نگاهی به احکام زیرمیزی در دوایر دولتی
در این نوشتار به احکام رشوه در حکم قضا و مقام غیر حکم و قضا پرداخته شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا،به نقل از خبرماه، امام جمعه حبیب آباد در مسجد امام صادق (ع)، پیرو بحث رشوه خواری گفت: یکی از زشت ترین گناهان کبیره، رشوه خواری است تا حدی که مرتکبین آن هم متوجه زشتی این عمل هستند و تحت عناوین ارزشی این عمل را پنهان می کنند مانند هدیه، تعارفی، حق الزحمه، انعام، حق و حساب، زیرمیزی، شیرینی، چشم روشنی و اسمهای مختلف دیگر و خیال می کنند اسم را که عوض کردند عمل هم تغییر می کند و حال آنکه ماهیت عمل تابع قصد و نیت عامل عمل است نه تابع اسم. یک قسم رشوه خواری را در جلسه گذشته به عرض شما رساندیم (رشوه در حکم).
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, خبرما,
از پیغمبر خدا (ص) نقل شده است که فرمود: «ایاکم و الرشوه». برحذر باشید از رشوه خواری (از نظر لغت رشوه با فتح راء، کسر راء و ضم راء هر سه صحیح است) «فانها محض الکفر» که کفر خالص (محض) است «ولا یشم صاحب الرشوه ریح الجنه» و صاحب رشوه بوی بهشت را (که از مسافت دور و هزار ساله راه استشمام می شود ) در نمی یابد. در باب رشوه در حکم، مساله شدید است و هیچ فقیهی اختلاف ندارد که اگر قاضی از یکی از متحاکمین، چیزی دریافت کند که به نفعش حکم صادر کند چه حق به جانب او باشد یا نباشد، این رشوه بوده و حرام است. در خصوص رشوه در حکم، خداوند هم راشی (رشوه دهنده) و هم مرتشی (رشوه گیرنده) و هم رائش (دلال بین این دو نفر) را لعنت فرموده است.
احکام رشوه در غیر مقام حکم و قضا
حجت الاسلام والمسلمین سید محمد مومنی افزود: اما قسم دوم، در غیر مقام حکم و قضاء، جاییکه بحث قضاوت مطرح نیست. شخصی به یک فرد صاحب نفوذ و صاحب قدرت (مسئولی) مالی را بپردازد برای اینکه به مقصود خود برسد. هدفی دارد و تحت عناوین دیگری به این مسئول می پردازد (مثلا هدیه، عیدی و …) این چه حکمی دارد؟ ممکن است طبق تفسیر لغویین عرب در لغت به این رشوه اطلاق نگردد ولی از نظر حکم فقهی، با قسم اول فرقی نمی کند. حکم این قسم نیز حرمت است که این دایره وسیعی را شامل می شود و استفتائات صورت گرفته در مواضع مختلف در قالب یک متن فقهی را می توان اینگونه بیان کرد: پرداخت مال به عنوان عیدی، هدیه، حق الزحمه، زیرمیزی، انعام و … به کارمندان (سازمانها، ادارات، نهادها، شرکتها اعم از دولتی و خصوصی، بانکها، صندوقها، موسسات مالی، مراکز بهداشتی و درمانی، شرکتهای خدمات شهری همچون شرکتهای آب و برق و گاز و…) چه صورت دارد؟ دو صورت اینجا متصور است. صورت اول اینکه یا ممکن است دادن این پول به منظور انجام خدمتی باشد که آن کارمند موظف به انجام آن خدمت هست، استخدام شده به همین منظور و حقوق دریافت می کند، طبق فتوای فقهاء، این قسم حرام است. هم دادن این پول حرام است هم گرفتن آن برای آن کارمند حرام است. درست است که درخواست نامشروعی از کارمند ندارد منتها این مستلزم فساد است و فسادش به این است که باعث تطمیع کارمند است، قوه طمع او را به حرکت در می آورد و سبب می شود عدالت را رعایت نکند، در ارائه خدمات، بین ارباب رجوع فرق بگذارد وموجب تضییع حقوق دیگران گردد.
وی تبرکا با استناد به احادیث وارده بیان نمود: به پیامبر اکرم (ص) خبر دادند یکی از فرمانداران شما رشوه دریافت کرده به اسم هدیه. پیغمبر (ص) ناراحت شد و او را مواخذه کرد و فرمود چرا چیزی که حق تو نبود گرفتی؟ گفت: یا رسول الله هدیه گرفتم فرمود: اگر در خانه ات نشسته بودی و از طرف من فرماندار نبودی باز هم به تو هدیه می دادند؟ سپس دستور داد هدیه را ازاو بگیرند و در بیت المال قرار دهند و آن شخص را برکنار نمودند. یا امیر المومنین (ع) می فرماید (در نهج البلاغه است): شب هنگام شخصی به درب منزل ما آمد دیدم ظرف سرپوشیده از حلوا آورده است اینقدر برایم ناگوار بود مثل اینکه حلوا را با زهرمار درست کرده اند. به او گفتم این چیست؟ آیا زکات است؟ یا صدقه یا…؟ گفت: نه، این هدیه است که برای شما آورده ام. حضرت فرمود: مادر به عزایت بگرید. آمدی مرا از دین خدا بفریبی و دور کنی؟ به خدا قسم اگر هفت اقلیم عالم را به من بدهند که یک پوست جو از دهان مورچه ای بگیرم چنین نخواهم کرد…
خطیب جمعه حبیب آباد ادامه داد: خداوند در قرآن کریم (آیه ۱۸۸ سوره بقره) می فرماید: «و لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل» اینجا خداوند مردم را از دو عمل نهی فرموده است. یک اینکه اموال خود را در بین خود به باطل نخورید. بدون اسباب شرعیه (از راه دزدی، خیانت، اختلاس و مال بدست نیاورد…) «و تدلوا بها الی الحکام لتاکلوا فریقا من اموال الناس بالاثم و انتم تعلمون» مال خود را برای حاکمان و والیان نفرستید (ادلاء یعنی فرستادن و از دلو گرفته شده همانگونه که دلو داخل چاه انداخته می شود، رشوه هم که به حاکمان داده می شود گویا داخل چاه فرستاده می شود) تا از این طریق مال مردم یا بیت المال را چپاول کنید.
ممکن است گفته شود این شخص این هدیه را در راه خیر و مصالح عمومی و مصالح اسلام و مسلمین مصرف می کند که این ظاهر سازی و توجیه شیطانی است. گرفتن اینگونه هدیه ها مفاسد بزرگی در پی دارد. هم از این جهت که نفس این عمل هدیه دادن مشکوک و مورد سوء ظن است چون در جامعه هستند افرادی که به عناوین مختلف و صورت های مرموز مالی را به فرد مسئول می رسانند تا او را خریداری کنند و به توسط او به اهداف نادرست خود دست یابند… دیگر اینکه این هدیه زمینه رشوه خواری را هموار می کند و مقدمه می شود که فرد کم کم رشوه هم بپذیرد و از این جهت به شدت با آن برخورد شده است.
از پیغمبر خدا (ص) نقل شده است که فرمود: «ایاکم و الرشوه». برحذر باشید از رشوه خواری (از نظر لغت رشوه با فتح راء، کسر راء و ضم راء هر سه صحیح است) «فانها محض الکفر» که کفر خالص (محض) است «ولا یشم صاحب الرشوه ریح الجنه» و صاحب رشوه بوی بهشت را (که از مسافت دور و هزار ساله راه استشمام می شود ) در نمی یابد. در باب رشوه در حکم، مساله شدید است و هیچ فقیهی اختلاف ندارد که اگر قاضی از یکی از متحاکمین، چیزی دریافت کند که به نفعش حکم صادر کند چه حق به جانب او باشد یا نباشد، این رشوه بوده و حرام است. در خصوص رشوه در حکم، خداوند هم راشی (رشوه دهنده) و هم مرتشی (رشوه گیرنده) و هم رائش (دلال بین این دو نفر) را لعنت فرموده است.
, ,
احکام رشوه در غیر مقام حکم و قضا
, احکام رشوه در غیر مقام حکم و قضا, احکام رشوه در غیر مقام حکم و قضا, حجت الاسلام والمسلمین سید محمد مومنی افزود: اما قسم دوم، در غیر مقام حکم و قضاء، جاییکه بحث قضاوت مطرح نیست. شخصی به یک فرد صاحب نفوذ و صاحب قدرت (مسئولی) مالی را بپردازد برای اینکه به مقصود خود برسد. هدفی دارد و تحت عناوین دیگری به این مسئول می پردازد (مثلا هدیه، عیدی و …) این چه حکمی دارد؟ ممکن است طبق تفسیر لغویین عرب در لغت به این رشوه اطلاق نگردد ولی از نظر حکم فقهی، با قسم اول فرقی نمی کند. حکم این قسم نیز حرمت است که این دایره وسیعی را شامل می شود و استفتائات صورت گرفته در مواضع مختلف در قالب یک متن فقهی را می توان اینگونه بیان کرد: پرداخت مال به عنوان عیدی، هدیه، حق الزحمه، زیرمیزی، انعام و … به کارمندان (سازمانها، ادارات، نهادها، شرکتها اعم از دولتی و خصوصی، بانکها، صندوقها، موسسات مالی، مراکز بهداشتی و درمانی، شرکتهای خدمات شهری همچون شرکتهای آب و برق و گاز و…) چه صورت دارد؟ دو صورت اینجا متصور است. صورت اول اینکه یا ممکن است دادن این پول به منظور انجام خدمتی باشد که آن کارمند موظف به انجام آن خدمت هست، استخدام شده به همین منظور و حقوق دریافت می کند، طبق فتوای فقهاء، این قسم حرام است. هم دادن این پول حرام است هم گرفتن آن برای آن کارمند حرام است. درست است که درخواست نامشروعی از کارمند ندارد منتها این مستلزم فساد است و فسادش به این است که باعث تطمیع کارمند است، قوه طمع او را به حرکت در می آورد و سبب می شود عدالت را رعایت نکند، در ارائه خدمات، بین ارباب رجوع فرق بگذارد وموجب تضییع حقوق دیگران گردد.
,
وی تبرکا با استناد به احادیث وارده بیان نمود: به پیامبر اکرم (ص) خبر دادند یکی از فرمانداران شما رشوه دریافت کرده به اسم هدیه. پیغمبر (ص) ناراحت شد و او را مواخذه کرد و فرمود چرا چیزی که حق تو نبود گرفتی؟ گفت: یا رسول الله هدیه گرفتم فرمود: اگر در خانه ات نشسته بودی و از طرف من فرماندار نبودی باز هم به تو هدیه می دادند؟ سپس دستور داد هدیه را ازاو بگیرند و در بیت المال قرار دهند و آن شخص را برکنار نمودند. یا امیر المومنین (ع) می فرماید (در نهج البلاغه است): شب هنگام شخصی به درب منزل ما آمد دیدم ظرف سرپوشیده از حلوا آورده است اینقدر برایم ناگوار بود مثل اینکه حلوا را با زهرمار درست کرده اند. به او گفتم این چیست؟ آیا زکات است؟ یا صدقه یا…؟ گفت: نه، این هدیه است که برای شما آورده ام. حضرت فرمود: مادر به عزایت بگرید. آمدی مرا از دین خدا بفریبی و دور کنی؟ به خدا قسم اگر هفت اقلیم عالم را به من بدهند که یک پوست جو از دهان مورچه ای بگیرم چنین نخواهم کرد…
خطیب جمعه حبیب آباد ادامه داد: خداوند در قرآن کریم (آیه ۱۸۸ سوره بقره) می فرماید: «و لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل» اینجا خداوند مردم را از دو عمل نهی فرموده است. یک اینکه اموال خود را در بین خود به باطل نخورید. بدون اسباب شرعیه (از راه دزدی، خیانت، اختلاس و مال بدست نیاورد…) «و تدلوا بها الی الحکام لتاکلوا فریقا من اموال الناس بالاثم و انتم تعلمون» مال خود را برای حاکمان و والیان نفرستید (ادلاء یعنی فرستادن و از دلو گرفته شده همانگونه که دلو داخل چاه انداخته می شود، رشوه هم که به حاکمان داده می شود گویا داخل چاه فرستاده می شود) تا از این طریق مال مردم یا بیت المال را چپاول کنید.
,
,
ممکن است گفته شود این شخص این هدیه را در راه خیر و مصالح عمومی و مصالح اسلام و مسلمین مصرف می کند که این ظاهر سازی و توجیه شیطانی است. گرفتن اینگونه هدیه ها مفاسد بزرگی در پی دارد. هم از این جهت که نفس این عمل هدیه دادن مشکوک و مورد سوء ظن است چون در جامعه هستند افرادی که به عناوین مختلف و صورت های مرموز مالی را به فرد مسئول می رسانند تا او را خریداری کنند و به توسط او به اهداف نادرست خود دست یابند… دیگر اینکه این هدیه زمینه رشوه خواری را هموار می کند و مقدمه می شود که فرد کم کم رشوه هم بپذیرد و از این جهت به شدت با آن برخورد شده است.
,
انتهای پیام /گ
]
ارسال دیدگاه