به گزارش راه دانا؛ غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در مراسم تجلیل از رتبه‌های برتر کنکور سراسری و مدال‌آوران المپیاد‌های علمی جهانی که با حضور آیت‌الله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، در حرم مطهر رضوی برگزار شد، با تبریک موفقیت نخبگان علمی و خانواده‌های آنان، دستاورد‌های جوانان ایرانی در رقابت‌های علمی و ورزشی را مایه شادی و امید مردم دانست و بر ضرورت حمایت از استعداد‌های علمی کشور تأکید کرد.
وی با اشاره به تفاوت بازتاب اجتماعی موفقیت ورزشکاران و مدال‌آوران المپیاد‌های علمی اظهار کرد: تلاش ورزشکاران در میدان مسابقه برای عموم مردم قابل مشاهده است، اما کوشش ذهنی و فکری دانش‌آموزی که برای حل یک مسئله دشوار علمی تلاش می‌کند، به‌آسانی دیده نمی‌شود. با این حال، استادان دانشگاه، دانشمندان و افرادی که با دشواری این مسیر آشنایی دارند، ارزش تلاش نخبگان را به‌خوبی می‌دانند و به توانایی‌های آنان برای ساختن آینده‌ای روشن‌تر امید بسته‌اند.
روایت حداد عادل از آغاز المپیاد‌های علمی ایران
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به سابقه فعالیت خود در شکل‌گیری المپیاد‌های علمی کشور گفت: حدود ۴۰ سال پیش، در سال ۱۳۶۵، زمانی که مسئولیت وزارت آموزش‌وپرورش را بر عهده داشت، دو کارشناس ریاضی را برای شرکت در کنفرانسی درباره آموزش ریاضی به خارج از کشور فرستاد. این کارشناسان پس از بازگشت، او را با رقابت‌های جهانی المپیاد ریاضی آشنا کردند و نسخه‌هایی از پرسش‌های این مسابقات را در اختیارش گذاشتند.
حداد عادل افزود: پیش از آن نیز نسبت به کاهش اقبال دانش‌آموزان به رشته ریاضی نگران بود و برای تشویق آنان، مسابقه ملی ریاضی را در داخل کشور راه‌اندازی کرده بود. پس از آشنایی با المپیاد جهانی، تصمیم گرفت شش نفر از برگزیدگان مسابقه داخلی را برای شرکت در رقابت‌های جهانی به کوبا اعزام کند.
وی با اشاره به محدودیت زمانی برای آماده‌سازی نخستین تیم اعزامی ایران گفت: از دکتر نجفی، دانشجوی سابق خود در دانشگاه صنعتی شریف که سابقه موفقیت در مسابقات ریاضی را داشت، خواست سرپرستی تیم را بر عهده بگیرد. دانش‌آموزان تنها یک هفته فرصت داشتند تا برای حضور در این رقابت‌ها آماده شوند.
حداد عادل، ادامه داد: در آن زمان کشور در میانه جنگ تحمیلی قرار داشت و شرایط دشواری را سپری می‌کرد. با این حال، پیش از اعزام دانش‌آموزان، زمینه دیدار آنان با رئیس‌جمهور وقت (آقای شهید) فراهم شد.
وی با یادآوری حمایت و تشویق رئیس‌جمهور از اعضای تیم، گفت این دانش‌آموزان پس از حضور در رقابت‌های جهانی موفق شدند برای ایران مدال کسب کنند؛ موفقیتی که انگیزه‌ای برای ادامه این مسیر شد و زمینه گسترش المپیاد‌ها به رشته‌های دیگر و شکل‌گیری باشگاه دانش‌پژوهان جوان را فراهم کرد.
توانمندی علمی جوانان ایرانی در رقابت‌های جهانی
حداد عادل با اشاره به تجربه چندین سال فعالیت در حوزه المپیاد‌های علمی، استعداد دانش‌آموزان ایرانی را قابل توجه دانست و برای توضیح این موضوع، خاطره‌ای از رقابت‌های جهانی ریاضی در چین نقل کرد.
وی گفت: در یکی از دوره‌ها، مسئله‌ای دشوار در هندسه مطرح شده بود که هیچ‌یک از اعضای تیم چین نتوانسته بودند آن را حل کنند، اما هر شش عضو تیم ایران موفق به حل مسئله شدند. نکته جالب‌تر آن بود که هر یک از این دانش‌آموزان مسئله را با روشی متفاوت حل کرده بودند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: دکتر کرم‌پور که در آن زمان سرپرستی تیم را بر عهده داشت، راه‌حل‌های شش دانش‌آموز ایرانی را گردآوری کرد و در قالب مقاله‌ای به چاپ رساند. به گفته وی، چنین تجربه‌هایی در طول سال‌های فعالیت با دانش‌آموزان المپیادی، توانمندی و خلاقیت علمی جوانان ایرانی را برای او روشن‌تر کرده است.
دشمن به دنبال گرفتن دین و دانش ملت ایران است
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تلاش مؤسسات علمی و دانشگاه‌های خارجی برای جذب نخبگان ایرانی، بر ضرورت توجه به حفظ سرمایه انسانی کشور تأکید کرد و گفت: دشمنان ایران به استعداد‌های جوانان کشور چشم دوخته‌اند و جذب این نیرو‌ها می‌تواند هم‌زمان به معنای محروم‌شدن ایران از توان علمی آنان و بهره‌مندی دیگر کشور‌ها از این ظرفیت‌ها باشد.
حداد عادل با اشاره به سخنی از رهبر شهید مبنی بر اینکه دشمن به دنبال گرفتن دین و دانش ملت ایران است، حمله به مراکز علمی و ترور دانشمندان را در همین چارچوب مورد توجه قرار داد و اظهار کرد: هیچ انقلابی بدون تربیت نیروی انسانی کارآمد و شکل‌گیری نهضت علمی و آموزشی پس از پیروزی، نمی‌تواند به اهداف خود دست یابد. از این رو، برای پیشرفت و دوام کشور باید توان و امکانات لازم را صرف تربیت نسل جوان کرد تا بتواند اداره کشور و حل مسائل آن را، بر عهده بگیرد.
توصیه به نخبگان؛ علم را با ایمان و اخلاق همراه کنید
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه، با اشاره به تجربه خود در آموزش و فعالیت دانشگاهی، خطاب به جوانان گفت می‌خواهد با آنان از جایگاه یک معلم و پدربزرگ سخن بگوید و نخستین توصیه‌اش این است که دینداری را در کنار علم‌آموزی حفظ کنند.
وی با استناد به بیتی از سنایی غزنوی، با این مضمون که علم‌آموزی با انگیزه حرص و دنیاطلبی می‌تواند خطرناک باشد، توضیح داد: اگر دانش با اخلاق، معنویت و ترس از خدا همراه نباشد، ممکن است به ابزاری برای آسیب‌رساندن به انسان‌ها تبدیل شود. به گفته او، علم به‌تنهایی تضمین‌کننده رفتار اخلاقی نیست و اعتقاد به خدا می‌تواند پشتوانه‌ای برای پایبندی انسان به ارزش‌های اخلاقی باشد.
حداد عادل از جوانان خواست دریچه دل خود را به روی خدا باز نگه دارند و معصومیت دوران جوانی را قدر بدانند. او تأکید کرد که پیشرفت علمی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که در کنار آن، ارزش‌های اخلاقی و معنوی نیز حفظ شوند.
«خودتان را وقف کشور و خدمت کنید»
حداد عادل در توصیه دوم خود از نخبگان خواست توانایی‌هایشان را وقف کشور و خدمت به مردم کنند و با یادآوری نقش خانواده‌ها و جامعه در موفقیت جوانان گفت: موفقیت علمی حاصل تلاش خود افراد و توجه پدر و مادرهایشان است، اما نباید سهم جامعه و سرمایه عمومی در پرورش این استعداد‌ها را نادیده گرفت.
وی با تأکید بر اینکه منابع عمومی و مالیات پرداخت‌شده از سوی مردم در مسیر آموزش و پرورش نخبگان هزینه می‌شود، پشت‌کردن به کشور پس از بهره‌مندی از این امکانات را ناسازگار با مسئولیت اجتماعی دانست.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای توضیح این موضوع، حکایت فردی را نقل کرد که کلید خود را در خانه‌ای تاریک گم کرده بود، اما در خیابان و زیر چراغی روشن به دنبال آن می‌گشت. وقتی از او پرسیدند چرا کلید را در محل گم‌شدنش جست‌و‌جو نمی‌کند، پاسخ داد آنجا تاریک است و زیر چراغ بهتر می‌تواند بگردد.
حداد عادل این حکایت را به وضعیت افرادی تشبیه کرد که به‌جای تلاش برای حل مشکلات کشور خود، تنها به دلیل فراهم‌بودن امکانات بیشتر در کشور‌های دیگر به دنبال فرصت می‌روند. وی تأکید کرد نخبگان باید از توان علمی خود برای حل مسائل ایران و بهبود شرایط کشور بهره بگیرند.
خاطره شاگردی نزد دکتر حسابی و تأکید بر خدمت علمی به ایران
حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تجربه تحصیلش در سال‌های ۱۳۴۳ و ۱۳۴۴، گفت در آن سال‌ها در دانشگاه تهران نزد دکتر محمود حسابی درس اپتیک داشتم.
وی با یادآوری تحصیلات دکتر حسابی در فرانسه و امکان ادامه فعالیت علمی او در اروپا، به تصمیم این استاد برای بازگشت و فعالیت در ایران اشاره کرد و گفت دکتر حسابی با وجود دشواری‌های آن دوران در کشور ماند و به تربیت نسل‌های مختلف فیزیک‌دانان پرداخت.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به پیشرفت‌های علمی کشور در حوزه‌هایی مانند فناوری فضایی، تأکید کرد دستاورد‌های امروز نتیجه تلاش و سرمایه‌گذاری علمی نسل‌هایی از استادان و پژوهشگران است که با وجود مشکلات، ایران را برای فعالیت و تربیت دانشجویان انتخاب کردند. او این تجربه را یادآور مسئولیت نخبگان در قبال آینده علمی کشور دانست.
پیشنهاد تأسیس دانشگاهی با استادان برگزیده المپیاد‌های علمی
حداد عادل در پایان سخنان خود با اشاره به سال‌ها پیگیری مسائل دانش‌آموزان المپیادی، از آرزوی خود برای تأسیس دانشگاهی ویژه این نخبگان سخن گفت؛ دانشگاهی که استادان آن از میان برگزیدگان المپیاد‌های علمی رشته‌های مختلف انتخاب شوند.
وی توضیح داد در صورت شکل‌گیری چنین دانشگاهی، می‌توان در اساسنامه آن پیش‌بینی کرد که دانش‌آموزان موفق در المپیاد‌ها از همان ابتدا برای ادامه تحصیل و بازگشت به دانشگاه به‌عنوان استاد، مسیر مشخصی داشته باشند. به گفته او، گردهم‌آمدن چنین استادانی در یک مجموعه دانشگاهی می‌تواند ظرفیت ویژه‌ای برای پیشرفت علمی و فناوری کشور ایجاد کند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به ظرفیت‌های آستان قدس رضوی، ابراز امیدواری کرد که با توجه و حمایت تولیت این آستان، زمینه بررسی و تحقق چنین پیشنهادی فراهم شود تا گامی در جهت ایجاد جهشی علمی و فناورانه در کشور برداشته شود.
ارسال دیدگاه