC) شناخته میشود.
به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه آهن جمهوری اسلامی ایران، از خریداری کامل تمامی اراضی واقع در مسیر خط آهن رشت-آستارا خبر داد و اعلام کرد که در حال حاضر بخش اعظم این اراضی در اختیار شرکت متولی احداث راه آهن قرار گرفته است.
ولی داداشی، نماینده مردم آستارا در مجلس، با تأکید بر اینکه «مهمترین و سختترین بخش پروژه یعنی تملک اراضی بهطور کامل انجام شده است»، گفت: «بخشی از اراضی دولتی بود و بخشی نیز از مردم خریداری شد که این مرحله با دقت و حساسیت بالا به پایان رسید. امروز هیچ مانع حقوقی یا ملکی در مسیر اجرای پروژه وجود ندارد و مسیر کاملاً آماده آغاز عملیات اجرایی است.»
این پروژه ۱۶۲ کیلومتری با ۹ ایستگاه، به عنوان حلقه نهایی اتصال ریلی بندر چابهار در جنوب ایران به آستارا در مرز با جمهوری آذربایجان شناخته میشود. با اتصال این حلقه، راه آهن ایران مستقیماً به خطوط ریلی جمهوری آذربایجان، روسیه و از آنجا به شبکه ریلی اروپا متصل خواهد شد.
اجلاس سهجانبه و تفاهمنامه همکاری
مدیران عامل راه آهن سراسری ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در اجلاس سهجانبهای شرکت و تفاهمنامه همکاری امضا کردند. این تفاهمنامه با هدف فعالسازی شاخه غربی دریای خزر در مسیر گذرگاه ریلی شمال-جنوب و کاهش تعرفههای مشترک به امضا رسید.
مدیرعامل راهآهن ایران در گفتوگو با خبرگزاری صداوسیما، به مذاکرات جداگانه با مقامات ارشد راه آهن روسیه اشاره کرد و افزود: «در این مذاکرات، تکمیل قطعه رشت-آستارا با مشارکت طرف روسی مورد بحث و بررسی قرار گرفت. همچنین در کمیسیون مشترک توافق شد نقشه راه برنامهریزی ترانزیت ۱۵ میلیون تن کالا میان سه کشور بهزودی تنظیم شود.»
تأمین مالی با وام ۱.۶ میلیارد یورویی روسیه
تأمین مالی پروژه با وام ۱.۶ میلیارد یورویی از روسیه در دستور کار است. بر اساس توافقنامهای که در سال ۲۰۲۳ بین ایران و روسیه به امضا رسید، دو کشور به طور مشترک مسئولیت تأمین مالی، طراحی، ساخت و تأمین کالا و خدمات این مسیر را بر عهده دارند.
همزمان با تکمیل تملک اراضی، رایزنیهای فشرده تهران و مسکو برای امضای هرچه سریعتر قرارداد اجرایی این پروژه ادامه دارد. کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، و دمیتری زویریف، معاون وزیر حملونقل روسیه، در تازهترین دیدار بر لزوم شتاببخشی به این پروژه تأکید کردند.
وزیر راه و شهرسازی پیشبینی کرده که راه آهن رشت-آستارا در مدت زمانی کمتر از سه سال پس از انعقاد قرارداد اجرایی بهطور کامل به بهرهبرداری برسد.
کریدور شمال-جنوب؛ جایگزینی کوتاهتر و ارزانتر برای کانال سوئز
راهگذر بینالمللی شمال-جنوب (INSTC) که در سال ۲۰۰۰ میلادی با امضای ایران، روسیه و هند شکل گرفت، اکنون با احتساب ۱۴ کشور عضو، به عنوان یکی از مهمترین پروژههای ترانزیتی جهان شناخته میشود. این کریدور ۷۲۰۰ کیلومتری، مسافت ۱۶ هزار کیلومتری حمل بار از طریق کانال سوئز را با یک مسیر ۷ هزار کیلومتری جایگزین کرده و در مقایسه با مسیرهای سنتی از نظر مسافت و زمان تا ۴۰ درصد کوتاهتر و از نظر هزینه تا ۳۰ درصد ارزانتر است.
کارشناسان پیشبینی میکنند بهرهبرداری از مسیر رشت-آستارا، زمان حمل کالا از بمبئی به مسکو را از ۴۵ روز به ۲۱ روز کاهش دهد و هزینه حمل را تا ۳۰ درصد پایین بیاورد. همچنین با تکمیل این پروژه، ظرفیت جابهجایی حدود ۱۵ میلیون تن بار در سال فراهم خواهد شد.
رشد چشمگیر ترانزیت در شاخههای دیگر کریدور
در حالی که منتظر امضای قرارداد اجرایی رشت-آستارا هستیم، آمارهای تازه از رشد چشمگیر ترانزیت در سایر شاخههای کریدور شمال-جنوب حکایت دارد. سرگئی پاولوف، قائممقام راه آهن روسیه، در نشست شورای حملونقل ریلی کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، اعلام کرد که در سال میلادی ۲۰۲۵، حمل بار در شاخه شرقی کریدور شمال-جنوب با رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی به ۳ هزار و ۲۰۰ کانتینر رسیده است. همچنین در شاخه غربی این کریدور، حجم حملونقل کانتینری با رشد بیش از ۵۰ درصدی به بیش از ۸ هزار کانتینر افزایش یافته است.
اهمیت راهبردی برای ایران در شرایط محاصره
به گفته کریم نائینی، کارشناس حملونقل و ترانزیت، تغییر مسیر تجارت خارجی روسیه پس از جنگ اوکراین و محاصره بنادر ایران در آبهای جنوبی، اهمیت این کریدور را دوچندان کرده است. این مسیر در شرایط محاصره بنادر جنوبی کشور، مسیر جدیدی برای واردات و صادرات کالا به ایران فراهم میکند. با اتصال حلقه رشت-آستارا، شبکه ریلی ایران مستقیماً به جمهوری آذربایجان و روسیه متصل میشود و ایران به عنوان هاب ترانزیتی اوراسیا، نقشی کلیدی در زنجیره تأمین جهانی ایفا خواهد کرد.
ارسال دیدگاه