ضرورت کار سازمانی از منظر شهید بهشتی
شهید بهشتی از معدود روحانیون و اندیشمندانی بوده است که از همان ابتدا به دنبال ایجاد تشکل و گروه و کارهای سازمانی بوده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از سرویس سیاسی تهران نیوز– فهیمه معماریانی؛ در این بخش به ارائه مطالبی درباره کار سازمانی اسلامی از دیدگاه شهید بهشتی می پردازیم. شهید بهشتی از معدود روحانیون و اندیشمندانی بوده است که از همان ابتدا به دنبال ایجاد تشکل و گروه و کارهای سازمانی بوده است. ایشان از همان نوجوانی فعالیت ها و مبارزات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی فراوانی داشته است که از این میان می توان عضویت در تشکل هایی همچون تشکل هجده نفری تبلیغی سال ۱۳۲۶، شرکت در ماجرای ۳۰ تیر ۱۳۳۱، دبیرستان دین و دانش قم، مدرسه حقانی قم، مدرسه رفاه تهران، کمال تهران، هیئت موتلفه اسلامی، حزب جمهوری اسلامی ، را نام برد. شهید بهشتی بر این بود که بدون ایجاد تشکل و کار گروهی و سازمانی نمی توان به اهداف گروه به طور کامل و جامع دست یافت، بودن در تشکل ها، گروهها و سازمان ها می تواند فرد را به نتیجه دلخواه برساند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا،, سرویس سیاسی تهران نیوز,ایشان کار تشکیلاتی را ضروری و مهم دانسته و یکی از ابزارهای مورد نیاز برای موفقیت در کارهای بزرگ می دانند. برای درک بیشتر تفکرات این شهید بزرگوار به سخنان خودشان مراجعه می کنیم؛ در جایی در رابطه با اهمیت سازماندهی و تشکیلات در مبارزات انقلابی گفته اند: ما برای اینکه بتوانیم کارهای بزرگی انجام دهیم، بی شک باید کارهای تشکیلاتی و سازمانی را اجام دهیم. ابتدا تعریف تشکیلات از دیدگاه شهید بهشتی مطرح می شود: تشکیلات مجموعه ای مستقل است که یک ماموریت خاص دارد و میتواند با نیت های انتفاعی و غیر انتفاعی تأسیس شده باشد. حال این تشکیلات و سازمان از منظر این شهید بزرگوار، دارای ضوابط و قواعدی است که در ادامه به بیان هر یک پرداخته شده است:
,- رعایت منشور اخلاقی و سازمانی در زمان ایجاد تشکل و سازمان: ایشان بر این باور بود که ایجاد تشکل و سازمان باید بر پایه رعایت قواعد و اصول اخلاقی باشد، تا اهداف گروه با سرعت و موفقیت بیشتری پیش برود. این اخلاق شامل تکیه بر ایمان و عمل توسط اعضای تشکیلات و سازمان، برخورد محبت آمیز و محترم اعضا با یکدیگر، تحمل شنیدن آراء و نظرات مخالف، رعایت انضباط، تقویت روحیه افراد، پرداختن به تفریحات سالم، التزام به امور مذهبی، تعاون و همکاری است.
- تشکل و سازمان باید پاسدار و نگهبان ارزش ها باشد . هر زمان تشکل و سازمان محورش خداپرستی، حق پرستی، کمال خواه و کمال دوستی باشد می تواند نگهبان ارزش ها نیز باشد ولی اگر هدفش خودمحوری باشد راهبردی جز طاغوت ندارد و چه بهتر که نباشد.
- تشکل و سازمان باید برای اعضا زمینه ای برای خودسازی فراهم کند و کمک کننده در راه حق و بندگی معبود باشد. هر زمان یکی از اعضا یا جمع افراد مشغول به سازمان و تشکل شد به آن سرگرم شده است و این لهو است و باید از آن پرهیز کرد.
- سازمان ها و تشکلات باید در خدمت مردم باشند و گره ای از کار آنها را باز کند و به درد مردم بخورد. هزینه مالی و نیروی انسانی که صرف تشکل و سازمان می شود باید بهره وری لازم را داشته باشد و گرنه این سازمان و تشکل نمی تواند مفید باشد.
نکات مهم در رفتار اعضا و مسئولین سازمان و تشکیلات نیز از نگاه شهید بهشتی آورده شده است که توجه به هر یک راهگشا است:
,- اعلام بیان مواضع: در سازمان و کارهای سازمانی و تشکیلاتی باید مواضع ایدئولوژیک و سیاسی کاملا روشن و شفاف باشد و این اعلام مواضع می تواند به صورت انتشار جزوات، کتاب ها ، یادداشت ها و سایر موارد بیان و یادآوری گردد.
- جذب عناصر جدید: در ایجاد کار گروهی، تشکیلاتی و سازمانی همواره باید جاذبه و دافعه وجود داشته باشد. گاهی اثر جاذبه بیشتر است و باعث موفقیت افزون تری می گردد، به همین دلیل جذب عناصر جدید یکی از بایسته های مهم در این امر است. زبان و گفتار افراد در سازمان باید طوری باشد که افراد مختلفی را بتوانند جذب کنند.
- شناسایی و کشف استعداد: اعضا و مسئولین سازمان از جذب افراد کارا و متخصص غافل می شوندمسئولین سازمان باید توانایی شناخت تخصص و کارایی اعضا را داشته باشند.
- از دیگر موارد مهم که جزو اخلاقیات محسوب می شود شامل نداشتن غرور اعضا و مسئولین، شیوه صحیح با مخالف، ارتباط موفق، بالا بردن اطلاعات و ایمان قوی است.
معمار تشکیلات اسلامی در ارتباط با بایدهایی که یک تشکل و سازمان اسلامی باید رعایت کند و در این راه گام بردارد را این چنین عنوان می کند:
,- سیستماتیک بودن امور:
این تفکر به شدت بر منظم بودن امور یک تشکل در امور جاری و رهبری و دارای سیستم خاص بودن تاکید دارد، این شهید بزرگوار اعتقاد دارد «ما باید با تشکیلات، و گوناگون و پیچیده ای که ماشین تشکیلاتی اش شاید اجزایش و روابط پیچیده اش از یک میلیون موجود اندام دار و پیچیده تر است و بیشتر عضو دارد، نمی توانیم دیمی،روبرو شویم» دارای تفکری سیستماتیک و با قاعده شاید بخش مغفول مانده بسیاری از تشکل های دانشجویی باشد که همین امر سبب می گردد پس از مدتی تشکل ها رو به افول و اضمحلال بنهند و نتایج موسسان آن به هیچ تبدیل گردد. نقش این بحث به شدت موثر و تاثیر گذار می باشد.
,این قاعده و قانون باید در انتخاب مسئولان و رهبران تشکل نیز حاکم باشد که خود آنها نیز باید دارای کاردانی،قدرت مدیریث، متناسب بودن با آن کار باشند و علاوه بر آنها باید دارای تعلقات مذهبی باشند که بتوانند نقش خود را هر چه بهتر در جامعه اسلامی و ایرانی به انجام رسانند. متاسفانه بحث تعلقات مذهبی تا حدی در تشکل های دانشجویی دارد رو به فراموشی می رود .
,- اقتصاد تشکل و عدم وابستگی:
متاسفانه بسیاری از تشکل های دانشجویی از نظر اقتصادی دارای وابستگی می باشند و همین امر باعث دور شدن تشکل از اهداف و ایده آل ها می گردد و همچنین تحت فشار قرار گرفتن از محل اعتبار دهندگاه می شود. شهید بهشتی در جلسه نظرهای مشورتی مرکز اسلامی هامبورگ در این باره برای تشکل مذکور اینگونه می گوید:« اگر به دلیلی این صراحت ها در فشار اقتصادی قرار بگیریم و از منابع دیگری که به صراحت ما سازگارند نتوانیم هزینه ها را تامین کنیم، آنگاه یا دایره سوالاتمان را کم خواهیم کرد یا اصلا مرکز اسلامی را منحل می کنیم.»و در جای دیگر به ارائه مبلغی توسط اعضا برای تشکل اشاره و پیشنهاد می کند.
,- خط مشی:
یک تشکل باید دارای خط مشی و اهداف مشخص باشد که در چارچوب آن بتواند به فعالیت بپردازد و دوست و دشمن خود را ببشناسد و بر اساس آن سیاست آینده خو را چینش دهد. نظر دکتر بهشتی در این باره اینگونه است:«وقتی یک واحدی ارزش پیدا کرد، دوست و دشمن پیدا میکند، پس باید بداند که با دوستان و دشمنانش با چه خط مشی و سیاستی روبرو شود».
,- بررسی علمی و مستندات کارهای گذشته:
مبحثی که می توان گفت بسیار مهم می باشد و با تاسف باید گفت در بسیاری تشکل های نادیده گرفته می شود. بررسی علمی اموری که در گذشته صورت پذیرفته است و تلاش برای رفع نواقص و نقاط ضعف است. این کار در اغلب تشکل های دانشجویی یاصورت نمی گیرد یا اگر هم صورت پذیرد علمی و چندان دقیق نیست. دکتر بهشتی با دقت تمام بر این امر تاکید می نماید و استفاده از لوازم و تجهیزات علمی را در جهت مستند سازی ضروری می داند و آنگونه اشاره می نماید: «هر سازمانی و هر موسسه ای باید وضع گذشته خودش را به طور کلی و به صورت علمی بررسی کند. این بررسی باید علمی، مستند به آمارها، ارقام و گزارش ها قابل استناد باشد». «نظر مشورتی ما بر این است که پرونده های شما از این به بعد مشتمل بر آمارها، نمودارها و ابزارهایی که مطالعه دقیق علمی مستند را درباره وضع گذشته شما برای یک مطالعه گر آسان کند» و یا میگوید« باید میزان پیشرفت، علل پیشرفت، خلا هایی که به این پیشرفت کمک کرده و چه بسا آن خلاها در سال بعد نباشد، بررسی علمی کرد»
,و همچنین نکته ی دیگر را بیان می دارد و آن مکتوب بودن کلیه موارد و متون است که باید در جهت نهادینه کردن این امر در تشکل ها و میان دانشجویان تلاش نمود.
,- فرائض و امور دینی: در جامعه دانشجویی ما علی رغم رعایت امور مذهبی توسط افراد به طور مجزا این امر چندان در گروه ها و تشکل ها نمود به خود نمی گیرد. به طور نمونه بحث نماز جماعت و نماز است که از دید شهید بهشتی دارای جایگاهی است والا و به گونه ای که می گویند« اهمیت به نماز ونماز جماعت جزو برنامه گروه ها باشد. هر وقت جلسه دارید با هم نماز بخوانید. نگویید درس مقدم است. اگر وقت، وقت نماز است نمازتان را بخوانید، بعد بنشینید بحث کنید» و همین امر باعث شده است در بیرون مجموعه های دانشجویی را کم ایمان و یا گاهی بی ایمان تصور کنند، توجه به این امر خود به نوعی باعث تغییر این دیدگاه می گردد.
ویژگیهای بارز استاد تشکیلات اسلامی ، انضباط تشکیلاتی بود که در ایشان وجود داشت. ایشان از شخصیتهای نادری بود که برای کار تشکیلاتی مایه گذاشت، فکر کرد و زحمت کشید. وی خودسازی را مساله مهم کار در تشکیلات می دانست. از کلیدی ترین اصول ایشان در کارگروه دانشجویی قوی بودن اعضا و دوری آن ها از سست شدن و ضعف شخصی بود. هر قدر جو تشکیلات پاکتر باشد، آسیبپذیرتر است. ایشان در ارتباط با خودسازی اعتقاد داشت که: هر یک از ما وظیفه داریم که آن ضعفهای شخصی خود را سخت مراقبتکنیم. یک نفر تا بیرون تشکیلات هست اگر نقطه ضعفی دارد، ضعف شخصی محسوب میشود ولی وقتی وارد تشکیلات میشود، ضعف شخصیاش ضعف شخصی همراه با یک نوع امکان سرایت و سوار بر یک مرکب تیزپا و تندرو است. در تشکیلات گسترش ضعفها ممکن است خطر ناکتر و شدیدتر باشد و به همین دلیل مراقبت از ضعفهای شخصی افراد لازم است. سوءظنها، بدگمانیها و بدتفسیرکردنها همه از چنین ضعفهایی هستند و باید خیلی مراقبتکنیم. برای اینکه این ضعفها تا ضعف شخصی است، یک گناه است ولی وقتی که در یک جمع باشد، گناه مضاعف و هم عقاب آن دنیایش مضاعف است چراکه نتیجهی زحمات فراوان انسانهای تلاشگر در راه خدا با یک چنین ضعفهایی به هدر میرود و خبط و ضایع میشود و تلاشهای خود انسان را در آن دنیا هم به هدر میدهد. ما باید یک حرکت سازنده و خودساز داشته باشیم. البته آنهاییکه مربیاند، در اثناء تربیت، خودشان هم ساختهمیشوند. همانطور که دارد دیگران را تربیت میکند، دارد خودش را هم تربیت میکند.
,بر سر راه انسان شدنمان صدها عقبه وجوددارد که «فلا اقتحم العقبه». صدها تنگه وجوددارد که اولاً باید تنگهها را بشناسیم. ثانیاً باید توانائیش را داشته باشیم و تازه از یک تنگه عبور میکنیم. خیالمیکنیم تمامشد. میبینیم عجب! تنگههای سختتر برسر راهمان است و این، لحظهی مرگ انسان است.
,در پایان فرمایشات و جملات نابی نیز از شهید بهشتی درباره کار سازمانی آورده شده است:
,- من تلخی برخورد صادقانه را به شیرینی برخورد منافقانه ترجیح می دهم.
- ما از اول گفته بودیم که امتیاز بزرگ اسلام این است که می خواهد با حفظ آزادی های انسان، انسان ها را بسازد، تشکیلات ما اتفاقاً آهنین نیست، حالا هم می گوئیم ، آهنین هم نخواهد بود. تشکیلاتی است که انسان ها در درونش احساس حرکتی خودساز و آزاد می کنند. تشکیلاتی است که می کوشد تا انسان ها را همسو کند نه اینکه انسان را رقابتی بسازد. کی ما اصلاً در اسلام می خواسته ایم انسان قالبی بسازیم تا در پی آن باشیم که تشکیلاتمان هم قالب های آهنین باشد.
- به موقع آمدن و به موقع رفتن وظیفه است، دیر آمدن و دیر رفتن بی نظمی است، دیر آمدن و زود رفتن خیانت است، زود آمدن و دیر رفتن ایثار است.
انتهای پیام/ر
]
ارسال دیدگاه