چرا نرخ واقعی دلار کمتر از 1000 تومان است!؟
قیمت واقعی دلار بر خلاف ادعای برخی از کارشناسان مشهور رسانهای، کمتر از هزار تومان است. و تنها یک عامل موجب حفظ نرخ غیر واقعی ۳۰۰۰ تومان در بازار شده است و این عامل چیزی نیست جز، سبقت گرفتن نقش سرمایهای دلار از نقش تجاری آن
, ملاحظه سیر تغییرات نسبت نرخ ارز آزاد به نرخ ارز واقعی، از سال 58 تا 91 نشان می دهد که این عدم تعادل در اقتصاد ایران، از سال 63 ناگهان پدید آمده و در سال 72 اوج گرفته و تا سال 80در اقتصاد ایران نهادینه شده و پس از کمی بهبودی مجدداً در سال 90 و 91 تکرار شده است.
,بیش از 3.5 برابر بودن این نسبت در حال حاضر به این معناست که در بازار ایران با 1 دلار می توان بیش از 3.5 برابر آمریکا و دیگر کشورهایی که این نسبت در آن ها حدود یک است، کالا و خدمات خرید! یا به عبارت ساده تر، کسی که ریالش را به دلار تبدیل می کند، در واقع می توانست با ریال خود در بازار ایران 3.5 برابر بیشتر از کشورهایی مثل عراق، ترکیه، عربستان، کویت و... که این نسبت در آنها حدود یک است، خرید کند.
,البته باید توجه کرد که حجم زیادی از سبد کالایی که قیمت آن در کشور مبدأ و مقصد مورد محاسبه قرار می گیرد، قابل تجارت نیست. خدماتی همچون آموزش، درمان یا کالاهایی مانند املاک و … از این دسته محسوب می شوند. همچنین 3.5 برابر بودن قیمت این سبد کالایی به عنوان مثال در عربستان نسبت به ایران به این معنا نیست که قیمت همه کالاهای این سبد در عربستان، 3.5 برابر ایران است.
,واضح است، کالاهایی که به سادگی و گستردگی تجارت می شوند، به سادگی و با سرعت بیشتر، هم قیمت می شوند و هر چقدر یک کالا قابلیت کمتری برای تجارت داشته باشد، یا رابطه کمتری با تولید کالاهای قابل تجارت داشته باشد، اختلاف قیمتش بیش از 3.5 برابر خواهد شد و قیمت این سبد به صورت متوسط 3.5 برابر خواهد بود. این فاصله 3.5 برابری نرخ بازار و نرخ واقعی نشان میدهد هماکنون که قیمت دلار در بازار آزاد ایران نزدیک به 3000 تومان است، نرخ واقعی آن در اقتصاد ایران کمتر از 1000 تومان و تقریبا برابر با 850 تومان است!!
,آیا چنین اختلافی بین نرخ واقعی ارز و نرخ بازار آزاد در اقتصاد ایران عادی است؟
,ممکن است برخی گمان کنند چنین شکافی در اقتصادهای در حال توسعه عادی است و عوامل متعددی از جمله موارد ذیل را در به وجود آمدن این فاصله 3.5 برابری مؤثر بدانند.
,• وجود نظام گمرکی و عدم وجود تجارت آزاد در این کشورها
,• اختلاف سهم هزینه نیروی کار و سرمایه در اقتصادهای پیشرفته و اقتصادهای در حال توسعه
,• اختلاف کیفیت سبد کالایی مورد استفاده در محاسبه شاخص در اقتصادهای پیشرفته و در حال توسعه
,• …
,جدا از نقدهایی که به تأثیر این عوامل در به وجود آمدن این شکاف وارد است و از حوصله این بحث خارج می باشد، نگاه مقایسه ای به این شاخص در کشورهای در حال توسعه مانند برزیل، چین و آفریقای جنوبی یا اقتصادهای صادر کننده نفت مانند عربستان، قطر، عراق، کویت و امارات و یا اقتصادهایی مانند مالزی و ترکیه که در بسیاری از عوامل یاد شده با ایران مشترک هستند، نشان می دهد که چنین گمانی به هیچ عنوان واقعیت ندارد!
,,
نسبت نرخ مبادله ای دلار در بازار آزاد به نرخ دلار بر اساس قدرت خرید مطلق آن8
, نسبت نرخ مبادله ای دلار در بازار آزاد به نرخ دلار بر اساس قدرت خرید مطلق آن8,
, سؤال اصلی که می بایست به آن پاسخ داد این است که این نابسامانی و عدم تعادل در اقتصاد ایران ناشی از چیست؟! و چرا قیمت ارز در بازار آزاد چنین فاصله ای با ارزش آن بر اساس قدرت خریدش دارد!؟
,برای پاسخ به این سؤال اجمالاً کافی است بدانیم محاسبه نرخ ارز بر اساس روش برابری قدرت خرید مطلق زمانی با واقعیت بازار منطبق می شود که تقاضای ارز در اقتصاد محدود به نیازهای واقعی مثل واردات کالا یا مسافرت خارجی باشد.اما اگر قرار باشد عده ای چندین برابر نیاز وارداتی کشور، ریال را به ارز تبدیل و برای حفظ ارزش دارایی خود به عنوان سرمایه ذخیره کنند و صادر کنندگان هم ترجیح دهند به جای عرضه ارز در بازار، ثروت های خود را به صورت ارزی نگهداری کنند، موجب عدم تعادل در عرضه و تقاضا می شود و همین عامل به تنهایی می تواند موجب اختلاف زیاد بین نرخ واقعی و نرخ بازار شود. تنها در اقتصادهایی نرخ مبادله ای معادل نرخ واقعی است و این نسبت حدود یک بوده که بازار با عوامل مختلف تحریک نشده و تقاضا و عرضه تنها به نیازهای تجاری محدود باشد.
,اما این عدم تعادل مزمن در اقتصاد ایران ناشی از چیست؟
,چرا این عدم تعادل پس از حرکت 10 ساله به سمت بهبود دوباره در دو سال اخیر رشد کرده است؟
,این عدم تعادل چه اثری بر اقتصاد ایران گذاشته و خواهد گذاشت؟
,چه راه حلی برای از بین بردن این عدم تعادل وجود دارد؟
,پاسخ به این سؤالات در قسمتهای بعدی همین یادداشت خواهد آمد.
,پی نوشت:
,1 http://www.tasnimnews.com/Home/Single/103441
, http://www.tasnimnews.com/Home/Single/103441,2 http://www.usinflationcalculator.com/
, http://www.usinflationcalculator.com/, , http://www.bultannews.com/fa/news/119494/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-34-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%, , D9%88%D9%84,4 http://www.tasnimnews.com/Home/Single/103441
, http://www.tasnimnews.com/Home/Single/103441, , http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=29&pr.y=11&sy=1980&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C943%2C963%2C686%2C616%2C688%2C223%2C518%2C516%2C728%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C522%2C278%2C622%2C692%2C156%2C694%2C624%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C184%2C132%2C524%2C646%2C361%2C648%2C362%2C915%2C364%2C134%2C732%2C652%2C366%2C174%2C734%2C328%2C144%2C258%2C146%2C656%2C463%2C654%2C528%2C336%2C923%2C263%2C738%2C268%2C578%2C532%2C537%2C944%2C742%2C176%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C178%2C869%2C436%2C746%2C136%2C926%2C343%2C466%2C158%2C112%2C439%2C111%2C916%2C298%2C664%2C927%2C826%2C846%2C542%2C299%2C967%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698&s=NGDPD%, , 2CPPPGDP&grp=0&a=#download,6. نسبت نرخ تبدیل ارز در بازار آزاد به نرخ ارز بر اساس برابری قدرت خرید از حاصل تقسیم تولید ناخالص داخلی بر اساس برابری قدرت خرید به تولید ناخالص داخلی به دست می آید.این نسبت با احتساب قیمت 3200 تومان برای ارز در انتهای 91 و تورم 21.5 و 30.5 درصدی سال های 90 و 91 و تورم 5درصدی آمریکا در این دو سال، و همچنین نسبت 1.95 برابری نرخ ارز در بازار آزاد به نرخ واقعی ارز بر اساس قدرت خرید مطلق در انتهای 89 محاسبه شده است.
,7 . مراجعه شود به پیوست قبل
,8 . مراجعه شود به پیوست قبل
,انتهای پیام
]
ارسال دیدگاه