نگاهی به نهضت میهن پرستان ارسباران
«افتخار می کنم به اندازه موهای سرم از عوامل فرقه دموکرات و شوروی کشته ام»/فرقه محبوبیتی در میان رجال ملی و مذهبی نداشت
پس از اعدام مجاهدان نهضت میهن پرستان ارسباران مجله "وارلیق" چاپ سال 1325 باکو نوشت: «رضا قلی خان محمدخانی دشمن درنده خلق خود حکم قتل خود را صادر کرد.»[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ یه نقل از تبریزبیدار، 21 آذر ماه در طول نیم قرن اخیر همواره روز مهمی برای آذربایجان بوده و هست. چه برای آن ها که پدرانشان در سال 1324 در این روز زنده و ناظر ادعای تشکیل حکومتی ملی توسط دست نشاندگان شوروی بودند و درست یک سال بعد شاهد فرار کسانی به آن سوی ارس بودند که شعار «مرگ هست-بازگشت نیست»! می دادند. و چه آن ها که بنا بر علایق دینی و وطن دوستی امکان جهاد در برابر حکومت فرقه دموکرات را یافتند و در این راه شهید شدند. یکی از این شهدا شهید "رضا قلی خان محمدخانی" و یاران اوست که در 7 اسفند ماه به دست فرقه دموکرات اعدام شدند. برای آشنایی با شخصیت و منش این شهید بزرگوار تبریز بیدار گفتگویی با نوه ایشان آقای بهزاد محمدخانی ترتیب داده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, تبریزبیدار،, 21 آذر ماه در طول نیم قرن اخیر همواره روز مهمی برای آذربایجان بوده و هست. چه برای آن ها که پدرانشان در سال 1324 در این روز زنده و ناظر ادعای تشکیل حکومتی ملی توسط دست نشاندگان شوروی بودند و درست یک سال بعد شاهد فرار کسانی به آن سوی ارس بودند که شعار «مرگ هست-بازگشت نیست»! می دادند. و چه آن ها که بنا بر علایق دینی و وطن دوستی امکان جهاد در برابر حکومت فرقه دموکرات را یافتند و در این راه شهید شدند. یکی از این شهدا شهید "رضا قلی خان محمدخانی" و یاران اوست که در 7 اسفند ماه به دست فرقه دموکرات اعدام شدند. برای آشنایی با شخصیت و منش این شهید بزرگوار , تبریز بیدار, گفتگویی با نوه ایشان آقای بهزاد محمدخانی ترتیب داده است.,,
جناب محمدخانی با توجه به اینکه در آستانه سالروز شهادت پدر بزرگ شما هستیم لطفا یک معرفی اجمالی از خودتان برای خوانندگان ما داشته باشید؟
, جناب محمدخانی با توجه به اینکه در آستانه سالروز شهادت پدر بزرگ شما هستیم لطفا یک معرفی اجمالی از خودتان برای خوانندگان ما داشته باشید؟,بسم الله الرحمن الرحیم، من بهزاد محمدخانی نوه شهید رضا قلی خان محمدخانی هستم که در جریان غائله مسلحانه آذربایجان توسط فرقه دموکرات در دهه بیست همراه یاران خود مقاومت جانانه ای در برابرآن ها از خود نشان دادند.
,,
پدربزرگ شما شهید محمدخانی تحت مبارزه علیه فرقه دموکرات را در چه شرایطی آغاز کرد ؟ تاریخ و نحوه قیام وی را قدری تشریح بفرمایید؟
, پدربزرگ شما شهید محمدخانی تحت مبارزه علیه فرقه دموکرات را در چه شرایطی آغاز کرد ؟ تاریخ و, نحوه قیام وی را قدری تشریح بفرمایید؟,در آن زمان دولت و ارتش کشورمان عملا در منطقه آذربایجان حضور نداشتند و عمده تسلط و حکمرانی بر منطقه توسط ارتش سرخ شوروی اعمال می شد. همین توانایی اعمال قدرت ارتش شوروی بر منطقه باعث پیدایش و قدرت گیری و تقویت فرقه دموکرات شد که با واکنش هایی سلبی از سوی آزادیخواهان و میهن پرستان روبرو گردید. شهید محمدخانی و یاران ایشان پس از اردیبهشت 1324 عزم خود را برای مقابله با قوای دست نشانده شوروی یعنی فرقه دموکرات جزم کردند و با تمسک به قرآن کریم عهد نامه ای میان خود در همان صفحه ابتدایی قرآن تنظیم و امضاءکردند که تا آخرین قطره خون خود در مقابل فرقه دموکرات و شوروی بایستند. این عهد و پیمان در واقع اولین نطفه تشکیل نهضت میهن پرستان ارسباران بود.
,,
سران نهضت ضد بیگانه چه کسانی بودند؟
, سران نهضت ضد بیگانه چه کسانی بودند؟,غیر از رضا قلی خان محمد خانی می توان به میر صمدخان احمدی، عبدالله خان محمد خانی، طالب و عبدالله احمد خانی و احمد منصوری اشاره کرد. تعداد این شهدا به تعداد انگشتان دو دست هم نمی رسید اما علی رغم این تعداد کم، دلیرانه در مقابل سربازان بسیار نیروهای شوروی و فرقه ایستادگی کردند.
,,
آیا این قیام با فتوای مرجعیت و یا به تایید روحانیت رسیده بود یا نه ؟
, آیا این قیام با فتوای مرجعیت و یا به تایید روحانیت رسیده بود یا نه ؟,بله ایشان(رضا قلی خان) با مشورت و نظر خواهی از علما حرکت خود را آغاز کرد. حجت الاسلام میرزا محمد ذاکری عالم مشهور منطقه هم در بین این عده بود و دستگیر هم شد. قبل از شروع قیام، وی از آیت الله طباطبایی کوه کمره ای مشهور به مجتهد اهری هم برای قیام نظر خواسته بود و این عالم دینی ضمن تائید به مبارزین مشاوره و راهنمایی های لازم را ارائه می کرد. پشتوانه قیام این مبارزین هم همین فتوای علمای اسلامی بوده است چون واقعیت آن است که فرقه گذشته از عدم محبوبیت در بین توده مردم، هیچ مشروعیت و محبوبیتی در میان رجال ملی و مذهبی دارا نبوده است.
,,
یکی از صحنه های مبارزه رضا قلی خان علیه بیگانگان ، شهادت فرزندش عالیشان بوده است در این باره هم توضیح بدهید؟
, یکی از صحنه های مبارزه رضا قلی خان علیه بیگانگان ، شهادت فرزندش عالیشان بوده است در این باره هم توضیح بدهید؟,جنگ وایقان ، حیدرکانلو و آینالو به رهبری رضاقلی خان محمدخانی بر فرقه دموکرات ضربه های سنگینی وارد کرد که سبب کینه های بسیاری علیه او و یارانش شد. فرقه به تلافی و برای مأیوس کردن وی در صدد زدن ضربه ای به وی برآمد. عوامل فرقه با دستگیری پدر خانم عالیشان محمد خانی وی را مجبور می کنند در نیمه های یک شب زمستانی در میان بارش برف پسر رضا قلی خان یعنی عالیشان (دامادش ) را از بیرون خانه صدا کنند تا وی بدون سلاح به بیرون از منزل بیاید. با اجرای همین نقشه عالیشان جوان بیست و دوساله دستگیر و سپس در نقطه ای ما بین روستای مسجدلو و ستن به شهادت رسید.
,,
,
تنها عکس باقی مانده از شهید عالیشان محمدخانی فرزند شهید رضاقلی خان محمدخانی
, تنها عکس باقی مانده از شهید عالیشان محمدخانی فرزند شهید رضاقلی خان محمدخانی,,
در 21 آذر 1324 ارتش فرقه دموکرات بر عمده شهر های آذربایجان از تبریز و اردبیل تا زنجان مسلط می شود و فدائیان مسلح فرقه کنترل شهرها و راه ها را در اختیار دارند،
, در 21 آذر 1324 ارتش فرقه دموکرات بر عمده شهر های آذربایجان از تبریز و اردبیل تا زنجان مسلط می شود و فدائیان مسلح فرقه کنترل شهرها و راه ها را در اختیار دارند،,بله شرایط آن زمان هم بسیار خاص بود؛ به گونه ای که شهرهای آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل و زنجان یک به یک سقوط کرده بودند و تنها مبارزین منطقه کلیبر و خداآفرین در ارسباران هنوز در برابر قوای فرقه و شوروی مقاومت می کردند که این افراد زیر نظر شهید رضاقلی خان محمد خانی می جنگیدند. جنگ های واقع شده در این منطقه از ارسباران به رهبری رضاقلی خان به ترتیب جنگ آینالو، وایقان، شیخ حسین لو، حیدر خانلو و ذُ نبلان یوده است.
,پس از جنگ حیدر خانلو ، رضاقلی خان و یارانش به دلیل سرمای شدید به خانه یکی از اهالی روستای ذُنبلان پناه می برند که فدائیان فرقه با اطلاع از محل اختفای آنان و اعلام آن به کاپیتان قاضی اوف فرمانده فرمانده ارتش سرخ در گنجه و سرکوبگر طیف ملیون قره باغ،نیروهای شوروی شبانه از مرز ارس وارد کشور ما شده و جنگ ذنبلان رخ می دهد. این جنگ در واقع سخت ترین نبرد یاران رضا قلی خان و فرقه بود که روبروی پل خداآفرین روی داد. پس از دلاوری های بسیار عمده نیروهای مبارز شهید و رضا قلی خان محمد خانی به دست نیروهای فرقه دموکرات اسیر می شود. پس از این جنگ در دادگاه محاکمه با افتخار از این نبرد های خود یاد می کرد و می گفت: افتخار می کنم من به اندازه موهای سرم دشمن مردم اذربایجان از عوامل فرقه را کشته ام که یکی از آنها قاتل پسر خودم بود.
, افتخار می کنم من به اندازه موهای سرم دشمن مردم اذربایجان از عوامل فرقه را کشته ام که یکی از آنها قاتل پسر خودم بود.,,
دستگیری این مبارزین در روزنامه های فرقه با آب و تاب بسیاری نقل شده است، نحوه دقیق تر دستگیری و شهادت سران نهضت میهن پرستان ارسباران به چه صورت بود؟
, دستگیری این مبارزین در روزنامه های فرقه با آب و تاب بسیاری نقل شده است، نحوه دقیق تر دستگیری و شهادت سران نهضت میهن پرستان ارسباران به چه صورت بود؟,یکی از دلایل عمده دستگیری این افراد در نبرد ذُنبلان که در برف شدیدی بود که تا پاسی از شب ادامه پیدا کرد، عدم دسترسی رضا قلی خان و یارانش به اسب در مقابل نیروهای شوروی بود. عدم وجود اسب در میان بارش برف سرعت حرکت آنان را بسیار کند می کرد. در همین جنگ بود که مبارزین در ارتفاع بالاتری نسبت به دشمن قرار داشتند و بر آنها تسلط داشتند. رضاقلی خان با آویختن پالتوی خود بر روی درختچه ای ،تا نزدیک ترین محل فدائیان فرقه و روس ها فاصله می گیرد و بسیاری از آنها را می کشد درحالی که فدائیان و عوامل ارتش سرخ به آن پالتو شلیک می کردند.
,پس از جنگ ذُنبلان پنج نفر باقی می مانند که به دلیل سرمای سخت به آسیاب آبی در نزدیکی های ارس پناه می برند و شبانه خلاف جریان آب به کوه های مشرف بر حیدر خانللو در محلی بنام گارالای حرکت می کنند. اسماعیل خان لیثی صاحب آن آسیاب آبی تحت شکنجه های سخت و خشن عوامل ارتش سرخ قرار می گیرد بصورتی که وی را به صورت لخت در سرمای سخت داخل برف قرار می دهند که در نهایت وی به ناچار و در لحظاتی که با مرگ فاصله نداشته مجبور می شود محل پنهان شدن رضاقلی خان و یارانش را افشا کند. از طرف دیگر تمامی گلوله های مبارزین تمام شده بود و آنان تجهیزاتی برا ادامه جنگ نداشتند. در این شرایط با خدعه نیروهای فرقه، سربازان آن قرآنی به عنوان امان نامه برای رضا قلی خان و پنج رزمنده همراه وی می فرستند که در نهایت منجر به دستگیری آن ها و انتقال به تبریز می شود
,,
,
,
زمان اسارت وانتقال میهن پرستان ارسباران برای محاکمه واعدام به تبریز
, زمان اسارت وانتقال میهن پرستان ارسباران برای محاکمه واعدام به تبریز,از راست به چپ: عبداللهخان محمدخانلو و شهید رضاقلی خان محمدخانی و همرزمانشان
, از راست به چپ: عبداللهخان محمدخانلو و شهید رضاقلی خان محمدخانی و همرزمانشان,,
محاکمه و شهادت ایشان چگونه بود؟
, محاکمه و شهادت ایشان چگونه بود؟,رضاقلی خان و یارانش به جرم ایران دوستی و میهن پرستی و ایستادگی و مقاومت در برابر عوامل ارتش سرخ پس ازدستگیری به تبریز اعزام و پس از 3 روز محاکمه در دادگاه فرقه آنان را محکوم به مرگ می شوند. با توجه با مقاومت جانانه ای که این عده در مقابل فرقه انجام داده بودند دستگیری آنان بازتاب گستره ای در مطبوعات فرقه داشت به گونه ای که از آن ها با عنوان «دشمنان خطر ناک» خود یاد کرده اند . آیت الله میرزا عبدالله مجتهدی در خاطرات ارزشمند خود نوشته اند در زمان اعدام، روحیه رضاقلی خان بسیار خوب و هیچ ترسی در حرکات و گفتارش دیده نمی شد و حتی وی برای نشان دادن این روحیه بالا، علی رغم سیگاری نبودن از عوامل فرقه سیگار می خواهد و با آرامش شروع به کشیدن سیگار می کند.
, در زمان اعدام، روحیه رضاقلی خان بسیار خوب و هیچ ترسی در حرکات و گفتارش دیده نمی شد و حتی وی برای نشان دادن این روحیه بالا، علی رغم سیگاری نبودن از عوامل فرقه سیگار می خواهد و با آرامش شروع به کشیدن سیگار می کند.,وقتی می خواهند چشمان او را ببندند نمی گذارد و می گوید من دشمنان ایران و قرآن را با چشم باز و از جلو زده ام هیچ کسی را که فرار کرده را هم نزده ام همین گونه دوست دارم به شهادت برسم. ایشان و عبدالله قره باغی به صورت تیرباران و دو تن از یارانش بصورت حلق آویز به شهادت می رسند در حالی که شهادتین بر لبشان جاری بود. از دیگر همرزمانش می توان به شهید احمد و عباس منصوری و علی عباس خمارلو و طالب و عبداله قره باغی و موسی خان معروف به همای اشاره کرد.
,جالب است بدانید مجله "وارلیق" چاپ سال 1325 باکو نوشته است که «رضا قلی خان محمدخانی دشمن درنده خلق خود حکم قتل خود را صادر کرد».
, مجله "وارلیق" چاپ, سال 1325 باکو نوشته است که «رضا قلی خان محمدخانی دشمن درنده خلق خود حکم قتل خود را صادر کرد».,,
,
,
,
یکی از نشریات وابسته به فرقه که خبر از اعدام رضاقلی خان و همرزمانش می دهد.
, یکی از نشریات وابسته به فرقه که خبر از اعدام رضاقلی خان و همرزمانش می دهد.,,
در حکم وی علاوه بر اعدام، حکم مصادره اموال نیز صادر شده بود که تمام اموال و دارایی توسط عوامل فرقه غارت شد و اموال قیمتی توسط عوامل ارتش سرخ به اتحاد جماهیر شوروی و سران حزب کمونیست تحویل گردید.
,از نکات تلخ و غمناک پس از اعدام ایشان دق مرگ شدن یکی از فرزندان وی به نام ارسلان از شدت غصه بود . متاسفانه محل تدفین این شهدا هم تاکنون ناشناخته باقی مانده است. امیدواریم هرکدام از خوانندگان سایت تبریز بیدار که خبری از محل تدفین این شهدا دارند، ما را نیز مطلع نمایند.
,,
پیام و دستاورد این شهدا چه بود؟
, پیام و دستاورد این شهدا چه بود؟,در یک جمله می توان گفت پیام این شهدا برای نسل خود و نسل های پس از آن، پیام ایستادگی و مقاومت در برابر زورگویی و زیاده خواهی های بیگانگان بوده است. مقاومت و ایستادگی این جمع در زمانی که هیچ امکانی و امیدی به کمک و یا نجات از مرگ برایشان متصور نبود به یقین مصداقی از روحیه شهادت طلبی و آزادی خواهی سالار شهیدان امام حسین(ع) است که مرگ افتخار آمیز (حیات جاویدان ) را پذیرفت ولی حاضر نشد حیات اندک ذلت باری زیر لوای یزید داشته باشد. این شهدا هم همین گونه بودند و در عمل راه امام حسین را رفتند . اگر از فرقه وعوامل اتحاد جماهیر شوروی اطاعت می کردند نه تنها غارت و به شهادت نمی رسیدند حتی بهره ای از فتوحات آنان نصیبشان می شد.
,,
با تشکر فراوان از شما
, با تشکر فراوان از شما,خواهش می کنم موفق باشید
,انتهای پیام/گ
]
ارسال دیدگاه