از رویای ایجاد موزه تا گرد فراموشی بر یک واقعه تاریخی؛
سازمان ها، میراث فرهنگی را در سامان بخشی تپه اشرف یاری کنند
تپه تاریخی اشرف در کرانه زاینده رود و در نزدیکی پل تاریخی شهرستان در برگیرنده آثاری از دوره های مختلف تاریخی است که روزی برایش همایش و آوازه گذاشتند وخواب ایجاد یک سایت موزه برایش دیدند تا جذب گردشگر کنند؛ اما حالا رها شده در خواب آرام زمستانی است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز،در فصل اول کاوش تپه اشرف، آثاری از یک قلعه مربوط به دوران ساسانی وافزودههای دوره آلبویه به همراه قطعات سفال به جای مانده از دوران اسلامی و پیش ازآن یافت شد.این محوطه باستانی اسرارمهمی از دورههای تاریخی اصفهان دردل خود دارد؛ اسراری که ساخت واحدهای مسکونی آن را تهدید میکند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز, در فصل اول کاوش تپه اشرف، آثاری از یک قلعه مربوط به دوران ساسانی وافزودههای دوره آلبویه به همراه قطعات سفال به جای مانده از دوران اسلامی و پیش ازآن یافت شد.این محوطه باستانی اسرارمهمی از دورههای تاریخی اصفهان دردل خود دارد؛ اسراری که ساخت واحدهای مسکونی آن را تهدید میکند.,منصور زیرک، کارشناس میراث فرهنگی پیرامون این تپه تاریخی گفت: تپه اشرف در حدود ۱۲ هکتار وسعت دارد و بنیانی صخرهای است. براساس عکسهای هوایی که در سال ۱۳۵۵ گرفته شده، آثار کرت بندی بر روی تپه به چشم میخورد که نشان دهنده آن است که تا حدود ۳۵ سال پیش هنوز بر روی خاک ناشی از آوار بناهای تپه، مردم به کشاورزی میپرداختهاند. نخستین اکتشافات غیر علمی در سال ۱۳۶۰ توسط دانشجویان دانشگاه تهران انجام گرفت. این تپه در کنار راه قدیمی اصفهان به یزد قرارداشته و در سال ۱۳۷۲ شمسی تعریض و به خیابانی دوطرفه تبدیل شد که همین امر باعث شد تا قسمتهای گستردهای از سازهای تاریخی بخش شمالی نابود شود.
,وی ادامه داد: مهمترین کاوشهای علمی تپه اشرف در این چند سال اخیر صورت پذیرفت و منجر به یافتن اشیا مطالعاتی و همچنین بقایای سازه های دورههای مختلف تاریخی در تپه اشرف شد.قدیمیترین اشیاء مطالعاتی یافت شده توسط گروه باستان شناسی مربوط به دوره اشکانی است که به لحاظ تحقیق درباره گذشته این تپه بسیار حائز اهمیت بوده و به باستانشناسان کمک میکند تا گذشته تاریک این محوطه تاریخی را روشن کند.
,
, , زیرک در ادامه گفت: نکته مهم در مورد قدمت تپه اشرف این است که با توجه به تجزیه و تحلیل ملات و اکتشاف بقایای سازه، نشانههایی از دوران پیش از اسلام دیده شده و احتمال اینکه سابقه تاریخی آن به سالهای قبل از اشکانیان نیز برسد وجود دارد.قدیمیترین آثار تپه در بخش شمال شرقی یافت شده که پس از خاک برداری، پایههای یک برج از سنگ و ملات نمودار شده است و با توجه به عکسهای هوایی، آثار سه برج دیگر در چهار گوشه آن مشخص است، اما به گواهی سبکهای معماری متفاوت و سفالیهای به دست آمده و نوشتههای مورخان، این تپه در دورههای مختلف اسلامی نیز مورد استفاده قرار میگرفته است.
,وی افزود: این بنا در زمان اشرف افغان تبدیل به کاخ شد که در عرض چند سال ویران شد و مردم به لحاظ نفرتی که از حکومت افغانها داشتند حتی پی این بنا را نیز تخریب کردند.
,از اقدامات خوب سازمان میراث فرهنگی در این چند سال اخیر تلاش برای محصور کردن این تپه و استقرار نیروی یگان حفاظت میراث فرهنگی برای حفاظت و جلوگیری از حفاریهای غیرمجاز توسط افراد سودجو است.
,کارشناس میراث فرهنگی در ادامه گفت: همچنین انجام چند فصل کاوشهای باستان شناسی گام بسیار مهمی در جهت روشن شدن حقایقی درباره این تپه است، هر چند مدتی است ادامه عملیات باستان شناسی به وقفه افتاده، اما امیدواریم ادامه کار و فصل جدید حفاریهای باستان شناسی آغاز شود، شاید با کشف یافتههای باستان شناسی بتوانیم به رازهای جدیدی در خصوص اصفهان قدیم پی برده و به اطلاعات ارزشمندی دست یابیم.
,نکته بسیار مهم در خصوص حفاظت و نگهداری تنها تپه تاریخی شهر اصفهان، جلوگیری از دخل و تصرفهای معمول در حریم تپه و همچنین نصب فنس (نرده های فلزی) در اطراف محوطه تپه اشرف است که امیدواریم سایر سازمانهای مرتبط مجوزهای لازم را برای محصور کردن این تپه صادر کرده و سازمان میراث فرهنگی را در راه سامان بخشی این محوطه تاریخی یاری دهند.
,
پژوهشگر جوان تپه تایخی اشرف چه می گوید؟
برخی از باستان شناسان تپه اشرف را محل کتابخانه شاهنشاهی سارویه اصفهان می دانسته اند؛ چنانکه زنده یاد دکتر لطف اله هنرفر در کتاب « آشنایی با شهر تاریخی اصفهان » این تپه را محل « کهندژجی» یا « سارویه » دانسته و تاکید کردند که کتابخانه بزرگ سارویه که حمزه اصفهانی از آن یاد کرده است در این محل قرار داشته است.
,
, , دکترعلیرضا جعفری زند، باستان شناس،اما در کتاب « اصفهان پیش از اسلام » معتقد است که محل تپه اشرف به دلایلی هیچ گونه مشابهتی با محل دژسارویه ندارد و « دژ تبرک » که تا سال ۱۳۲۵ خورشیدی نیز بقایای آن در شرق اصفهان موجود بود و چشمه و خندق آن هنوز نیز باقی است، در واقع همان « کهن دژ سارویه»بوده که در گذر زمان تغییر نام داده بود.
,در هر صورت پذیرش هر کدام از این دو دیدگاه از ارزش تاریخی تپه اشرف و اهمیت حفظ آن کم نمی کند. و حالا در طی سال های اخیر آسیب های اساسی به این تپه وارد شده است که روند این تخریب ها همچنان ادامه دارد. اگرچه تپه اشرف با وسعتی در حدود ۱۲ هکتار بنیانی صخره ای دارد؛ اما تا سال های دهه ۱۳۳۰ خورشیدی کشاورزان منطقه بر روی خاک محدودی که از آوار بناهای تپه برجای مانده بود به کشاورزی می پرداختند و در عکس هوایی که در سال ۱۳۳۵ برداشته شده، آثار کرت بندی بر روی تپه به چشم می خورد و هنوز نیز به خاطر محصور نبودن تپه، باغ های اطراف و زمین های چمن کاری شده پارک مجاور به تدریج راه خود را به حاشیه تپه باز می کنند.
,ساخت و ساز واحدهای مسکونی در حریم تپه نیز موجب تردد افراد و خودرو های شخصی می شود که به تدریج باعث آسیب رسانی به تپه شده اند. تپه اشرف در کنار راه قدیمی اصفهان – یزد قرار داشته است که این راه در سال ۱۳۷۲خورشیدی تعریض شده و امروز به نام خیابان مشتاق دوم شناخته می شود و همین کار باعث شد که قسمت های گسترده ای از سازه های تاریخی بخش شمالی تپه اشرف نابود شود.
,حسین زندی، همچنین ازخطراتی است که این تپه تاریخی را تهدید می کند نگران است.این باستان شناس جوان می گوید: تپه اشرف در گذشته نه چندان دور دوازده هکتار وسعت داشته و اکنون تنها هفت هکتار از آن بر جای مانده است. و تعریض خیابان باعث شده تا بدنه قسمت شمالی آن کوتاه شود.هم اکنون بخشی از تپه اشرف بر اثر گسترش بافت شهری و ایجاد خیابان و پارک از آن جدا شده و در شمال شرق، به تپه جی شهرت یافته است.
,در حال حاضرنه تنها گسترش بافت شهری تپه اشرف را تهدید می کند؛ بلکه تپه اشرف گرفتار زبالههای شهری هم شده است. زندی میگوید: «تپه اشرف در بلندترین نقطه، ۲۵ متر ارتفاع دارد. تخلیه زباله و نخالههای ساختمانی و کشت و زرع روی آن در سالهای اخیر سطح تپه را مضطرب کرده و ارتفاع زبالهها در برخی از بخش های تپه بالغ بر سه متر است.
,به نظر میرسد تپه اشرف همیشه در طول تاریخ گرفتار سرنوشت تلخ تخریب و ویرانی بوده است. چنانچه زندی میگوید: «نام تپه بر اساس نوشتههای تاریخی برگرفته از نام اشرف افغان است. زیرا او دستور داده بود کاخهای صفوی حاشیه جنوبی زاینده رود تخریب و با مصالح آن کاخی روی لایههای باستانی تپه اشرف ساختند. این کاخ پس از شکست افغانها به دستور نادرشاه ویران و مصالح آن به محل اولیه عودت داده شد.»
,اما این تخریبهای مداوم در طول تاریخ نه تنها نشان از سرنوشت شوم تپه اشرف دارد، بلکه بر نیاز به کاوش در تپه صحه میگذارد.
,
اسرار مهم این دوره تاریخی
محوطه باستانی اشرف اسرار مهمی از دورههای تاریخی اصفهان در دل خود دارد؛ اسراری که ساخت واحدهای مسکونی آن را تهدید میکند.
,
نخستین عملیات کاوش تپه اشرف از ۲۷ تیر ۸۹ به همراهی تیم ۱۷ نفره به مدت ۴۵ روز انجام یافت. فصل دوم کاوش در ادامه کاوش فصل پیشین برای روشن ساختن فضاهای معماری در تاریخ ۲۸ دی ۸۹ به مدت ۴۰ روز انجام شد. فصل بعدی به مدت ۴۰ روز تا ۱۵ هفت ۹۰ انجام شد.
,
تپه اشرف چندین لایه باستانشناسی دارد. که بر اساس لایه نگاری انجام شده متعلق به ۵ دوره تاریخی است که به ترتیب از پایین به بالا دوره اشکانی، دوره ساسانی، دوره انتقالی ساسانی به اسلامی، قرن ۴ و ۵ هجری و قرن ۱۲ هجری را شامل میشود.
اکنون همه نگرانی دوست داران میراث فرهنگی بر سر این است که نه تنها یافتههای باستانی تخریب شود که از پس وعده آن شهر موزه رویایی واحدهای مسکونی سر برآورد. اتفاقی که هر لحظه وقوع آن نزدیک تر میشود.
,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه