مقابله با قدرت ایران؛ انگیزه رفتار ائتلاف عربی – غربی در حمله به یمن
عربستان از ابتدا تلاش داشت با آغاز حمله به یمن، مذاکرات میان ایران و ۵+۱ را تحت الشعاع قرار دهد اما قدرت یافتن جبهه داخلی یمن و موفقیت انصارالله و همپیمانانشان در پیشروی میدانی به سوی عدن، باب المندب و مرزهای یمن با عربستان باعث شد جنگ یمن به هدف مستقیم عربستان تبدیل شود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا و به نقل از گروه تحلیلی یار خراسانی ، جمهوری اسلامی ایران و عربستان به عنوان دو قطب اثرگذار حوزه خلیج فارس و منطقه ژئواستراتژیک خاورمیانه محسوب می شوند. اما هیچ گاه بین این دو قدرت در زمینه مسائل منطقه ای و بین المللی توافقی ایجاد نشده است. تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، امریکا مانع تنش بین ایران و عربستان می شد چراکه دو کشور با رژیم های تابع سیاستهای غرب به همکاری با یکدیگر در چارچوب خواستهای امریکا می پرداختند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,با پیروزی انقلاب ایران و ضدیت با امپریالیسم و در راس آن امریکا، روابط دو کشور بسیار محدود و در بیشتر موارد دچار تنش شد. موانع زیادی بر سر همکاری بین دو کشور وجود دارد، از جمله: تفاوت قومی و مذهبی، تفاوت ساختارهای سیاسی، تفاوت در ایستارهای امنیتی دو کشور، بی اعتمادی و رقابت مستمر، ساختارهای اقتصادی غیر مکمل، دخالت قدرت های فرامنطقه ای.
,در این میان عربستان در بیشتر تاریخ خود در کنار سیاستهای غرب برای افزایش فشار بر ایران قرار داشته است؛ از جمله در حمله عراق به ایران کمک های زیادی را به رژیم صدام ارائه کرد و با مطرح شدن مسئله هسته ای ایران، همگام با غرب، هسته ای شدن ایران را عاملی در جهت بر هم زدن موازنه قدرت در منطقه اعلام کرد، و خواهان افزایش فشار بر ایران شد.
,در ادامه با آغاز حرکت های مردمی در برخی کشورهای عربی منطقه و موضع گیری های مغایر به ویژه در مسئله سوریه و اخیراً در یمن، بر تیرگی روابط بین دو کشور افزوده شد. در این نوشتار سعی شده با تأکید بر حوادث اخیر یمن، به بررسی دلایل حمله نظامی عربستان به این کشوردر سه سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی با تأکید بر هدف مقابله با افزایش قدرت و نفوذ ایران در منطقه و جهان پرداخته شود.
,الف) عوامل داخلی اثرگذار بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن
, الف) عوامل داخلی اثرگذار بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن,*خودداری از ورود جریان بیداری اسلامی به عربستان:
,یکی از اهداف عربستان از حمله به یمن مقابله با موج بیداری اسلامی است که منطقه را فراگرفته و در مرزهای عربستان و یمن با انقلاب مردم یمن به خوبی خود را نشان داده است. در یمن نیز مانند جنگ ایران و عراق، جنگ سعده و بحران های اخیر به ویژه در بحرین، دولت عربستان با اتخاذ گفتمان فرقه ای در تلاش بوده تا به سرکوب این جریان ها بپردازد وبا حفظ قدرت پوشالی خود که ناشی از حمایت دول غربی است مانع ورود اندیشه¬های انقلابی و اسلامی در کشور خود شود.
,*ایجاد انسجام و همبستگی اجتماعی در شرایط انتقال قدرت:
,در عرصه سعودی، از دست دادن یمن برای کشوری همچون عربستان سعودی ضربهای مهلک خواهد بود، به ویژه آنکه عربستان سعودی هم اکنون مرحله حساس و خطرناک پس از مرگ ملک عبد الله و انتقال قدرت به سلمان بن عبد العزیز را سپری میکند و از نزاع بین شاخههای مختلف خاندان سعودی و سالمندی و فرتونی شاهزادگانش رنج میبرد.
,کشاکش داخلی شدید که همچنان از فردای درگذشت ملک عبدالله بر دربار این کشور سایه انداخته از یک سو، و ناتوانی از دست یابی به اهداف تعیین شده در نقاطی که دخالت مستقیم و غیرمستقیم نظامی امنیتی در پیداشت از دیگر سو، به اعتبار و توان سیاسی و نظامی عربستان سعودی ضربه زده است. (۱)
,از این رو تلاش رژیم عربستان درراستای بهرهگیری از عملیات نظامی برای ایجاد انسجام و همبستگی اجتماعی درونی و تقویت احساسات ملی گرایانه است که در نهایت هدف آن ایجاد مشروعیت برای نظام سیاسی حاکم میباشد.
,*سرپوش گذاشتن بر مشکلات اقتصادی و اجتماعی عربستان:
,همواره یکی از اهداف جنگ ها و حملات نظامی تغییر جهت توجه مردم کشور مهاجم از مسائل داخلی به خارجی بوده است. در مورد عربستان باید گفت در حالی که عربستان سعودی در پی نمایش نوعی از ثبات، اطمینان و اقتدار داخلی است، اما واقعا کشور باثباتی محسوب نمیشود. لذا تهدیدات ناشی از مشکلات و تناقض های قبیلهای، فرقهای و طبقاتی داخلی این کشور از تهدیدات موسوم به هلال شیعی بیشتر است.
,به رغم ثروت نفتی و منابع اقتصادی گسترده و شبکه ثروت ٤/١ تریلیون دلاری خاندان آل سعود، بیش از ٢٠ درصد مردم عربستان زیر خط فقر زندگی میکنند، بیش از دو سوم جمعیت سعودی زیر سی سال است و سه چهارم بیکاران سعودی در دهه سوم عمر خود هستند. هر چند دولت سعودی برخی اقدامات اقتصادی را آغاز کرده است، اما شکاف اقتصادی گسترده و به خصوص شرایط نسل جوان میتواند تهدیدات مهمی را ایجاد کند.
,همچنانکه موضوعاتی نظیر فقر، فساد و بیعدالتی اجتماعی جوانان سعودی را به مستعدترین افراد برای پیوستن به گروه های افراطگرا و هواداری از الگوی خلافت اسلامی داعش تبدیل کرده است. تنش های فرقهای در کشوری که حدود ١٥ درصد جمعیت آن شیعه بوده نیز جنبه دیگری از مشکلات درونی سعودی ها را نشان میدهد. به خصوص اینکه این بخش از شهروندان سعودی در طول دهههای گذشته نوعی از تبعیض سیستمی را شاهد بوده و در حالی که در نفتخیزترین مناطق ساکنند، از مشکلات اقتصادی مهمی رنج میبرند. مجموعه مشکلاتی که جنگ یمن میتواند تاثیرات منفی مخربی برای تشدید آنها داشته باشد (۲).
,ب) شرایط منطقهای اثرگذار بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن
, ب) شرایط منطقهای اثرگذار بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن,*جلوگیری از دستیابی ایران به توافق هستهای:
,عربستان از ابتدا تلاش داشت با آغاز حمله به یمن، مذاکرات میان ایران و ۵+۱ را تحت الشعاع قرار دهد اما قدرت یافتن جبهه داخلی یمن و موفقیت انصارالله و همپیمانانشان در پیشروی میدانی به سوی عدن، باب المندب و مرزهای یمن با عربستان باعث شد جنگ یمن به هدف مستقیم عربستان تبدیل شود.
,*جلوگیری از پیوستن انصارالله به جبهه مقاومت با محوریت ایران:
,آمریکا،عربستان،اسرائیل وترکیه به شدت نگران قدرت یابی و اتحادمسلمانان جهان خصوصاً شیعیان هستند.لذا بی ربط نیست که سران فاسد کشورهای عربی مرتب بحث هلال شیعی را مطرح می کنند ویا آقای پرژنسکی مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا حرف از امپراتوری ایران و شیعه و یا تسخیر چهار پایتخت از کشورهای اسلامی توسط ایران سخن می راند. از همین رو به دنبال شکست محور مقاومت به رهبری ایران و بلوک قدرت جدید به رهبری ایران در جهان هستند.
,این امر یعنی پیوند محور مقاومت با ایران و ایجاد یک قدرت جدید در عرصه بین المللی باعث نگرانیاستکبار جهانی شده است،فلذا آمریکا و عربستان هر جا ظرفیتی برای تقویت قطب قدرت به رهبر ایران باشد با آن برخورد خواهد کرد.یمن یکی از کشور های استراتژیک و مسلمان که حدو ۴۰٪مردم این کشور شیعی می باشند باعث نگرانی آمریکا و عربستان شده است.بنابراین عربستان با این حمله می خواهد مانع پیوند یمن به ایران شود.(۳)
,*جبران ناکامیها در عراق و سوریه:
,سعودیها سالها بدنبال ایجاد یک خاورمیانه با محوریت عربستان هستند. لذا بدنبال ایفای نقش خود در تمامی اتفاقات منطقه میباشند. اما با این وجود، در همه اتفاقاتی که در منطقه رخ داده است با ناکامی و بنبست مواجه شدهاند. سعودیها علیرغم صرف دلارهای نفتی فراوان، نتوانستند نظام بشار اسد را به عنوان یکی از محورهای مقاومت زمینگیر نمایند.
,بعد از آن در عراق نیز نتوانستند نظام مد نظر خود را ایجاد کنند؛ لذا این ناکامیها و شکستهای پی در پی باعث شده تا به مداخله نظامی روی آورند. بنابراین آن چه در یمن در حال اتفاق است محصول فرایند شکست سیاسی آلسعود در منطقه است. هر چند که یورش آنها به یمن را نیز میشود بر اساس یک باور تاریخی تعریف نمود.
,ج) فضای حاکم بر نظام بینالملل و اثرگذاری آن بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن:
, ج) فضای حاکم بر نظام بینالملل و اثرگذاری آن بر اتخاذ سیاست حمله نظامی به یمن:,*تلاش برای رسیدن به توافق مطلوب امریکا:
,پاول رابرتز، معاون خزانه داری آمریکا در دولت ریگان که معروف به پدر اقتصاد ریگانی است میگوید: “نو محافظه کاران در رژیم اوباما مخالف توافق هستهای ایران هستند که اوباما بهدنبال آن است. اگر نومحافظه کاران بتوانند ایران را درگیر جنگ و نزاع یمن و عربستان کنند، بدین وسیله میتوانند با حربه و بهانه “تجاوز ایران” مانع از توافق هستهای بین ایران و ۱+۵ شوند.”(۴)از طرف دیگر با قرار گرفتن ایران در موضع متخاصم طبق این دیدگاه چنانچه مذاکرات ادامه یابد ناچار از پذیرش بازی برد- باخت خواهد شد.
,*تداوم حمایت از متحدان کلیدی خود در منطقه (اسرائیل و عربستان):
,بهدست گیری کنترل و قدرت در صنعا توسط انصارالله با یک سری موفقیتها و پیروزیهای منطقهای که برای ایران، حزب الله، سوریه و مقاومت در خاورمیانه اتفاق افتاد، همزمان بود. در سوریه، دولت این کشور موفق شد موضع خود را مستحکمتر سازد، درعراق، ارتش این کشور با کمکهای قابل توجه از سوی ایران، توانست مواضع نیروهای داعش را تا حدود زیادی شناسایی و نابود سازد.
,در واقع این تحولات که بیانگر مطرح شدن بیش از پیش ایران به عنوان بازیگر اصلی در ساختار امنیتی و ثبات خاورمیانه بود، نگرانی عربستان سعودی و اسرائیل را به دنبال داشت. در نتیجه شروع به طرح این ادعا کردند که ایران کنترل چهار پایتخت اصلی منطقه یعنی بیروت، دمشق، بغداد و صنعا را به دست گرفته است و به همین دلیل باید هر چه سریعتر اقدامی صورت گیرد تا مانع از گسترش نفوذ ایران شود.
,واشنگتن نیز با حمایت و جهت دهی به عربستان در حمله به یمن با دیگر حمایت خود را از دو متحد دیرینه در منطقه در راستای تأمین منافع خود نشان داد.پایگاه تحلیلی «گلوبال ریسرچ» در گزارشی با تأکید بر نقش هدایتگری واشنگتن در جنگ اخیر یمن، حملات علیه این کشور عربی در خاورمیانه را در جهت تأمین منافع آمریکا، اسرائیل و آل سعود توصیف می کند.یکی از دغدغههای اصلی آمریکا این است که مانع ایجاد جایگاهی استراتژیک برای ایران، روسیه، چین و به دنبال آن دیگر قدرتهای جهانی در یمن به منظور نظارت بر خلیج عدن و استقرار در تنگه بابالمندب شود. (۵)
,فرجام: خروج عربستان از سیاست محافظهکارانه خود و دست زدن به چنین اقدامی عجولانه و بدون تدبیرنه تنها برای سعودیها دستاوردی نداشت بلکه سبب تضعیف بیش از پیش جایگاه این کشور در اذهان عمومی و منطقه شد. در واقع تلاش رهبران این کشور برای کسب پرستیژ از طریق قدرت نظامی ناچیز خود با نادیده گرفتن واقعیتهای موجود در هر سه سطح داخلی، منطقهای و بین المللی صورت گرفت. چنانکه گفته شد عربستان کشوری بسیار آسیبپذیر است.
, فرجام: ,هرچند عمده درآمد نفت در این کشور صرف خرید تسلیحات میشود و در ظاهر قوی به نظر میرسد، اما ارتشی مزدور دارد. اعضای ارتش عربستان را اتباع دیگر کشورهای عربی و حتی غیرعربی از قبیل پاکستان تشکیل میدهند. غیر از رزمایشهای نظامی، ارتش این کشور تجربه جنگ خاصی ندارد و نمیتوان به توان این چنین ارتش بیتجربهای تکیه کرد.
,از طرف دیگر تلاشهای عربستان برای در همراهی دول منطقه نیز نتیجهای در برنداشت، چنانکه،اسلام آباد با اعلام بیطرفی با عربستان همراهی نکرد، موضع آنکارا به تهران نزدیک شد، قاهره تردید دارد و هنوز موضع خود را قطعی نکرده و مشارکتش در تجاوز زمینی علیه یمن در غیاب اسلام آباد سخت به نظر می رسد و اکنون آل سعود در رویارویی با یمنیها تنها مانده است.
,در عرصه منطقهای نیز مهار نهضت مقاومت و مقابله با بیداری اسلامی برای عربستان شاید رویایی بیش نباشد. چنانکه تنها دستاورد نبرد یمن، افزایش اعتماد به نفس مردم یمن به گزینه مقاومت در برابر تجاوز بودو اما در بعد بین المللی در حال حاضر عمده توجه ایالات متحده به شرق آسیا بوده در واقع شاهد یک تغییر جهت گیری راهبردی در امریکا هستیم از خاورمیانه به شرق آسیا.
,از این رو حل پرونده هسته ای ایران به امریکا این فرصت را می دهد تا بیشتر نسبت به مسائل شرق بپردازد. تداوم مذاکرات نیز علی رغم کارشکنی ها بیانگر تلاش آمریکا برای رسیدن به این هدف مهم خود بوده که فراتر از خواسته های عربستان و اسرائیل قرار میگیرد.
,نویسنده : فهیمه عشرتی
,منابع:
, منابع:,- ارتش متحد عربی؛ پیمان نظامی یا سیاسی، زینعلی، شاهین (۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴)، بازیابی شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴ به آدرس:
http://www.tisri.org/default-1841.aspx
, http://www.tisri.org/default-1841.aspx,- تجاوز نظامی به یمن از منظر سیاست داخلی سعودی، اسدی ، علی اکبر، (۷ اردیبهشت ۱۳۹۴)، بازیابی شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴ به آدرس:
http://farsnews.com/newstext.php?nn=13940206001158
,- پشت پرده حمله عربستان به یمن، بازیابی شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ به آدرس:
http://titre1.ir/fa/news/65627/
, http://titre1.ir/fa/news/65627/,- به جنگ کشیدن ایران هدف اصلی حمله عربستان به یمن، بازیابی شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴ به آدرس:
http://www.tasnimnews.com/Home/Single/700626
, http://www.tasnimnews.com/Home/Single/700626,- تلاش عربستان برای فرار از مهلکه (۷ اردیبهشت ۱۳۹۴)، بازیابی شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴ به آدرس:
http://www.ettelaat.com/etiran/?p=116220
, http://www.ettelaat.com/etiran/?p=116220]
ارسال دیدگاه