نگاهی به آیین های نوروزی سمنانی ها/ از پخت نان گولاچ پیش از عید تا شِگیم بعد از سال نو
هر سال وقتی در آستانه سال جدید قرار می گیریم اگر خانه تکانی پیش از عید، خرید تنقلات و شیرینی جات، دید و بازدید اقوام، شادی های ایام نوروز و به خصوص عیدی گرفتن از بزرگترها که همگی بخشی از آیین های نوروز است نباشد، عید آن سال انگار چیزی کم دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از شاخه طوبی، در همه جای سرزمین باستانی ایران، ایام نوروز به شیوه ای خاص گرامی داشته می شود که گاهی در برخی نقاط بسیار شبیه و گاهی بسیار متفاوت است اما در بطن همه این آیین ها، روح شادی و روشنایی نهفته است که با ایران و ایرانی قرابتی دیرینه دارد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, شاخه طوبی,در استان پهناور سمنان که از نظر وسعت ششمین استان کشور است نیز مردم در شهرستان های مختلف این استان به روش های مختلف به استقبال سال جدید می روند.
,خانه تکانی، پختن سمنو، کاشت سبزه،خیرات برای اموات و... از جمله آیین های مردم این شهردر این ایام است.
,,
خانه تکانی، رسم کهن بانوان سمنانی
,کد بانوی خانه معمولا ده روز مانده به آخر سال، مبادرت به نظافت و شستشوی دیوار خانه، اسباب و اثاثیه، پاکیزه و نو کردن جامه و ظروف و اشیای کهنه و تمیز کردن دیوارهای دود گرفته می کند.
,
, زدودن آلودگی و سیاهی ها و بیرون افکندن وسایل کهنه و اضافه از فضای خانه از رسم های کهن سمنانی ها در روز های پایانی سال است.
,,
کاشتن گل نرگس و رویاندن سبزه سنت دیرینه زنان سمنانی
,کاشتن دانه، غلات وحبوب در چند روز پیش از آمدن نوروز و نگریستن به رویش دانه ها ار آیین های کهن سمنانی ها بوده است. سنت رویاندن سبزه در حال حاضر همچون گذشته در میان مردم وجود دارد و هر خانواده ده روز مانده به نوروز حبوباتی چون گندم، جو، عدس، ماش، نخودو سیر را درون بشقاب ریخته وسبز می کنند.
,برخی نیز تخم شاهی را بر روی کوزه های سفالی جهت سبز کردن می مالند.
,
, درشهر سمنان ودیگر نقاط زنان کدبانونهادن پیاز گل نرگس، سیرو سنبل را در میان کوزه های حفره دار می کارند تا هنگام سبز شدن گل ها از حفره ها بیرون امده تا جلوه ای خاص به سفره نوروزی بدهد.
,خانواده ها سبزه ها را تا سیزده نوروز سبز و شاداب نگاه داشته ودرروز سیزده بدر، سبزه هارا از خانه بیرون برده و به دشت وصحرا ویا رودخانه می افکنند.
,,
پخت گولاچ برای خیرات اموات در روزهای پایانی سال
,بزرگداشت و یاد آوری مردگان در آخرین روزهای پایانی سال بویژه در آخرین شب جمعه سال، از جمله آدابی است که در سمنان برگزار می شود.
,چند روز مانده به اتمام سال مردم سمنان برای خیرات اموات خود طعامی چون حلوا و نان روغنی و نان گولاچ می پزند و بین مستمندان تقسیم می کنند.
,,
پخت سمنو در روزهای پایانی سال
,از دیگر آیین های نوروزی در این شهر پخت سمنو در روزهای پایانی سال است و آداب و رسوم مربوط به پخت سمنو در شهرهای سمنان و مهدیشهر به نسبت دیگر نقاط چشمگیر تر است.
,
, کار تهیه سمنو غالبا با همیاری زنان فامیل و یا محله صورت می گیرد.
,مجلس روضه حضرت زهرا (س) و ذکر دعا و نیایش در هنگام پخت سمنو متداول بوده، بسیاری از خانواده ها بنابر نذر خود همه ساله به پخت سمنو و تقسیم آن بین آشنایان و اهل محل مبادرت می ورزند.
,,
نوید بهار از زبان حاجی فیروز در دیار قومس
,تا گذشتهای نه چندان دور در روزهای پایانی اسفندماه شخصی موسوم به «حاجی فیروز» و «سرور» در بازار شهر سمنان فرا رسیدن بهار طبیعت و سال نو را به همگان تبریک نوید میداد.
,او بر اسب چوبی مزین به پارچههای رنگارنگ سوار میشد و با شادمانی مضامینی را بدین شرح بیان میکرد؛
,
, ارباب منی سمبلی بلیکم، ارباب منی سربالایی هی کن، ارباب منی بزبز قندی، ارباب منی چرا نمیخندی.
,جمعی از نوروزخوانان نیز چهره خود را با ذغال سیاه میکردند و با دست گرفتن دایره زنگی در محلههای شهر گردش میکردند و ابیاتی را در ارتباط با نوروز میخواندند.
,این افراد از هر خانه هدایایی چون، گندم، نخود، شاهدانه و ... دریافت میکردند.
,,
سفره چند سین سمنانی ها
,هفتسین سفرهای است که ایرانیان هنگام نوروز میآرایند. این سفره ممکن است روی زمین یا روی میز گذاشته شود. اعضای خانواده معمولاً لحظهٔ تحویل سال را در کنار سفرهٔ هفتسین میگذرانند.
,بعضی سفره را در مدت سیزده روز نوروز نگه میدارند و در پایان این دوره، در روز سیزده نوروز، سبزه را به آب میدهند.
,
, سفرهٔ هفتسین منحصر به نوروز نیست و بعضی این سفره یا مشابهش را برای مراسم ازدواج یا شب چله تهیه میکنند. در سفرهٔ هفت سین معمولاً هفت جزء یا بیشتر که با حرف سین آغاز میشوند قرار میگیرد که معمولاً از مجموعهٔ زیر انتخاب میشوند: سیر، سیب، سبزه، سنجد، سرکه، سمنو، سماق، سنبل، سکه، سپند، سوهان، سوسن، سرمه، سنگک، سبزی، سیاهدانه.
,از این سینها (و نیز اجزاء دیگر این سفره) معمولاً به نماد مفاهیمی چون نوزایی، باروری، فراوانی، ثروت، و مانند آنها یاد میشود.
,در بسیاری ازمردم شهر سمنان علاوه بر موارد نامبرده سفره نوروزی خودرا با نهادن آیینه، قرآن، ظرف آب، نارنج، ماهی قرمز، شمع یا چراغ، نان محلی، انجیر خشک، نخود و کشمش، گردو بادام، گلاب، تخم مرغ رنگی، میوه، حلوا، نمک و گُل مزین می کنند. سفره نوروزی غالبا در اتاق مهمانی گسترده شده و تا پایان تعطیلات برای پذیرایی از مهمانان مهیاست.
,,
تحویل سال سمنانی ها در امامزاده ها
,اهالی سمنان قبل از تحویل سال به امامزاده های این شهر می روند و پس از حلول سال نو افراد خانواده با یکدیگر رو بوسی می کنند و به خانه های خود باز می گردند.
,,
نوعید، از رسوم سمنانی ها از دیر باز تا کنون
,از رسوم مردمان سمنان از دیر باز تا کنون، مراسم نوعید است که اولین سال بعد از فوت یکی از اهالی آن خطه می باشد، که در این مراسم برای دلداری و دلجویی خانواده متوفی به خانه آنها رفته و یا به زیارت اهل قبور می روند. ار نوع دیگر این رسم این است که در آخرین پنجشنبه سال تمام اهالی و آشنایان به آرامگاه (قبرستان ) رفته و ضمن قرائت حمد و سوره به دلجویی خانواده متوفی می پردازند. این رسم در اکثر نقاط شهری و روستایی استان سمنان انجام می شود.
,,
دست لاف یا عیدی بزرگترها به کوچیکترها
,بعد از حلول سال نو، پدر خانواده با گشودن قرآن مبلغی پول به هر یک از اعضاء عیدی می دهد. این وجه را در اصطلاح "دست لاف "می گویند.
,
, در همین لحظات برخی خانواده ها ورود فرد خوش قدم تحت عنوان "شگون" یا "شگیم" را انتظار می کشند. این شخص که غالبا نوجوان و از سادات فامیل یا محله است همراه با سینی حاوی آب، سبزه، قرآن، نمک و. . . . . در اولین دقایق سال نو بعنوان اولین شخص به خانه قدم نهاده و با تبریک فرا رسیدن نوروز عیدی خود را از پدر خانواده دریافت می دارد.
,,
دیدو بازدید از دوستان با گذشت دقایقی از تحویل سال
,دیدو بازدید از دوستان و آشنایان با گذشت دقایقی از تحویل سال آغاز شده و تا پایان تعطیلات نوروزی ادامه می یابد. مرسوم است که در ابتدا کوچکترها به دیدن بزرگان فامیل و طایفه رفته و سال نو را به ایشان تبریک می گویند. در برخی نقاط دید و بازدید های نوروزی توسط مردان و زنان بصورت جمعی و جداگانه انجام می شود.
,,
از گره زدن سبزه تا پخت آش در سیزده بدر
,آخرین روز از تعطیلات نوروزی به تفرج در دامن طبیعت اختصاص دارد. این روز فرخنده را اعضاء خانواده و فامیل در دامن کوه، صحرا و باغات سپری می کنند.
,
, پخت انواع آش و غذاهای محلی از جمله سبزی پلو، ته چین، آش رشته، آش انار، انجام بازی های محلی و تاب سواری، خواندن ابیات و ترانه های محلی و نیز انداختن سبزه های نوروزی در آب روان از جمله آداب این روز بشمار می رود. گره زدن سبزه به نیت حاجت طلبی و بخت گشایی از دیگر باورهای اهالی در این روز است.
,,
انتهای پیام/ش
]
ارسال دیدگاه