نشست تخصصی «خیام خوانی» در بوشهر برگزار شد؛
آخرین وضعیت ثبت ملی خیام خوانی، یزله، نِیمِه و شروه
نشست تخصصی «خیام خوانی» با حضور کارشناسان و هنرمندان ادبیات و موسیقی در حوزه هنری استان بوشهر برگزار شد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سیرنگ نشست تخصصی خیام خوانی با حضور کارشناسان و هنرمندان ادبیات و موسیقی به همت واحد "آموزش و پژوهش " و "موسیقی" حوزه هنری استان بوشهر برگزار شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, سیرنگ,در ابتدای نشست دکتر حسین سلیمی با اشاره به اولین نشست تخصصی خیام خوانی گفت: خیام خوانی در بوشهر که به نام «خیامی» هم خوانده میشود از نشانههای بارز و ممتاز موسیقی، فرهنگ و ادبیات بوشهر است.
,عضو هیئتعلمی دانشگاه خلیجفارس با اشاره به نقش و تأثیر خیام خوانی در بوشهر در شهرت و خیام در فرهنگعامه مردم افزود: مراسم خیام خوانی توانسته است سرودهها، نام و شهرت خیام را در فرهنگ و ادبیات ایران ماناتر و رباعیهای او را زبانزد خاص و عام کند.
,این استاد دانشگاه با بیان اینکه خیام در تاریخ ادبیات ایران به خیامی نیز مشهور بوده است خاطرنشان کرد: شخصیت چندبعدی خیام، آگاهانه یا ناآگاهانه او را مطمع نظر همگان قرار داده و این موضوع باعث شده است واکاوی و تلاش برای دست یافتن به عمق اندیشه وی در توان هر کسی نباشد و هر کسی به فراخور اندیشه و بینش خود با خیام رابطهای حسی و درونی برقرار کند.
,سلیمی تصریح کرد: خیام از قلههای رفیع ادبیات فارسی است که پرداختن به انسان و انسانیت، تدبیر و تأمل در ناپایداری دنیا، غنیمت شمردن فرصت، اندیشه در راز و رمز هستی از دغدغههای اصلی فکر اندیشه خیام است.
,
, در ادامه این نشست حماسه حقپرست از پژوهشگران و هنرمندان عرصه موسیقی استان بوشهر گفت: برای آشنایی تاریخچه خیام خوانی نیازمند آشنایی با موسیقی بوشهر، خواستگاه و ریشههای هستیم.
,این پژوهشگر هم استانی افزود: با ذکر مقدماتی از کتاب «تاریخ تحول ضبط موسیقی در ایران» دکتر ساسان سپنتا میتوان به این موضوع ورود کرد.
,حماسه حقپرست ادامه داد: در تحقیقات میدانی و پژوهش که توسط من و حسام حقپرست درباره موسیقی بوشهر انجام شده است پیشکسوتان و بزرگان موسیقی استان به همراه صوتهای ضبط شده از گذشته نقش مهم و مکملی داشتهاند.
,وی گفت: موسیقی ردیف دستگاهی امروز ایران از قاجار باقی مانده است و آنچه که از موسیقی سنتی ایران معروفتر و بیشتر مورد استفاده است در آن زمان پایهگذاری شده است و سینه به سینه به نسلهای بعد منتقل شدهاند و این گذر زمان باعث تغییرات یا اختلاف نظرهایی شده و این خلأ در موسیقی با استفاده از ضبط برطرف شد و در حقیقت استفاده از ضبط باعث شد به غیر از پیشکسوتان و بزرگان که سینه به سینه این علم را منتقل کردهاند در کنار منابع مکتوب ما با استفاده از ضبط صوت شاهد تحولی بزرگ در عرصه موسیقی بودیم.
,حقپرست یادآور شد: در تحقیقات و پژوهشهایی من و حسام حقپرست در زمینه تاریخچه شکلی گیری خیام خوانی در بوشهر داشتیم در کنار مصاحبه و گفتگو با پیشکسوتان و بزرگان موسیقی استان بوشهر که سینه به سینه دانستههای خود را دریافت و منتقل کردهاند ما از نوارهای ضبط شده هم به عنوان منابع خود استفاده کردیم.
,
, این هنرمند و پژوهشگر موسیقی ادامه داد: در بررسی تاریخچه خیام خوانی در بوشهر از دو منظر میتوان به موضوع پرداخت اول اینکه آیا خیام خوانی در بوشهر از ابتدا به شکل فعلی به وجود آمده یا به تدریج سیر روند تکاملی خود را پشت سر گذاشته و به شکل کنونی خود رسیده است و دوم، پاسخ به این سؤال بنیادین که چرا خیام خوانی در بوشهر شکل گرفته است در حالی که ما مشابه و مانندی در کشور برای آن نداریم.
,حقپرست با اشاره به اینکه در گفتگو با پیشکسوتان موسیقی استان و آگاهان محلی درباره تاریخچه و شیوه خیام خوانی در بوشهر و بررسی نوارهای ضبط شده از خیام خوانی گذشته که میتوان قاطعانه گفت خیام خوانی در بوشهر به شکل تدریجی در بستری از مناسبات اجتماعی، فرهنگی و محیطی شکل گرفته است.
,وی گفت: ریشه خیام خوانی امروز بوشهر، تلفیق رباعی در دستگاه افشاری است و اولین نشانهها شکلگیری خیام خوانی در بوشهر در مجالس و شبنشینیهای مردم در محلات بوشهر مانند جفره، چهار محل و ... مشاهده میشود و بنا بر منابع موجود خیام خوانی دنباله یزله خوانی بوده زیرا سابقه یزله بیشتر است.
,حقپرست ادامه داد: یزله فیالبداهه در یک جمع حول محور ضرباهنگ (ادبیات عامیانه و کوچه) شکل میگرفته است و ملودی و ریتم در آن به شکل امروزی نبوده است و در قالب دو بیت و خیلی عامیانه (مانند مادر در تولد یا فراق فرزند) خوانده میشده است.
,این هنرمند هم استانی افزود: خیام خوانی در ابتدا دوبیتی خوانیهایی بوده که ملودی مینشسته است و توسط کسانی که از فهم سیاسی و اجتماعی بالایی برخوردار بودند و غالباً جزء اقشار زحمتکش جامعه بودند به دلیل اینکه قرابتی میان زندگی و درون خود با اشعار میدیدند استفاده شده است.
,وی یادآور شد: دلیل استفاده از اشعار و رباعیات خیام قرابت روحی بوده است که میان مخاطب برقرار بوده است، زیرا رباعیات خیام با دم خوشی و سرخوشی (غنیمت شمردن فرصت) سرخوش بودن با مشخصههای فرهنگی مردم بوشهر که در زندگی روزانه آنها ساری و جاری قرابت و نزدیکی دارد.
,حقپرست یادآور شد: شرایط جغرافیایی، فرهنگی و اجتماعی مردم در استفاده از رباعیات خیام به دلیل قرابت که با اشعار احساس میکردند به تلفیق آنها با موسیقی سایر نشانههای فرهنگی مردم بوشهر شده است و در تکامل خود به شکل فعلی رسیده است.
,وی تصریح کرد: ارائه نتایج پژوهش و تحقیقاتی که در زمینه خیام خوانی در بوشهر انجام شده است به همراه ارائه مدارک و مستندات به سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری منجر به ثبت «خیام خوانی» به نام بوشهر در دفتر ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی در تاریخ 15 بهمن 1393 به شماره 1078 شده است.
,حقپرست با بیان به اینکه خیام خوانی امروز بوشهر در آواز افشاری از دستگاه چهارم شور اجرا میشود، تأکید کرد: تغییرات و اجراهای دیگر نظر و سلیقه شخصی است.
,این هنرمند موسیقی در ادامه به نشستهای مشترک با اعضای شورای شهر نیشابور اشاره کرد و گفت: انجام فعالیتهای فرهنگی مشترک با محوریت خیام و خوانی از پیشنهادهای مطرح شده در این نشستها بوده است.
,وی در خصوص ثبت یزله، نِیمِه و شروه، اظهار داشت: تلاشها و اقدامهای لازم برای ثبت آنها در جریان است و روند کاری ثبت نِیمِه که کارآهنگها یا موسیقی کار است در مهرماه به پایان میرسد.
,
, در ادامه این نشست دکتر ناصر جابری با بیان اینکه خیام خوانی دارای دو بعد آواز و تصنیف است گفت: خیام خوانی را میتوان زیرمجموعه دستگاه شور و آواز افشاری قرار داد.
,وی افزود: این موضوع نکتهای قابل تأمل است و نشان میدهد که خیام خوانی جزئی از موسیقی کلاسیک ایرانی است که قدمتی به درازای تاریخ دارد.
,این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: در اقلیم بوشهر منطقی مانند بنه گز و تنگستان نوعی قرائت قران را شنیدهام که سبکی کاملاً متفاوت با تلاوتهای شناخته شده دارد و این نوع قرائت قرآن بیشباهت به نوحهخوانی و شروه خوانی نیست که در بوشهر و در جنوب جلوه و رنگ و بوی خاص خود را دارد.
,وی ادامه داد: میتوان مدعی بود در مبحث آوازهای مذهبی و آیینی در بوشهر سبکی متمایز و خاص وجود دارد که مورد علاقه اغلب ایرانیان نیز واقع شده است و در این سبک صداهای بم با تحریرهای خاص شنیده میشود.
,این محقق یادآور شد: خیام خوانی ریشه در سنت دارد و در شادیها شنیده میشود، آواز و ترانهای است که بر اساس اشعار تأملی شکل گرفته است، اما در اینجا حتی رنگ و بوی اشعار خیام متفاوت شده است و به جای آنکه صرفاً تلنگری تأملی در باب بیهودگی جهان به خواننده وارد کند، او را بر سر این حقیقت میآورد که جهان در عین گذرا بودن، اگر هم ارزشی نداشته باشد، ارزش شاد بودن را دارد.
,اجرای موسیقی توسط حسام حقپرست با صدای محسن حیدریه و خوانش رباعیات خیام و بیان نظرات حاضرین در نشست درباره این اشعار از دیگر بخشهای نشست تخصصی «خیام خوانی» بود.
,
, شایان ذکر است در این نشست دکتر کاظمی، دکتر مجید عابدی، فرید میرشکار، دکتر فاطمه علوی، دکتر فاطمه نعمتی، دکتر حسین سلیمی، دکتر ناصر جابری، عبدالرضا انصاری، حیدر عرفان، حدیث زنگنه، مرضیه ترکی نزاد، محسن و معصومه حیدریه، حماسه و حسام حقپرست، محسن رسولی، سبحان زنگی، مسعود عرب زاده، مصطفی جعفری، عقیل نجار، زهرا مؤیدی و زهرا فولادی حضور داشتند.
,,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه