گفتوگو با شاهنامهخوان قدیمی زاگرسنشین
انس عشایر زاگرس نشین با شاهنامه دیرینه است/با شاهنامه خودم را شناختم
فردوسی شناختهترین شاعر در میان ایلیاتیها است و شاهنامه یکی از کتابهای حماسی است که به وفور در میان عشایر یافت میشود اما نکته اساسی این جاست که چرا این شاعر به نسبت دیگر شاعران در بین ایلیاتیها و روستانشینان عشایر از جایگاه خاصی برخوردار است و بیشتر روستائیان آن را ستایش میکنند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، شاید ایلیاتیها تولد فردوسی را دقیق ندانند اما کمتر کسی را در ایلات و عشایر بویراحمدی، بختیاری و قشقایی میتوان پیدا کرد که شعری از شاهنامه را بلد نباشد و داستانهای شاهنامه را مو به مو نداند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا,
اگر چه هنوز به طور دقیق مشخص نیست شاهنامه چگونه وارد زندگی ایلات و عشایر شده اما ایلات به اقتضای روحیات سلحشوری و جنگاوری و آرمانخواهی شان، از دیرباز با شاهنامه، انس و الفتی ازلی داشتهاند و در هر سیاه چادری شاهنامهای وجود داشت.
,
,
شاهنامهخوانی به عنوان یک آیین کهن از گذشته تاکنون در بین مردم ایلات و عشایر پا برجا بوده به طوری که پیران و موسپیدان، حتی آنان که سواد خواندن و نوشتن نیز ندارند، اشعار شاهنامه را به خوبی میدانند. به همین منظور در یک گفتگوی زیبا وشنیدنی به سراغ یکی از شاهنامه خوانان قدیمی شهرستان دنا از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد رفتیم. یک روستانشین در میان قله های سر به فلک کشیده دنا که حرف های زیبا و شنیدنی ای از شاهنامه و عشایر دارد.
,
,
ضمن سپاس از وقتی که در اختیار ما قرا داده اید، در ابتدا لطفاً ضمن معرفی خود، در مورد روزی که باشاهنامه آشنا شدید و چگونه این شاعر را به عنوان یکی از اسطوره ها در ذهن خودتان جا دادید بگوید؟
, ضمن سپاس از وقتی که در اختیار ما قرا داده اید، در ابتدا لطفاً ضمن معرفی خود، در مورد روزی که باشاهنامه آشنا شدید و چگونه این شاعر را به عنوان یکی از اسطوره ها در ذهن خودتان جا دادید بگوید؟,
,
,
, ,
با درود به شما و تمامی مخاطبانتان ،من میرزا محمد عبدی زاده هستم و در بهمن 1315 در شهرستان زاگرس نشین دنا و در کنار جویباران سرازیر شده از آب برف کوه های دنا و بیژن و چشمه خروشان میشی و در روستای زیبای کریک متولد شدم.
,,
از همان دوران کودکی با شعر های آیینی و حماسی عشایر آشنا شدم و تازه فهمیده بودم که فرودسی دربین عشایر و روستائیان دارای منزلت خاصی است و مردم او را مانند کوهی در برابر مشکلات خود می بینند.
,
نظر شما به عنوان یکی از شاهنامه خوانان قدیمی در مورد دلیل اقبال و توجه عمومی به شاهنامه و فردوسی در سالیان اخیر چیست؟
,
, نظر شما به عنوان یکی از شاهنامه خوانان قدیمی در مورد دلیل اقبال و توجه عمومی به شاهنامه و فردوسی در سالیان اخیر چیست؟,
,
,
البته من فردوسی و شاهنامه را فراتر از ایران و در میراث مشترک بشری می بینم.
, ,
,
,
فردوسی،هومر، حافظ و گوته و بزرگانی دیگری هستند که فراتر از مرزهای جغرافیایی و شاید سیاسی، به کل جامعه بشریت تعلق دارند و از این منظر اقبال و توجه به فردوسی، بدلیل هویت یابی در زندگی ساده مردم از سوی ایرانیان،آن هم برای نشان دادن سهم خود از میراث مشترک در بین جهانیان از رکن بالایی برخوردار است.
,
,
شاهنامه؛بزرگ ترین اثر حماسی ایران است،با فردوسی کوشش نسل های پیاپی ایرانی برای شناختن و زنده کردن فرهنگ و ادبیات و فلسفه ایران باستان به انجام می رسد؛این کوشش برای آن است تا از فراموش شدن گنجینه ای شگرف جلوگیری شود و رنگ های اندیشه و هنر پیشین که در تاریکی از نظرها دور شده، روشن گردد.
,
,
فردوسی؛ چکیده گرانبهاترین اندیشه ایران باستان را برای ایرانیان نگاه می دارد و آن را از نابودی نجات می دهد و دلیل توجه و گرایش نسل ها به فردوسی و شاهنامه هم همین موضوع است.
,,
چگونه شما با فرودسی آشنا شدید و دلیل محبویت این شاعر گرانقدر چیست؟
, چگونه شما با فرودسی آشنا شدید و دلیل محبویت این شاعر گرانقدر چیست؟,
اقبال و توجه به فردوسی و شاهنامه مربوط به سالیان اخیر نبوده و تقریباً در تمامی سال ها و قرون پس از سرایش شاهنامه و البته با فراز و فرودی ناشی از شرایط جامعه وجود داشته است.
,
,
,
, ,
,
روح حماسی موجود در شاهنامه به فراخور شرایط و زمانه در ایرانیان و پارسی زبانان ایجاد انگیزه و روحیه مثبت می نماید و به همین دلیل است که هرگاه ایرانیان بیشتر خود را در معرض تهدید یا تهاجم می بینند؛بیشتر به حماسه سرایی های شاهنامه روی می آورند.
,
,
امروز شاید بیش از هر زمان دیگری ما نیاز به بازگشت به خویشتن خویش و تاکید بر هویت تاریخی مان داریم و شاید اقبالی که به تعبیر شما به فردوسی ایجاد شده به همین دلیل باشد.
,
,
شاهنامه؛ در حقیقت میوه زرین فرهنگ ایران و فرزند دوران آفرینش تاریخ کشور ما یعنی قرون سوم تا پنجم هجری است. زمانی که ایرانیان در تمام رشته های علمی و هنری، بزرگترین پزشکان و شیمی دانان، ریاضی دانان و اختر شناسان، تاریخ نویسان و جغرافی دانان و بزرگترین مفسران قرآن داشته اند. افتخار ما به شاهنامه؛ در حقیقت افتخار به این پیشینه ارزشمند فرهنگی نیز هست.
,
,
آیا می توان شاهنامه را نوای ایل در تمام زندگی طی شده اش دانست؟
, آیا می توان شاهنامه را نوای ایل در تمام زندگی طی شده اش دانست؟,
,
,
, ,
هرگاه که ایل در هنگام کوچ در وردی یا جایگاهی اطراق میکرد و به استراحت میپرداخت، هرگاه که پس از کار سخت روزانه از دامها و کشت و زرع رهایی مییافتند، ایلیاتیها در سیاه چادرها و کنار اجاق آتش دور هم جمع میشدند، چای مینوشیدند و با جان و دل گوش به صدای خوش شاهنامهخوان و روایتهای حماسی و تلخ و شیرین قهرمانان شاهنامه میسپردند و این نمونه زندگی کردن مشترک بین مردان سلحشور ایلی وشاهنامه بود که باعث وجه تسمیه زندگی این کوچ نشیان دلیر با داستان های حماسی و جنگ آوری شاهنامه شده است.
,,
چرا شاهنامه در بین عشایر از قداست بالایی برخوردار است؟
, چرا شاهنامه در بین عشایر از قداست بالایی برخوردار است؟,
,
در اصل می توان گفت، شاهنامه منعکس کننده شیوه زندگی و فرهنگ جوامع کوچ رو و کشاورز بوده است و شاید به همین دلیل باشد که گفتار شاهنامه با بافت جامعه عشایری همگون بوده و همخوانی دارد و بیانگر ویژگیهای شجاعت، دلیری، سوارکاری، تیراندازی، آمادگی کوچندگی، جوانمردی، مهمان نوازی و خصلتهای دیگر این جوامع است.
,
,
می توان از جهت دیگر خواندن شاهنامه در میان ایلات و عشایر را موجب پیدایش روحیه جوانمردی دانست که این خود نقش مهمی در ایجاد وحدت و برادری در میان ایل و پاسداری از ارزشهای ایل و تبار آن ها داشت.
,,
آیا می توان ریشه اسطورهای علاقه عشایر بویراحمد به شاهنامه را داشتن شباهت داستان هایی از این کتاب بزرگ به رسومات عشایری و جنگجویان آنان دانست؟
, آیا می توان ریشه اسطورهای علاقه عشایر بویراحمد به شاهنامه را داشتن شباهت داستان هایی از این کتاب بزرگ به رسومات عشایری و جنگجویان آنان دانست؟,
مردم عشایر بیشتر داستان های شاهنامه را به خود نسبت می دهند و یا بر این اعتقاد هستند این افسانه و داستان ها شباهت زیادی به زندگی پر فراز و نشیب آنان دارد، آنان اعتقاد دارند که "کیخسرو" پادشاه دادگستر ایران زمین پس از آنکه جانشین خود را در "تل خسرو " تعیین میکند، به سوی دنا میرود.
,
,
کی خسرو در دامنه دنا و سی سخت کنونی، در چشمهای جوشان و بسیار پرآب و سرد که بومیان، امروز آن را چشمه "بشور" مینامند، خود را تطهیر میکند. سپس روی سنگ بزرگی در بالای این چشمه قرار میگیرد و آخرین نصایح خود را به سپاهیانش میکند. سنگی مکعبی که اکنون به نام "بردشاه" معروف است. او از سپاهیانش میخواهد او را ترک کنند و بازگردند زیرا این سفری بیبازگشت برای او خواهد بود.
,
چرا بعد از کتاب آسمانی قرآن داشتن یک کتاب شاهنامه در خانه ها الزامی است؟
,
, چرا بعد از کتاب آسمانی قرآن داشتن یک کتاب شاهنامه در خانه ها الزامی است؟,
,
, ,
علاقه به شاهنامهخوانی در میان عشایر بویراحمدی به حدی بوده و هست که در دوره رضا شاه داشتن شاهنامه و خواندن آن برای مردم و بویژه عشایر ممنوع بود و این نشانگر این است که این کتاب بسیار ارزشمند دارای داستان های حماسی و به گفته قدیمی ها یک جنگ نامه بر علیه باطل بوده است و از این رو است که شاهنامه را کتابی بسیار ارزشمند در بیشتر خانه ها می توان یافت کرد.
,,
,
قران کریم، کتابی آسمانی است و نقش و تأثیر آن در میان مسلمانان و برای شیعیان بی بدیل است، یکی از موارد مؤثر در اقبال به شاهنامه همان روش اخلاقی شاهنامه است که فردوسی در اشعارش فردی اخلاق گرا بوده است و رعایت مسایل انسانی و اخلاقی را در اشعار وی به خوبی می توان یافت.
,,
,
شاهنامه خوانی مردان بزرگ یک ایل و یک روستا در چه مراسماتی است؟
, شاهنامه خوانی مردان بزرگ یک ایل و یک روستا در چه مراسماتی است؟,
,
شاهنامه هم در موقع شادی و هم در عزاداری عشایر استفاده میشود. در مراسم شادی معمولاً اشعار رزمی و بزمی خوانده میشود. هنگامی که مردم دچار غم و اندوه ناشی از حوادث طبیعی و یا مرگ یکی از نامداران ایل میشدند اشعار غم انگیز شاهنامه را میخواندند تا تسلی یابند.
,
,
چوب بازی و سوار کاری نیز جزئی از موسیقی حماسی است که اکنون در عروسیها متداول است.
,
,
شما به عنوان یک ایلیاتی بزرگ و کسی که در خواندن شاهنامه موی سپید کرده و هنوز هم با پایبندی به این رسم بزرگ به خود می بالید آیا با سواد شدن عشایر را به نام شاهنامه می خوانید؟
, شما به عنوان یک ایلیاتی بزرگ و کسی که در خواندن شاهنامه موی سپید کرده و هنوز هم با پایبندی به این رسم بزرگ به خود می بالید آیا با سواد شدن عشایر را به نام شاهنامه می خوانید؟,
,
بله، شاهنامه فردوسی که عشایر به آن هفت لشکر نیز میگفتند، نقش زیادی نیز در باسواد شدن عشایر و ایلیاتی و جوانان قدیمی مانند من داشته به طوری که عشق و علاقه روستائیان و مردم عشایر به شاهنامه خوانی، آن ها را به فراگیری، خواندن و نوشتن ترغیب میکرد.
,
,
در زمان قدیم و به دلیل فقر، دارای مکتب خانه نبودیم و بالاترین امتیاز ما جوانان در آن زمان خواندن شاهنامه و گوش دادن به این اشعار زیبا بود. به همین خاطر این هنر به یک ارزش در بین ایلیاتی ها و روستائیان تبدیل شده بود و به همین دلیل همه دوست داشتند سواد یاد بگیرند تا بتوانند قرآن و شاهنامه بخوانند.
,,
منبع: چهار فصل
,انتهای پیام/خ
]
ارسال دیدگاه