استاد برنامه ریزی استراتژیک:
عدم چرخه صحیح علم و فناوری مشکل شرکت های دانش بنیان در مسیر اقتصاد مقاومتی
یک استاد برنامه ریزی استراتژیک اظهار داشت: به خاطر گسسته بودن زنجیره چرخه علم و فناوری، مؤسسات دانشبنیان نمیتوانند تولیدات علمی خود را وارد چرخه اقتصادی کنند و لذا فعالیت آنان در چارچوب اقتصاد مقاومتی کم رونق و کمرنگ است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا ، مهدی بنای رضوی از کارشناسان و متخصص مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک و عضو شورای راهبری شهرک فناوری صنایع غذایی و بیوتکنولوژی شمال شرق کشور در خصوص وضعیت علمی و شرکت های دانش بنیان در گفتگو با پرستوها مشکلات این حوزه را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است که متن این گفتگو را در زیر به نظر میرسانیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, پرستوها , پرستوها , پرستوها,چرا افت علمی در کشور به وجود آمده است؟
, چرا افت علمی در کشور به وجود آمده است؟, چرا افت علمی در کشور به وجود آمده است؟,در مورد افت علمی کشور بسیار صحبت شده است، اما از دید مدیریت استراتژیک، من عوامل زیر را در افت علمی کشور مؤثر میدانم:
,برای ایجاد هر حرکتی، ما به موتور محرک (Driving Force) آن حرکت نیازمندیم. نسل جوان آینده است که باید بهعنوان موتور محرک تولید علم در کشور جای نسل فعال امروز را بگیرد. ما این را در دهه گذشته شاهد بودیم.
, Driving Force, ),یکی دیگر از مهمترین عوامل موتور محرک، آموزش عالی کشور است. متأسفانه ما در بستر آموزش عالی کشور شاهد بیانگیزگی دانشجویان که منشأ آن اساتید بیانگیزه و بستر مریض اقتصادی و بعضاً سیاسی کشور است، هستیم.
,سومین مورد، عدم ایجاد تصویر درست از توسعه علم و فنّاوری و تولید علم بدون هدف و برای فقط به دست آوردن یک جایگاه علمی کاذب است. خیلی از افراد برای اینکه به یک مقطع بالاتر برسند، اقدام به نشر مقالات بیرویه و بدون هدف در مجامع بینالمللی مانند ISI میکنند. درصورتیکه تولید علم باید هدفمند بوده و در جهت چشمانداز ۱۴۰۴ کشور باشد. عدم تولید علم در این جهت، ناگهان قشرهای بعدی را دچار سردرگمی و توقف در تولید علم میکند.
,مسئله بسیار مهم دیگر، بحث چرخه علم و فناوری هست، که همان زنجیره ایده تا مصرف است. این مورد یکی از معضلات اصلی پیشرفت اقتصاد مقاومتی نیز هست.
,آیا محتوای درستی به دانشجویان ارائه نمیشود یا رتبه اساتید تقلیل یافته است؟
, آیا محتوای درستی به دانشجویان ارائه نمیشود یا رتبه اساتید تقلیل یافته است؟, آیا محتوای درستی به دانشجویان ارائه نمیشود یا رتبه اساتید تقلیل یافته است؟,متأسفانه اکثر محتواهای آموزشی مربوط به ۳۰ تا ۱۰۰ سال پیش است. محتواهای جدید کمتر وارد درس دانشجویان شده و حتی محتواهای جدیدی هم که توسط برخی اساتید به دانشجویان معرفی میشود، یا منابعش برای تحقیق و توسعه وجود ندارد، و یا دانشجویان ما رغبت و انگیزهای برای تحقیق و پژوهش ندارد. متأسفانه کپی مطالب علمی از موتورهای جستجو مانند گوگل هم مرسوم شده و دانشجو و یا حتی بعضاً اساتید هم، همان مطالب کپی شده را نمیخوانند و به مقام بالاتر خود تحویل داده و آن استاد و یا سازمان هم آنها را نخوانده، بایگانی میکند.
,چرا توسعه فعالیتهای شرکتهای دانشبنیان در چارچوب اقتصاد مقاومتی کم رونق است؟
, چرا توسعه فعالیتهای شرکتهای دانشبنیان در چارچوب اقتصاد مقاومتی کم رونق است؟, چرا, , توسعه فعالیتهای شرکتهای دانشبنیان در چارچوب اقتصاد مقاومتی کم رونق است؟,همانطور که در مصاحبههای قبلیام به عرض رساندم، اصولاً وقتی ما به هر پدیدهای به چشم یک سیستم نگاه کنیم، میتوانیم فرآیندهای آن را طراحی و اجرا نموده و نتیجه آن را مشاهده نماییم.
,مانند قطعات کشتیای هستند که نمیتوان با آنها کشتی را ساخت و با آن به سرمنزل مقصود رسید.
,در استان خراسان، هر مجموعه و سازمانی ساز خودش را میزند و همه هم ادعای اجرای طرح اقتصاد مقاومتی را داشته و خود را متولی آن میدانند.
,یکی از ارکان اجرای اقتصاد مقاومتی، بهکارگیری قشر متخصص و متعهد برای اجرای صحیح آن است که متأسفانه کمترین نگاهی به آن نشده است و بعضاً با فقط شعار به آن پرداخته میشود.
,در سؤال قبلی هم گفتم که به خاطر گسسته بودن زنجیره چرخه علم و فناوری، مؤسسات دانشبنیان نمیتوانند تولیدات علمی خود را وارد چرخه اقتصادی کنند و لذا فعالیت آنان در چارچوب اقتصاد مقاومتی کم رونق و کمرنگ است.
,آیا افت علمی کشور به دلیل نبود برنامه از سوی مسئولان این حوزه است؟
, آیا افت علمی کشور به دلیل نبود برنامه از سوی مسئولان این حوزه است؟, آیا افت علمی کشور به دلیل نبود برنامه از سوی مسئولان این حوزه است؟,البته عوامل بسیار زیادی ازجمله نبود نگاه به چشمانداز ۱۴۰۴ کشور، نبود اهداف و برنامک استراتژیک و از همه مهمتر نبود انگیزه لازم در مدیران ما برای کار و خود را به آبوآتش زدن برای انجام فعالیتهای علمی، میتواند باشد.
,*عملکرد دولت در این زمینه چطور ارزیابی میشود؟
,متأسفانه دولت علیرغم شعارهای فراوان و بعضاً کارهای جزیرهای، به نظر من کار زیادی انجام نداده است. البته ارزیابی عملکرد دولت باید بهصورت جامع و بر اساس قدرت و استطاعت و فرصتها و تهدیدهای موجود باید بررسیشده و بر اساس معیار مشخص و تعیینشده، به ارزیابی عملکرد آن بپردازیم.
,بازهم در این زمینه کار علمی و تخصصی انجامنشده و اطلاعات لازم و صحیح هم در اختیار محققان ما وجود ندارد!
,در اسناد بالادستی ازجمله قانون اساسی،قانون برنامه پنجم، نقشه جامع علمی کشور و … چه جایگاهی برای رتبه علمی کشورمان در نظر گرفتهشده است و آیا با توجه به این شرایط میتوان به آن رتبه دستیافت؟
, در اسناد بالادستی ازجمله قانون اساسی،قانون برنامه پنجم، نقشه جامع علمی کشور و … چه جایگاهی برای رتبه علمی کشورمان در نظر گرفتهشده است و آیا با توجه به این شرایط میتوان به آن رتبه دستیافت؟, در اسناد بالادستی ازجمله قانون اساسی،قانون برنامه پنجم، نقشه جامع علمی کشور و … چه جایگاهی برای رتبه علمی کشورمان در نظر گرفتهشده است و آیا با توجه به این شرایط میتوان به آن رتبه دستیافت؟,یکی از اهداف بلند و آرمانی سند چشمانداز ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی ایران احراز جایگاه اول علم و فناوری در ۲۵ کشور منطقهی آسیای جنوب غرب ) در افق ۲۰ ساله است. البته اکنون جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از عرصههای علمی در منطقه و جهان از کشورهای برتر و پیشرو است و دانشمندان و پژوهشگران ایران بهتازگی ۱٫۵۸ درصد از کل تولید علم دنیا را به خود اختصاص دادهاند.
,طبق دادههای موجود در پایگاه استنادی Scopus، جمهوری اسلامی ایران تا ۶ مهرماه سال ۱۳۹۲ با تولید ۲۷۳۰۶ مقاله رتبه اول منطقه و مقام ۱۶ تولید علم جهان را در اختیار داشته است. اما از سال ۱۳۹۳ و مخصوصاً در سال ۱۳۹۴ ما با افت رشد علمی در ایران مواجه بودهایم.
,سهم تولید علم ایران از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ مرتباً افزایشیافته و از سال ۲۰۱۳ این رشد متوقفشده و عقبگرد علمی کشور آغازشده است.
,در دولت نهم کشور همواره با رشد خیرهکننده علمی روبرو بوده است. در زمان چهارساله دولت نهم، همواره شاهد رشد علمی کشور در تولید علم بودهایم. این رشد در سال ۲۰۰۶ به عدد نزدیک به ۵۰ رسیده است که در سطح جهانی یک عملکرد فوقالعاده محسوب میشود.
,عملکرد دولت دهم نیز از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲ درروند تولید دانش در جهان مطلوب بوده و همانگونه که مشاهده میشود در این سالها، نرخ تولید علم کشور همواره در حال رشد بوده است. بیشترین رشد در دولت دهم در سال ۲۰۱۱ و برابر ۳۲ درصد رشد است.
,در سال ۲۰۱۳ با تغییر سیاستهای وزارت علوم افت علمی کشور آغازشده و متأسفانه شاهد افت ۲.۴۷% در تولید علم کشور هستیم. این در حالی است که در این سالها هرگز با افت علمی کشور روبرو نبودیم.
,افت علمی ایران در رشتههای مختلف در سال ۲۰۱۳ را داشته ایم. لازم به ذکر است در بسیاری از رشتههای مربوط به علوم پزشکی، کماکان رشد علمی وجود دارد.
,همانگونه که مشاهده میشود در سال ۲۰۱۳ افت علمی کشور در برخی رشتهها در این نمایه، به نزدیک ۵۰% نیز رسیده است. این آمار نشاندهنده سیاستهای نادرست آموزش عالی و عدم توجه به رشد علمی در بسیاری از رشتههاست.
,افت تعداد مستندات در سال ۲۰۱۳ به نسبت سال ماقبل، در شکل فوق بهدرستی مشخصشده است. عقبگرد علمی کشور در حالی است که در کشور عربستان، با برنامهریزی صحیح در حوزه آموزش عالی، شاهد رشد علمی فوقالعاده در سال ۲۰۱۳ است. در این سال کشور عربستان تولیدات علمی خود را از تعداد ۱۱۸۶۹ به عدد ۱۴۱۱۴ رسانیده و رشد ۱۹ درصدی تولید علم را تجربه کرده است. در صورت عقبگرد ایران در سالهای آینده و رشد پرشتاب علمی در عربستان، انتظار میرود در سالهای آینده، کشور عربستان در کنار رقیب سنتی ایران یعنی ترکیه، بهعنوان رقیبی جدید برای ایران محسوب شود. روند تولید علم در عربستان در شکل زیر آمده است.
,از سوی دیگر در نمودار رشد علم میبینیم که کشور ترکیه در صورت حفظ افت علمی ایران، بهزودی از ایران در نمایه Scopus هم سبقت خواهد گرفت و عنوان اولین را در منطقه خاورمیانه به خود اختصاص خواهد داد.
,لذا به نظر میرسد باید برای جلوگیری از افت شدید علمی کشور فکر اساسی شده و بهجای شعار، به برنامهریزی و ایجاد بسترهای مناسب تولید علم و فناوری و ایجاد انگیزه پرداخت.
,انتهای پیام/
, , ,
ارسال دیدگاه