از دیپلماسی باخت- برد تا پیروزی بزرگ ملت ایران
تحلیلی کلی و گذرا بر تحولات بنیادین ایران از قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از خبرافلاک هدف عمده از نوشتن این متن نگاهی کلی ، تحلیلی و گذرا بر مهمترین تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی در این دوره است ؛ دوره ی مذکور که در حدود صدو هشتاد و پنج سال می باشد از چند جهت حائز اهمیت است:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا , خبرافلاک,دخالت و تسلط بیگانگان در این دوره بر ایران
,پیروزی نهضت مشروطه
,ملی شدن صنعت نفت
,با توجه به حجم کم و کوتاه مقاله تنها تحلیل چارچوب های مهم و اساسی امکان پذیر می باشد.
,دیپلماسی باخت-برد (ایران ،کشوری خارجی و استعمارگر)
,با به تخت نشستن آقا محمد خان بنیانگذار سلسله ی قاجاریه در سال 1174هجری شمسی دوره ای از حکومت و سیاست در ایران آغازگر گردید که دیپلماسی و تامین منافع کشور در راستای تامین منافع شخص شاه دربار و مجموعه معدود اطرافیان شاه بود. اگرچه آقا محمد خان در ابتدای سلطنت توانست شهر تفلیس را از دست روس ها پس بگیرد اتما قتل وی در قفقاز معادلات را به سمت و سوی دیگری کشاند و موجب بروز هرج و مرج در نیروی نظامی ایران گردید. ایران در دوره ی فتحعلی شاه از سه راس مثلثی مورد فشار و تهاجم بوده هر کدام در تلاش بودند از طریق ایران منافع خویش را تامین نمایند.
,یک راس ناپلئون در فرانسه بود که در راستای تامین اهداف بلند مدت و کوتاه مدت خود به انعقاد قراردادی با ایران اقدام نمود که در تاریخ به قرارداد فین کن اشتاین معروف شد. اما هنوز جوهر قرارداد مذکور خشک نشده بود که فرانسویان با روس ها معاهده ای به نام تیلسیت امضاء نمودند و به انعقاد معاهد ه های مجمل و مفصل ایران را عملا به مستعمره ی خویش تبدیل کرده بود. اما ضلع سوم مثلث که در همسایگی ایران بودند با تحمیل قراردادهای گلستان،ترکمنچای، و .... بزرگترین ضربات تاریخی را بر پیکره ی ایران وارد نمودند و با جدا ساختن بخش وسیعی از خاک ایران، عملاً استقلال ارضی کشور را خدشه دار نمودند.
,صدور فرمان مشروطیت
,
, فرمان تشکیل مجلس شورای ملی که در 14 مرداد 1285 هجری شمسی توسط مظفرالدین شاه صادر شد در تاریخ معاصر ایر ان آغاز دوره ی جدیدی بود. روحانیون ، روشنفکران و بازرگانان رهبران اصلی مردم در نهضت مشروطه توانستند مظفرالدین شاه را مجبور به امضای فرمانی نمایند که هیچ تناسبی با قاجارها و قاجاریه نداشت. اگرچه که شاهان قاجار و استعمارگران خارجی در این دوران با ظلم و ستم خویش تاریک خانه ای برای مردم و کشور ایجاد کرده بودند اما از سوی دیگر روحانیون مبارز با شهامت و شجاعت خویش توانستند ابهت و اقتدار استعمار و استبداد را بشکنند نمونه ی این موارد را می توان در لغو قراردادی رژی و پیشگامی در نهضت مشروطه مشاهده نمود.
,جدایی درد و درمان
,ساختارهای سیاسی ،اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره ی قاجاریه با نظام ایلیاتی و عشایر این سلسله ارتباط داشت.
,فقر و تنگدستی مردم ، نا امنی و مظالم دیگر ،فصل مشترک تمام مورخین صادقی است که در مورد حکومت قاجاریه قلم زده اند.
,با این وجود روشنفکرانی همچون امیر کبیر در تلاش بودند که ایران را به قافله ی تمدن و پیشرفت نزدیک نمایند. در دوران قاجاریه و چه در دوران پهلوی شاهان حاکم و بسیاری از روشنفکران به جای بررسی و تحلیل جامعه ایرانی به درمان هایی توجه می کردند و نسخه هایی را تجویز می کردند که در کشورهای دیگر پیچیده شده بود و هیچ تناسبی بین درد و درمان وجود نداشت، کشف حجاب ، متحدالشکل کردن مردم و ... اقداماتی بود که در این راستا انجام گرفت.
,پیروزی بزرگ ملت
,قدرت در بین پنج قطب جداگانه دست به دست می شد : دربار ،مجلس، کابینه، سفارتخانه های خارجی و مردم که البته در هر کدام از این مراکز قدرت کشمکش های درونی خاصی وجود داشت. از شهریور 1320 تا 1332 ه.ش ساختار های اجتماعی بصورت صحنه ی کشمکش های شدید درآمد و این منازعات به صحنه های سیاسی انتقال یافت و در نتیجه باعث دگرگونی در قالب و چارچوب های نظام سایسی شد . فروپاشی ساختار سیاسی در شهریور 1320 از وجود دو شکل عمده ی ستیز و کشمکش در ساختار اجتماعی پرده برداشت:
,استقلال ،آزادی ،جمهوری اسلامی
,
, محوری ترین شعار مردم در دوران مبارزه علیه رژیم شاه، شعار : استقلال ،آزادی،جمهوری اسلامی بود.
,یکی از آرمان ها و آرزوهای ملت ایران در تاریخ معاصر ،استقلال کشور از جنبه های فکری ،سیاسی و اقتصادی بوده است.
,تسلط و دخالت بیگانگان در دوران انقلاب به حد ی بوده است که مردم بیگانه ستیزی را معادل با کفر ستیزی دانسته اند و همواره مهم ترین جهت مبارزاتی خویش را بسوی استقلال کشور ترسیم کرده اند ،آزادی نیز به عنوان یکی از اصول مهم در نظام جمهوری اسلامی جایگاهی ویژه ای دارد و یکی از دستاوردهای مقدس مبارزاتی مردم می باشد که ذر قانون اساسی جمهوری اسلامی مورد توجه ویژه قرار گرفته است ،البته آزادی در جمهوری اسلامی همواره با معنویت معنا پیدا می کند و در راستا و مطابق با عقل و فطرت الهی انسان مسلمان می باشد.
,جمهوری اسلامی که متشکل از دو واژه جمهوری و اسلامی می باشد حکومتی مردم سالار که بر آرای مردم متکی بوده و بر پایه ی عدل و عدالت ، نفی ظلم و استبداد ، قانون گرایی و توجه به طبقات محروم و تمام آرمان ها و ایده آلهای زبای انسانی تشکیل شده است.
,دوران تاریخ ایران از آغاز حکومت قاجاریه 1174 ت سال 1357ه.ش را می توان دورانی ترسیم کرد که دو نیروی متفاوت با آرمان ها ،اهداف و ایده آلهای خود در حال مبارزه با هم بوده اند؛
,تمام تحولات سیاسی ،اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی نیز در این راستا و به پیشروی از نیروهای مذکور جلو رفته و شکل گرفته اند ، در یک طرف حاکمان حکومت های قاجاریه ،پهلوی و دولت های استعمار گر خارجی قرار داشته اند که برای رسیدن به اهداف خویش در لگد مال کردن حقوق اکثریت ملت لحظه ای درنگ نکرده اند و در طرف دیگر تعدادی از روحانیون ،روشنفکران دلسوز و مسلمان بوده اند که با مبارزه علیه استبداد و استعمار باعث و موجب تحولاتی شده اند که سرانجام به انقلابی در سال 57 ه.ش می انجامد که در راس آن رهبری بزرگ قراردارد که با اقدامات و با اعمال خویش تمام معادلات سیاسی،اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی دنیا را به چالش می کشاند و با پشتیبانی ملت،استقلال ،ازادی و جمهوری اسلامی را برای ایران اسلامی به بار می نشاند.
,انتهای پیام/ش
]
ارسال دیدگاه