تاریخچه تعطیلی حج از سوی ایران،از غزنویان سال ۴۱۲ تا سال ۱۳۶۶
در سال های اولیه حکومت آل سعود بر عربستان ، در سال های ۱۳۰۴ و انتشار خبر تخریب بسیاری از اماکن زیارتی در مکه و مدینه ، زیارت خانه خدا از سوی بسیاری از کشور ها ممنوع شد.(۱۲)نکته جالب آنجاست که تعطیلی حج در آن سال ها هم به حیثیت آل سعود ضرر زد و هم این رژیم را با مشکلات مادی مواجه کرد .از همین رو آل سعود با ارسال نامه هایی به کشورهای مختلف از جمله ایران ، تامین امنیت حجاز را متعهد شد و مسئولیت حفظ امنیت حجاج را بر عهده گرفت.(۱۳)[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانابه نقل از "ره به ری" : وقتی حرف از تعطیلی حج زده می شود ، آن دسته از عزیزانی که از برگزاری حج منافعی دارند ، تعطیلی آن را امری غیر عادی قلمداد کرده و به انتقاد از چنین اظهاراتی می پردازند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, "ره به ری,البته موضوع تعطیلی حج از سوی ایران برای حفظ کرامت ایرانی ها بارها و بارها در طول تاریخ ، عملی شده است.
,قصد ما از انتشار این گزارش به هیچ عنوان اصرار بر تعطیلی حج نیست ، اگر قرار باشد این موضوع(تعطیلی حج) در دستور کار قرار گیرد ، حتما باید فکری به حال کارمندان سازمان حج و زیارت و اشتغال آنها در حوزه ای مشابه در مدت زمان موقت “تعطیلی حج” در دستور کار قرار گیرد.
,البته در شرایط کنونی شاید تعطیلی موقتی این مستحب ، آن هم از سوی مسلمین و تحریم این موضوع گامی بزرگ در جهت حفظ کرامت ایرانی و درسی بزرگ برای رژیم سعودی باشد.
,در ادامه قصد داریم ، اشاره ای به تعطیلی حج از دوران غزنویان تا کنون داشته باشیم:
,بر اساس اسناد و مدارک موجود ، در دوران غزنویان گروه هایی از ایران برای زیارت خانه خدا در قالب کاروان راهی حج می شدند ، نوح بن منصور سامانی همه ساله از سال ۳۶۵ تا ۳۸۹ ، کاروان هایی را به حج اعزام کرده است و بر همین اساس کاروان هایی در این سالها از سوی سامانیان به مکه رفته است .(۱)
,
, , در دوران غزنوان نیز در سالهای ۴۱۲ نیز غزنویان کاروان های خود را با گروهی از نظامیان ، برای حفظ جان حجاج راهی می کردند.
,در همان سال ها بود که اعزام حج از سوی حکومت غزنویان به مدت حدود ۳ سال تعطیل شد و سپس در سال ۴۱۵ از سوی حسنک وزیر(و با مدیریت وی) از سر گرفته شد.(۲)
,از این رو می توان اولین تعطیلی حج از سوی حکام ایرانی را در دوران غزنویان دانست.
,در دوران آل بویه به دلیل ضعف این حکومت ، حمله راهزنان عرب به کاروان هایی که از ایران راهی حج می شدندبیشتر شده بود و این موضوع نیز یک بار دیگر تعطیلی اعزام کاروان های حج که از عراق پس از رسیدن کاروان هایی از شرق ایران ، راهی حج می شدند شده است.(۳)
,نکته جالب در خصوص اعزام کاروان از سوی حکومت سلجوقی مخالفت این حکومت با حاکمان مصر.
,آلب ارسلان غزنوی در سال ق۴۵۵ همین خصوص به تعدادی از زائران خانه خدا سپرده بود تا اگر در خطبه های مکه و مدینه ، حمد و ستایش حاکمان مصراز سوی امام جماعت را شنیدند به این موضوع اعتراض کرده و در این خصوص با حاکم مکه مذاکره کند.
,
, , این موضوع نتیجه داد و تا سال ۴۵۹ق در خطبه های مکه و مدینه نامی از حاکمان مصر شنیده نمی شد.(۴)
,یکی دیگر از مهم ترین دلایل تعطیلی حج در طول تاریخ را می توان حمله مغول ها در دوران ایلخانیان به شرق ایران دانست.
,این حملات در سالهای ۶۱۷ و ق۶۱۸ اتفاق افتاد و کار تا به انجا رسید که خلیفه عباسی در سال ۶۳۴ نیز به بهانه مقابله با مغول ها ، فتوا تعطیلی حج را از دانشوران فتوای حج به دلیل اهمیت مقابله با مغول را گرفت.
,این زیارت تا سال ۶۴۰ متوقف شد.(۵)
,ایرانی ها تا سال ۶۴۰ ق نیز خود را به کاروان های حج عراق می رساندند و با این کاروان ها راهی حج می شدند.
