ضرورت برنامه ریزی کشاورزی پایدار با تمرکز بر الگوی کشت مناسب
رسیدن به سمت اهداف کشاورزی پایدار نیازمند همکاری همه افراد چه کشاورزان، نیروی کار، سیاستگذاران عرصه کشاورزی، پژوهشگران و کلیه افرادی است که به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در امر کشاورزی دخیل هستند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اروم نیوز، کشاورزی و توسعه کشاورزی، موتور محرکه و نیروی پیشبرنده توسعه برای تامین نیازهای اساسی یک ملت و سرزمین است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اروم نیوز,چنانکه انسانها در طول تاریخ، سعی کردهاند با توسعه روشهای بهرهبرداری از منابع آب و خاک، گامهای ویژهای را در این بستر بردارند. با این توصیف به کارگیری واژهی پایدار که دلالت بر ثبات است قصد دارد تا در جهت حفظ منافع انسانی، کارایی بیشتری را در استفاد از منابع طبیعی حاصل کند. در واقع، کشاورزی پایدار تلاش میکند با محیط در توازن باشد و از نظر اکولوژیکی مناسب، از نظر اقتصادی توجیهپذیر و از نظر اجتماعی مطلوب باشد.
,بنابراین، کشاورزی پایدار، اهدافی دارد که با دستیابی به آنها میتواند توسعه کشاورزی را نتیجه دهد. اهدافی چون فراهم کردن امنیت غذایی همراه با افزایش کمی و کیفی آن ضمن در نظر گرفتن نیازهای نسلهای بعدی، حفاظت از منابع آب، خاک و منابع طبیعی، حفاظت از منابع انرژی در داخل و خارج از مزرعه، حفظ و بهبود سودآوری کشاورزان، حفظ نیروی حیات جامعه روستایی، حفظ تنوع زیستی و قابلیت پذیرش از سوی جامعه که همه در گرو ایجاد زیرساختهای اجتماعی و اقتصادی پویا برای جوامع روستایی شکل میگیرند.
,یکی از مولفههای اصلی کشاورزی پایدار، الگوی کشت است. الگوی کشت، برنامهای است که با هدف مدیریت بهینهی ترکیب مکانی گیاه تدوین میشود. در این الگو، نسبت تخصیص زمینهای مزروعی یک منطقه به انواع محصولات زراعی و باغی در یک فصل بر مبنای الگوی کشت منسجمی تعیین میشود. چنانکه با اجرای الگوی کشت مناسب، امنیت غذایی و پایداری تولید تضمین میشود؛ افزایش بهرهوری ایجاد میشود؛ با استفادهی درست از منابع پایه تولید، آبوخاک برای آیندگان حفظ میشود؛ منابع تولید حفظ می شود؛ با بهینهسازی الگوی کشت، بهرهبرداری متعادل از منابع پایه صورت میگیرد؛ با اجرای این الگو، اثرات سوء خشکسالی کاهش داده میشود؛ اینها مواردی از اهمیت بکارگیری الگوهای کشت مناسب در جهت حرکت به سمت کشاورزی پایدارند ولی موضوعاتی نیز هستند که برای اجرای این الگو از اهمیت برخوردارند.
,بدین منظور، هماهنگی و همکاری وزارتخانههای نیرو، جهادکشاورزی و بازرگانی؛ همدلی و همکاری کشاورزان؛ توجه به شرایط اقلیم مورد کشت؛ تدوین قوانین و مقررات مورد نیاز در این زمینه؛ برنامهریزی مشترک درونبخشی؛ مشارکت فراگیر دانشمندان، اساتید و محققین از جمله مواردی هستند که در راستای اجرای این الگوها موثر هستند. از سوی دیگر، شاخصهایی نیز در این زمینه مطرح میشوند.
,شاخصهای اقتصادی که با انتخاب نوع محصول، با افزایش بهرهوری از منابع موجود(آب و خاک و غیره)، به دنبال افزایش درآمد حداکثری کشاورزان و تولیدکنندگان است. در واقع در شاخص اقتصادی، باید کشاورزان بتوانند با افزایش درآمد و سود حاصل از فروش تولیدات، نسبت به سرمایه گذاری و توسعهی فعالیتهای خود اقدام کنند و رونق اقتصادی را در بخش کشاورزی ایجاد کنند.
,در انتخاب نوع محصول نیز، محصولات استراتژیک و اساسی چون گندم، برنج، دانههای روغنی و ذرت به صورت ویژه مطرح میشوند و در طراحی الگوی کشت، برای تامین نیازهای داخلی در اولویت قرار دارند. پس از محصولات اساسی با اولویت، محصولات کشاورزی که مزیت اقتصادی دارند همانند پسته، زعفران و تولیدات گلخانهای برای الگوی کشت مناسبتر به نظر میآیند. همچنین با توجه به قرار گرفتن ایران در کمربند خشک و نیمه خشک دنیا، الگوی کشت بایستی با محوریت بهرهوری بهینه از منابع آب تدوین شود و بر اساس محوریت منابع آبی، سیاستهای مختلفی اتخاذ شذه و الگوهای کشت مختلفی ارائه میشوند.
,بنابراین اگر کشورمان به شش حوزهی آبریز دریای مازندران با وسعت 10/8 درصد کل کشور و 19/5 درصد از کل منابع آب تجدید شونده کشور؛ حوزهی آبریز خلیج فارس و دریای عمان با وسعت 26/2 درصد از کل کشور و ۵۰ درصد کل منابع آب تجدید شونده کشور؛ حوزهی آبریز دریاچهی ارومیه با وسعت 3/2 درصد از کل کشور و ۶ درصد از کل منابع آب تجدید شوندهی کشور؛ حوزهی آبریز فلات مرکزی با مساحت 50/8 درصد از کل کشور و 22/4 درصد از کل منابع آب تجدید شوندهی کشور؛ حوزهی آبریز مرزی شرق با وسعت 6/4 درصد از مساحت کل کشور و 1/3 درصد از کل منابع آب تجدید شوندهی کشور و حوزهی آبریز قره قوم با 2/7 درصد از مساحت کل کشور و ۲ درصد از کل منابع آب تجدید شونده کشور تقسیم شود عرصه های دارای محدودیت شدید منابع آبی، نیازمند سیاستهای تولید مبتنی بر مصرف بهینه آب و بهرهوری بالا هستند که بر این اساس سعی میشود تا اولویتدهی به کشت گیاهان پاییزه به منظور استفاده از بارندگیهای پاییز، زمستانه و بهار سالانه داده شود؛ افزایش سطح کشت در محیطهای کنترلشده همانند گلخانهها، کشت های زیرپلاستیک و . انجام شود.
,بدین ترتیب، کشاورزی پایدار با تمرکز بر طراحی الگوهای کشت مناسب هر منطقه و حوزه آبریز تلاش میکند تا توازن محیطی ایجاد کند و منجر به بهرهوری بالا از محصول و منابع طبیعی شود. لذا رسیدن به سمت اهداف کشاورزی پایدار نیازمند همکاری همه افراد چه کشاورزان، نیروی کار، سیاستگذاران عرصه کشاورزی، پژوهشگران و کلیه افرادی است که به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در امر کشاورزی دخیل هستند.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه