گفتگوی ویژه با استادان زبان فارسی ترک؛
ادبیات فارسی تنها در مرزهای ایران باقی نمانده است/در ترکیه حتی کودکان هم مولانا را می شناسند
استاد زبان فارسی داشگاه "ارزوروم" گفت: ادبیات ترکیه به اندازه ادبیات ایران غنی و گسترده نیست. ما هم ادبیات دیوانی داریم اما ادبیات فارسی تنها در مرزهای ایران باقی نمانده است و به ادبیات بین المللی تبدیل شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آناج، در حاشیه برگزاری کنگره بین المللی بزرگداشت استاد شهریار، با استادان زبان فارسی از دانشگاه های مختلف دیدار کردیم که بسیار مشتاقانه از استاد شهریار سخن می گفتند و با شور و شوق خاصی از ادبیات فارسی یاد می کردند. در این میان با پروفسور "نعمت ییلدیریم" از دانشگاه "آتاترک" و پروفسور "علی گوزل یوز" از دانشگاه "استانبول" ترکیه آشنا شدیم و پای صحبت شیرین آنان در مورد ایران و ادبیات ایران نشستیم؛ در ادامه گفت و گوی ما در فضای کاملا صمیمانه را می خوانید:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج,آناج: لطفا خودتان را معرفی نمایید.
,نعمت ییلدیریم: عضو هیئت علمی آموزش زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آتاترک و همچنین مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی هستم. این 11 و یا 12 امین باری هست که به تبریز آمده ام و دفعه اولم نیست. ذاتا دو شهر تبریز و ارزوروم با هم خواهر خوانده هستند. به همین دلیل رفت و آمد زیادی به تبریز داریم و الان هم برای فستیوال شهریار به تبریز آمده ایم. من اهل "ارزوروم" هستم و دوره کارشناسی را در همانجا به پایان رساندم و کارشناسی ارشد را در استانبول ادامه داده و برای دوره دکتری به "ارزوروم" برگشتم و به عنوان عضو هیئت علمی شروع به کار کردم و به مدت 9 سال است که عنوان پروفسوری دارم.
,آناج: علاقه و ارتباط شما با زبان فارسی از چه زمانی آغاز شد؟
,نعمت ییلدیریم: در دوره دبیرستان به زبان فرانسه علاقه زیادی داشتم و علاقه من به زبان فرانسه، من را با زبان فارسی آشنا کرد. البته به زبان عربی هم علاقه زیادی دارم اما بیش تر به سوی زبان فارسی تمایل پیدا کردم. در اصل زبان عربی و فارسی از نظر الفبایی و لغوی به هم نزدیک هستند اما از نظر فرهنگی زیاد مقاربتی باهم ندارند.
,
, نعمت ییلدیریم
,آناج: لطفا شما هم خودتان را معرفی نمایید.
,من علی گوزل یوز هستم و از دانشگاه استانبول آمده ام. مدیر بخش تحقیقات زبان دانشگاه استانبول و همچنین مدیر گروه زبان فارسی دانشگاه استانبول هستم. دوره کارشناسی را در دانشگاه آنکارا تحصیل کردم و دوره کارشناسی ارشد و دکتری را در دانشگاه استانبول ادامه دادم و به عنوان هیئت علمی در حال فعالیت در همانجا هستم و از 8 و یا 9 سال قبل عنوان پروفسوری گرفتم. در دانشگاه استانبول هم اکنون بیش از 600 دانشجوی زبان فارسی در دوره کارشناسی در حال تحصیل هستند. هر ساله 100 دانشجو در این رشته پذیرش می شود که 50 نفر در دوره روزانه و 50 نفر در دوره شبانه هستند. همچنین 35 دانشجوی کارشناسی ارشد، 12 دانشجوی دکتری و 5 عضو هیئت علمی در گروه زبان فارسی در این دانشگاه در حال تحصیل و فعالیت هستند.
,آناج: علاقه شما به زبان فارسی از کجا آغاز شد؟
,علی گوزل یوز: من در دوره دبیرستان به زبان انگلیسی علاقه داشتم و در سطح خوبی بودم و زبان فارسی را به عنوان درس زبان اختیاری انتخاب کرده بودم اما اول زبان و ادبیات روسی می خواندم و عربی را از قبل بلد بودم چون مادرم اصالتا عرب هست. در این حین با دوستانی که فارسی می خواندند آشنا شدم و به زبان فارسی علاقمند شدم و زبان فارسی را ادامه دادم و الان هم بابت این انتخابم خیلی خشنود هستم.
,آناج: شهریار را از کجا می شناسید و آیا شهریار در ترکیه شناخته می شود؟ برای شهریار به اینجا آمده اید اما انتقال شعرهای شهریار به مردم ترکیه به چه صورت شکل می گیرد؟
,نعمت ییلدیریم: شهریار یکی از بزرگترین شاعران ادبیات ترکی و حتی می توان گفت آخرین بهترین شاعر ترکی زبان است. علاوه بر ایران، شاعری است که در ترکیه نیز تاثیر زیادی دارد به عنوان تنها شاعری که به این زیبایی برای اشعار حافظ شعرهای نظیر ترکی نوشته است، شناخته می شود. دیوان ترکی شهریار و غزل های او خیلی نظر من را جلب می کند. به احتمال زیاد هم کتابی از گزیده های دیوان شهریار را به زبان استانبولی ترجمه و منتشر خواهیم کرد. شهریار را به عنوان پلی مابین ادبیات کهن و مدرن قبول دارم هر چقدر هم که اغلب اشعار وی در قالب غزل و قالب های سنتی باشد، اما اشعارش حاوی یک سری اندیشه های نوین است و شعرای بعد خود را نیز تحت تاثیر قرار داده است همچنین به دلیل توانایی وی برای نظیره نویسی برای اشعار فارسی حافظ سبب شده شهریار مایه افتخار و غرور ما باشد.
,آناج: شما افرادی هستید که در دنیای ادبیات هستید و طبیعتا شناخت بیش تری از شهریار دارید اما شناخت مردم ترکیه از وی در چه اندازه ای است؟
,علی گوزل یوز: شهریار با شعر "حیدر بابا" شناخته شد و 4 سال پس از انتشار آن در سال 1351 در تهران، در ترکیه در مجله "ترک یوردی" منتشر شد. در سال 1364 هم پروفسور فارسی زبان به نام "احمد آتش" در مورد شهریار و اشعارش کتابی منتشر کرد همچنین در سال 1361 "محرم ارگن" کتاب درسی با عنوان "ادبیات ترکی" حاضر نمود که بخشی مجزا را به شهریار اختصاص داده بود که تا این زمان هم در حال تدریس است. از همان زمان شعرهای فارسی شهریار در بخش ادبیات فارسی و شعرهای ترکی وی در بخش ادبیات ترکی در حال تدریس است. تعداد زیادی مقاله و کنفرانس پیرامون اشعار شهریار وجود دارد. حتی 20 روز بعد در استانبول پنل معرفی شهریار و شعرخوانی اشعار شهریار را خواهیم داشت که در آن اساتید به معرفی شهریار می پردازند و دانشجویان شعرهایش را می خوانند. از ایران هم اساتید مهمان خواهیم داشت؛ استاد حسن زاده میری از دانشگاه علامه طباطبایی و استاد رحمان مشتاق مهر از تبریز و استاد کاووس حسنی از شیراز. با استادان ایرانی ارتباط نزدیکی داریم حتی هر ترم حتما استاد ایرانی در دانشگاه داریم.
,
, علی گوزل یوز
,آناج: نظر شما در مورد شهر تبریز چیست؟
,نعمت ییلدیریم: شهر تبریز و ارزووم در مسافت نسبتا یکسانی از مرز ایران و ترکیه قرار دارند و شهرهای دوست و برادر هستند. 3 سال قبل من با هیئتی از شهرداری و تجار ارزوروم به عنوان مترجم به تبریز آمدم و با اینکه به عنوان مترجم آمده بودم اما هیچ نیازی به ترجمه احساس نشد و همه خیلی راحت با هم ارتباط برقرار می کردند. حتی افرادی که از ارزوروم آمده بودند فکر می کردند مردم تبریز به عربی سخن می گویند در حالی که متوجه شدند زبان مشابهی دارند. در ارزوروم، تبریز، شناخته شده است حتی منطقه ای به نام "تبریز قاپیسی" داریم. تبریز را به عنوان شهر اولین ها می شناسیم به طور مثال برپا کننده اولین چاپخانه، انتشاردهنده مشروطیت به کل ایران، فرستنده اولین دانشجویان ایرانی به کشورهای اروپایی و همچون این ها، تعداد زیادی از اولین ها در تبریز رخ داده است. اولین ارتباطات تبریز و ارزوروم از زمان جاده ابریشم آغاز شده است.
,آناج: به نظر شما آیا شهریار به اندازه کافی به جهان شناسانده شده است؟
,نعمت ییلدیریم: به نظر من به اندازه کافی شناسانده نشده است. در کشورهایی همچون کشورهای ما، برخی ارزش های فرهنگی به خوبی و آشکارا ارائه نمی شود. به نظر من زبان فارسی دارای رتبه اول زبان شعری دنیاست و ایران یک کشور هنری است. تمام شاخه های هنری در ایران توسعه یافته است؛ مثل: شعر، ادبیات، مجسمه سازی، نقاشی و.... از زمان های دیرین، شاخه های علمی ریشه داری در ایران هست اما من هیچ برنامه موسیقی در رسانه های ایران نمی بینم. منظورم اجرای زنده موسیقی است. کشوری که چنین ادبیات غنی دارد برنامه موسیقی ادبی ندارد. شهریار هم یک انسان ادبی است و آن گونه که شایسته هست به جهان شناسانده نشده است. شاید هم مسائل سیاسی مانع آن هستند که در کشور ما هم به همین صورت هست. اما این مسائل هر چه زودتر باید از میان برداشته شوند. یعنی وقتی تلویزیون ایران را تماشا می کنیم خواهان برنامه هایی با مضمون شناساندن ادبیات ایران هستیم. البته در حوزه ادبی چند برنامه ای در حال پخش هست ولی در حوزه موسیقی شاهد این نیستیم.
,آناج: همین انتقادات در مورد موسیقی و رسانه ترکیه هم وارد هست. در حال حاضر موسیقی و رسانه ترکیه فاصله زیادی با ادبیات ترک دارد.
,علی گوزل یوز: موسیقی سنتی فقط در بین نسل خاصی محبوبیت دارد و در بین جوانان زیاد مرسوم نیست.
,نعمت ییلدیریم: در وهله اول به این موضوع باید اشاره کنیم که ادبیات ترکیه به اندازه ادبیات ایران غنی و گسترده نیست. ما هم ادبیات دیوانی داریم اما ادبیات فارسی تنها در مرزهای ایران باقی نمانده است و به ادبیات بین المللی تبدیل شده است. تشکیل ادبیات فارسی تنها حاصل دسترنج تلاش پارس ها نیست. بلکه ترک ها و هندیان تاثیر بسزایی در این امر داشتند تا جایی که زبان فارسی مدیون ترک ها و هندیان است. به طور مثال بهترین کتاب واژگان و گرامر فارسی را پارس ها ننوشته اند، بلکه حاصل کار ترک ها بوده است و یا بهترین گرامر زبان عربی را ایرانیان ها و ترک ها نوشته اند چون فارسی زبان مادری پارس هاست و نیازی به نوشتن زبان گرامر فارسی ندارند. ترک ها نقش مهمی در تاریخ ایران دارند. سالیان درازی قبایل ترک بر ایران حکومت کرده اند.
,آناج: همانطور که خودتان هم اشاره کردید شهریار به اندازه کافی به جهان شناسانده نشده است برای شناساندن چنین فردی که خدمات زیادی به ادبیات ترکی و فارسی ارائه کرده است، چه باید کرد؟
,علی گوزل یوز: می توان برای معرفی شهریار برنامه های متنوعی تدارک دید. همچنین می توان اشعار وی را به زبان های مختلف ترجمه و منتشر کرد. مثلا ما برای معرفی ادبیات ایران در شهرهای گوناگون برنامه های مختلف تدارک می بینیم که با استقبال زیاد مردم روبرو می شویم. سالن های 250 و یا 300 نفری کاملا پر می شود. این پنل ها خیلی موثر هستند چون برخی فکر می کنند زبان ایرانیان عربی است، چون زبان فارسی الفبای مشابهی با زبان عربی دارد.آنا
,آناج: تنها شهریار نیست که به اندازه کافی شناخته نمی شود مثلا مولانا به عنوان شاعری که دارای اصالت ایرانی است و بعدها به همراه خانواده اش به ترکیه مهاجرت کرده است و دارای اشعار بسیار زیبایی در حوزه ادبیات و عرفان است، آن گونه که شایسته است معرفی نشده است.
,علی گوزل یوز: در ترکیه حتی کودکان هم مولانا را می شناسند اما فقط با مثنوی هایش نه در تمام زمینه ها.
,آناج: از نظر فرهنگی ایران و ترکیه را چقدر به هم نزدیک می بینید؟
,علی گوزل یوز: نقاط مشترک زیادی بین ایران و ترکیه موجود است. 5 سال قبل دانشگاه علامه امینی و دانشگاه استانبول سمپوزیومی با عنوان فرهنگ زبان فارسی و ترکی در استانبول برگزار کردیم که حدود 40 سخنران داشت که 20 سخنران ایرانی داشت و از کشورهای زیادی در این سمپوزیوم شرکت کردند. همچنین 2 سال قبل این سمپوزیوم در دانشگاه علامه طباطبایی تهران برگزار شد و سال آینده دوباره این سمپوزیوم در استانبول برگزار خواهد شد.
,آناج: به نظر شما چه فعالیت های فرهنگی مشترکی انجام داد؟
,علی گوزل یوز: ما به عنوان افرادی که در دانشگاه ها فعال هستیم بیش تر با دانشگاه ها ارتباط داریم. البته این همکاری می تواند با شهرداری ها نیز صورت بگیرید که به طبع بیش تر مردمی خواهد بود.
,آناج: تا کنون همکاری با شهرداری ها داشته اید؟
,علی گوزل یوز: در زمان برگزاری سمپوزیوم ها از شهرداری ها کمک می گیریم.
,آناج: بین ایران و ترکیه همکاری های خوبی از نظر اقتصادی صورت می گیرد اما در مورد مسائل فرهنگی متاسفانه شاهد وضعیت مناسبی نیستیم و فقط افرادی از قشری نزدیک به شما و امثال شما مشتاق ترویج روابط فرهنگی هستند. به نظر شما برای ترویج و گسترش هر چه بیش تر روابط فرهنگی چه باید کرد؟
,نعمت ییلدیریم ییلماز: پس باید افرادی همچون ما را افزایش داد چون نهادهای دیگر زیاد مشتاق نیستند و بیش تر مشتاق طرح ها و پروژه هایی هستند که برایشان سود اقتصادی داشته باشد. شهرداری ها و افراد سیاسی تا زمانی که سود اقتصادی در کار نباشد پا پیش نمی گذارند. اما اولویت اول ما پول نیست. ما اول به خاطر شناختن خودمان و علاقه ای که به فرهنگ و ادبیات و شعر داریم این کار را انجام می دهیم. بعد از اینکه خودمان درک کردیم سعی می کنیم آن ها را بر روی کاغذ بیاوریم و با نشر نوشته های ما مردم هم از این ها استفاده می کنند و درکشان از موضوع بیش تر می شود. برای همین باید تعداد افراد علاقمند به این کار را افزایش دهیم و افرادی برای این گونه کارها تربیت کنیم.
,علی گوزل یوز: البته پول هم نقش مهمی دارد، چون وقتی کتابی می نویسی هیچ انتشاراتی زیر بار چاپ آن نمی رود چون ناشر به این فکر می کند که اگر این کتاب چاپ شود ولی به فروش نرسد من متضرر خواهم شد.
,بخش دوم این گفت و گوی خواندنی را به زودی در همین پایگاه خبری بخوانید.
]
ارسال دیدگاه