,با حاکم شدن تیموریان در مرکز و بخش هایی از شرق ایران به دلیل اهمیت حج برای حاکمان آن ، مناسک حج از ۷۷۱ تا ۹۱۳ ق شکل جدی ترین به خود گرفت و این حاکمان نامه هایی به حکومت مصر فرستاده و از حملات راهزنان مصری به کاروان های حجاج اعتراض می کردند.(۶)
,,
, ,
, , از انجایی که بنا به دلایلی ، ایرانی ها راه شام را برای سفر حج در نظر گرفته بودند و با توجه به کشمکش های حکومت ایران و عثمانی ، زیارت خانه خدا در دوران صفویان هم با مشکلاتی مواجه بوده است.
,حج در این دوران هم در سال ۱۰۴۷ به دلایل سیاسی و جنگ میان طرفین تعطیل شده است.(۷)
,در ان سال ها به دستور شاه عباس صفوی که عمره گزاران ایران را عامل اصلی ریخته شدن پول به جیب دشمن می دید ، حج برای مدتی تعطیل شد.(۸)
,دولت عثمانی که از عقل و سیاست بیشتری به نسبت آل سعود برخوردار بود و خود را مدعی “خادم الحرمین” می دانست ، سعی می کرد تا زیارت خانه خدا از سوی حجاج ایرانی به آسانی صورت بگیرد تا وجهه خود را در میان مسلمین حفظ کند .(۹)
,دوران قاجار و روی کار امدن حکومت وهابی آل سقوط
,در دوران قاجار و هم زمان با روی کار امدن حکومت وهابی آل سقوط در عربستان ، در پی اولین حملات این خاندان به مکه ، مدینه و نجف و کربلا ، در سال ۱۲۱۶ ، فتحعلی خان قاجار پادشاه ایران ، نامه ای به عبدالعزیز نوشت و خواستار بازگرداندن اشیا گران بها به سرقت رفته از زیارت گاه های شیعیان شد.
,وی همچنین از حاکم سعودی خواسته بود تا دیه کشته شدگان این حمله را بپردازد و تهدید کرده بود که در صورت سر باز زدن سعودی ها از این مهم ، ایران به درعیه حمله خواهد کرد.(۱۰)
,
, ,
, ,
, , ,
شاه ایران همچنین در نامه ای از حاکم بغداد خواسته بود تا به برخورد با وهابیون بپردازد.
,سلیمان پاشا نیز در این خصوص پاسخ مساعد داد و مسئول پرداخت غرامت حمله به زیارت گاه های شیعه را بر عهده گرفته بود.(۱۱)
,وی همچنین نامه ای به سلیمان پاشا حاکم مصر نوشت و ضمن اعلام درخواستی مشابه ، خواهان باز پس گیری مکه توسط حکومت مصر از وهابیون شد.
,البته به دلیل احترام گذاشتن و توجه اشراف مکه و مدینه به بزرگان ایرانی (در ان دوران ) موضوعات فوق باعث تعطیلی حج در ایران دوران نشد.
,در دوران پهلوی و در سال های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۶ به دلیل وقوع جنگ جهانی و درگیری عراق به این جنگ ، زیارت خانه خدا از سوی زوار ایرانی که عمدتا با کاروان های عراقی راهی می شدند ، با مشکل مواجه می شد و به مدت ۵ سال به طور کامل قطع گردید.
,در سال های اولیه حکومت آل سعود بر عربستان ، در سال های ۱۳۰۴ و انتشار خبر تخریب بسیاری از اماکن زیارتی در مکه و مدینه ، زیارت خانه خدا از سوی بسیاری از کشور ها ممنوع شد.(۱۲)
,نکته جالب آنجاست که تعطیلی حج در آن سال ها هم به حیثیت آل سعود ضرر زد و هم این رژیم را با مشکلات مادی مواجه کرد .
,از همین رو آل سعود با ارسال نامه هایی به کشورهای مختلف از جمله ایران ، تامین امنیت حجاز را متعهد شد و مسئولیت حفظ امنیت حجاج را بر عهده گرفت.(۱۳)
,
, ,
, , اگر چه ایران از اولین کشورهایی بود که برای اعزام حجاج به حج پیش قدم شده و گروهی را برای بررسی اوضاع راهی عربستان کرد ، اما اعزام زائران ایرانی تا سال ۱۳۰۷ که ایران رژیم سعودی را به رسمیت شناخت به تعویق افتاد.
,در سال ۱۳۲۲ نیز یکی از زائران یزدی به نام ابوطالب یزدی به بهانه اهانت به حرم دستگیر و اعدام شد.
,جالب آنجاست که این زائر به دلیل گرمی هوا در حرم دچار حالت تهوع شده بود و سعودی ها از این اقدام وی به عنوان اهانت به حرم استفاده کرده و اعدام وی را در دستور کار قرار دادنده و در نامه نگاری به حکومت ایران از این اعدام دفاع کردند.
,زیارت خانه خدا در همان سال به همین دلیل تعطیل شد. این تعطیلی تا سال ۱۳۲۷ ادامه داشت.
,در سال ۱۳۲۷ اگر چه رژیم پهلوی روابط خود با آل سعود را بهبود داد اما این موضوع هیچ تاثیری در اوضاع حجاج نداشت(۱۴)
,یکی از مهم ترین دلایل تعطیلی حج پس از انقلاب به قتل عام حجاج ایرانی توسط آل سقوط باز می گردد.
,جنایتی که به شهادت ۴۰۰ تن از حجاج منجر شد.
,روایت حاج سعید قاسمی از ماجرا حج خونین :
,کشتار صورت گرفت در کنار حرم امن الهی و حدث ما حدث، از بالا و پایین شارع الحجوم ، کنار حرم امن شیعیان و مسلمانان را به رگبار بستند.
,
جانبازان و معلولین در صف اولند، زن ها، مسن ها، پرتاب گاز اشک آور و اتفاق ها افتاد.
کسانی که به دنبال همسرانشان و زنانشان می گشتند و پیدا نکردند، چندین بار به بعثه مراجعه کرده و جوابی نگرفتند، فلذا از شدت غم و غصه در بی تفاوتی مسئولین امثال کروبی خائن، خود را از بالای بام هتل به پایین انداختند که چون روی بازگشت به ایران بدون همسرشان را نداشتند.
,
این ها را تاریخ برای ما نوشت.
,نزدیک به دو دهه است که گرامیداشت یاد و خاطرهی این شهدا مظلوم بی بانی بود، چرا که قائل به شعار الموت الآمریکا و اسرائیل نبودند.
,جای تأسف دارد که صدا و سیما در سالگرد چنین کشتاری، به اندازهای که از فوتبال مسخره و بازیکنان مستهجن آن و هنرپیشههای بی قید و بند سینما ساعتها برنامه و مطلب پخش می کند از تاریخ سراسر خونین کشور اسلامیان ذرهای یاد نمیشود، ولو در حد رو خوانی.
,برای مشاهده این فایل صوتی .. …>>اینجا کلیک کنید<<
, >اینجا کلیک کنید<,,
۱-تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۳۰؛ اتحاف الوری، ج۲، ص۴۱۳-۴۱۶٫
,۲-الکامل، ج۹، ص۳۲۵، ۳۴۱؛ اتحاف الوری، ج۲، ص۴۴۷، ۴۵۰-۴۵۱٫
,۳-نک: اتحاف الوری، ج۲، ص۴۲۸-۴۳۳؛ تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ج۱، ص۱۸۵٫
,۴-اتحاف الوری، ج۲، ص۴۷۰-۴۷۱؛ تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۳۲٫
,۵-اتحاف الوری، ج۳، ص۵۹٫
,۶-اتحاف الوری، ج۳، ص۲۷۲؛ درر الفوائد المنظمه، ص۳۱۰؛ درباره حکومت آل مظفر، نک: تاریخ ایران کمبریج، دوره تیموریان، ص۲۱-۲۶٫
,۷-منائح الکرم، ج۴، ص۱۸۱-۱۸۲٫
,۸-سفرنامه کروسینسکی، ص۲۵؛ تاریخ منتظم ناصری، ج۲، ص۱۰۳۷٫
,۹-اسناد و مکاتبات سیاسی ایران از سال ۱۰۳۸ تا ۱۱۰۵، ص۲۹؛ شاه طهماسب صفوی، ص۲۰۳-۲۳۷؛ نک: از شیخ صفی تا شاه صفی، ص۲۱۳٫
,۱۰-مجمع التواریخ، ص۱۵۱؛ ناسخ التواریخ، ج۱، ص۱۱۸-۱۱۹؛ فارسنامه ناصری، ج۱، ص۶۸۲-۶۸۴
,۱۱-تاریخ منتظم ناصری، ج۳، ص۱۴۶۵؛ ناسخ التواریخ، ج۱، ص۱۱۸-۱۱۹٫
,۱۲-اسناد روابط ایران و عربستان، ص۶۷٫
,۱۳-اسناد روابط ایران و عربستان، ص۲۶، «مقدمه»، ص۶۱، ۶۵؛ روابط سیاسی ایران و عربستان، ص۵۵؛ علاقات السعودیه الایرانیه، ص۱۰۳
,۱۴-روزنامه خاطرات عین السلطنه، ج۱۰، ص۸۰۱۷؛ روابط سیاسی ایران و عربستان، ص۸۴-۸۵؛ اسناد روابط ایران وعربستان، ص۱۰۷-۱۲۴
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه