گفتگو با رئیس اتحادیه صنایع دستی اصفهان؛
مشکل اساسی صنایع دستی ایران عدم مدیریت است/ تولید ۶۰ درصد صنایع دستی با بیش از ۲۵هزار صنعتگر در اصفهان
صنایع دستی هر کشور نقش مهمی در تبادل افکار و آداب وسنن هر قوم دارد .همچنین نمی توان نقش آن را در زمینه اشتغالزایی نادیده گرفت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، در موضوع صنایع دستی، بازار و میزان اشتغالزایی گفتگویی داشتیم با غلامعلی فیض الهی، نایب رییس اتحادیه صنایع دستی، استاد دانشگاه و هنرمند رشته میناکاری.
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز, غلامعلی فیض الهی, نایب رییس اتحادیه صنایع دستی,
صاحب نیوز- نقش صنایع دستی در تبادل فرهنگ چگونه است؟
صنایع دستی یکی از مظاهر فرهنگی و هنری محسوب میشود و نظر به اینکه هر فرآوردهی دستی بازگو کننده خصوصیات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی کشور محل تولید است، میتواند هم عامل مهمی در شناساندن فرهنگ و تمدن به حساب آید و هم آن که موجبی برای جلب و جذب گردشگران قلمداد شود. امروزه دیگر تنها آثار تاریخی وسیله جذب توریست به مالک در حال توسعه که اکثراً دارای تمرین کهن هستند نیست؛ بلکه همراه آن فرآوردههای دستی با طرحها و اصالتهای ویژهی خود مطرح بوده و میتواند مکمل دیدنیهای تاریخی هر کشور باشد؛ تا آنجا که در برخی از کشورها که مهد صنایع دستی هستند، در کنار مراکز تولید عمدهی محصولات دستی، امکانات گردشگری فراهم شده تا جهانگردان ضمن اقامت در این گونه مراکزاز نزدیک با چگونگی تولید مصنوعات دست ساخته آشنا شوند؛ به این ترتیب ملاحظه میشود که صنایع دستی و صنعت گردشگری بر یکدیگر اثر متقابل داشته و میتوانند موجبات رشد و توسعه یکدیگر را فراهم سازند.
, صنایع دستی,
از طرفی با توجه به اینکه اساساً تولید صنایع دستی متکی به منابع داخلی است، به طور معمول بیش از ۹۰ درصد ارزش دادهها در این رشته که به طور عمده شامل نیروی کار، مواد اولیهی مصرفی و وسایل و ابزار کار است و داخل کشور قابل فراهم شدن است وبه طور طبع هرگونه افزایش در میزان تولید و فروش فرآوردههای دستی اثر مستقیمی در ازدیاد تولید ناخالص ملی دارد.
بنابراین امروزه برخی از ممالک در حال توسعه که درحقیقت صاحبان اصلی صنایع دستی هستند، به جای صدور مواد خام نظیر پنبه، پشم، کنف، پوست، چوپ، ابریشم و غیره تلاش دارند که این گونه مواد را به محصولات دستی که دارای ارزش افزوده فوقالعاده است به کشورهای پیشرفته صادر کند.
,
صاحب نیوز- نقش صنایع دستی در اشتغالزایی چگونه است؟
صنایع دستی میتواند در بالا بردن سطح اشتغال به خصوص در روستاها در زمان استراحت و بیکاری کشاوزان در ماههای سرد و پاییز و زمستان موثر باشد و علاوه بر اشتغالزایی و تولید درآمد مشکلات و ناهنجاریهای اجتماعی فراوان که به علت بیکاری به وجود میآید را از بین ببرد.
,
روستایی که در ۶ ماه فراغت از کشاورزی به شهرها مهاجرت میکنند، علاوه بر مسایل اجتماعی و اقتصادی در زمینههای بهداشت مسکن، آموزش، به خصوص خانواده میتوانند اثرات غیرقابل جبرانی ناپذیری بگذرد امروز بسیاری از کشورهایی که در زمینه صنایع دستی سرمایهگذاری کردهاند با مدیریتی صحیح و علمی توانستهاند بسیاری از مشکلات اجتماعی به خصوص در زمینه اعتیاد و به ویژه مختلف را مهار کرده و کشورتان را در جهت شکوفایی فرهنگی به پیش ببرند؛ به همین خاطر در سال ۱۹۶۴ میلادی یونسکو با تاسیس شورای جهانی صنایع دستی world crafts council که به طور اختصاری w.c.c نامیده میشود به عنوان یکی از ارگانهای وابسته به یونسکو صنایع دستی و سنتی در قالب یک هنر- صنعت مورد توجه قرار داد.
,این شورا اکنون دارای ۱۱۰ کشور عضو و دبیرخانه آن در پایتخت کشور یونان در زمینه حمایت و احیای صنایع دستی کشورها فعالیت میکند و از صرف این شورا نیز روز دهم ژوئن (بیست خرداد) را به عنوان روز جهانی صنایع دستی تعیین نموده که این امر نشان از اهمیت صنایعدستی در جهان امروز دارد.
,به همین خاطر است که سازمانهای گوناگونی در زمینه صنایع دستی در کشورهای مختلف جهان تاسیس شد. از جمله مرکز بین منطقهای صنایع دستی پرو (CIAP) که در سال ۱۹۸۳ با هدف تجاری سازی تولیدات صنایع دستی و ارتقای سطح زندگی صنعتگران در پرو تشکیل شد، سازمان توسعه صادرات صنایع دستی هند (HEDO) مرکز صنایع دستی (CC) در واشنگتن دی سی آمریکا و غیره.
,
صاحب نیوز – چرا صنایع دستی ایران در دنیا شاخص است؟
آرتور آبرام پوپ ایران شناس و مورخ آمریکایی مطالعات زیادی در زمینه صنایع دستی انجام داد و در این زمینه دوازده جلد کتاب از خود به جای گذاشته است وی در مورد ایران نوشته ایران مهد صنایع دستی است.
,
به اعتقاد وی صنایع دستی ایران هنرمندانه خلق شدهاند و هر یک پیامآور عقاید، سلایق، روشهای زندگی و شخصیت نیاکان مردم این کشور است صنایع دستی زبان گویای روشن تاریخ تمدن، هویت و هنر ایرانیان است. ایران به عنوان سومین کشور از لحاظ تنوع و اشتغالزایی در صنایع دستی دنیا بعد از چین و هند مطرح است. نزدیک به سه میلیون نفر در زمینه صنایع دستی فعالیت دارند، که البته هنوز نتوانستیم در خصوص تعداد صنایع دستی کشورمان آمار صحیحی اعلام کنیم؛ چون هر روز، هر کس آماری میدهد . در حال حاضر اعلام شده از ۶۰۲ نوع صنایع دستی جهان ۳۵۶ نوع آن در ایران تولید میشود در صورتیکه تا چندی پیش این رقم تا حدود ۲۴۰ نوع صنایع دستی بود.
,
صاحب نیوز – پس چرا با داشتن چنین صنایع دستی بی نظیری اینقدر عقب مانده ایم؟
امروزه مشکل اساسی صنایع دستی ایران عدم مدیریت است. مدیریتی ناآشنا با مسایل صنایع دستی که تا آشنا شدن با الفبای صنایع دستی باید عوض شود، صنایع دستی ما نیاز به مدیرانی کارآمد و عاشق به هنر سرزمینهایی دارد، در سه دهه گذشته اکثر تصمیمگیریها در زمینه صنایع دستی انجام شد. غیرکارشناسانه و حتی باعث از بین رفتن بسیاری از هنرهای دستی کشورمان شده که به گوشههایی از این مسایل اشاره می کنیم.
۱- تعمیر مداوم متولی صنایع دستی، این سازمان روزگاری زیر مجموعه وزارت صنایع بود. سپس زیر مجموعه جهاد کشاورزی (جهاد سازندگی) قرار گرفت مجدداً زیر مجموعه وزارت صنیع و در حال حاضر زیر مجموعه میراث فرهنگی قرار دارد و اخیراً تصمیم گرفته شده بود در زیر مجموعه وزارت ارشاد قرار گیرد البته این جابجاییها چندین بار تکرار شده در صورتیکه نیاز است سازمان صنایع دستی با توجه به پتانسیل عظیم آن به صورت مستقل باشد.
۲- تصمیمگیریهای نادرست: بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی مردم ایران دولت تصمیم گرفته شد از خروج صنایع دستی از کشور خارج شود و همین امر باعث شد به دلیل عدم حضور توریست بسیاری از هنرمندان یا از کشور خارج شدند و در کشورهایی مثل ترکیه، آلمان و هند اقدام به فعالیت هنری و تربیت کارآموزان آن دیار نمایند، یا اینکه هنر را کنار گذاشته به شغل دیگری بپردازند، گروهی به دلیل اینکه کاری دیگر نمیتوانستند انجام دهند به همان کار هنری پرداختند ولی به علت جنگ و مشکلات اقتصادی و عدم تقاضای داخلی مجبور شدند کیفیت کارشان را پایین بیاورند، در این میان فقط تعداد محدودی هنر خود را حفظ کردندو ادامه دهند هنر اصیل ایرانی شدند.
۳- برقراری پیمان ارزی: در دولت سازندگی صادرات صنایع دستی برقرار شد اما با سپردن پیمان ارزی (سپردن وثیقه ارزی جهت برگرداندن ارزهای حاصل از فروش صنایع دستی در خارج به ایران) که این امر باعث شد کشورهایی که هنرمندان ایرانی در آنجا اقامت داشتند تولیدات این هنرمندان را با امکانات بهتر و ارزانتر در اختیار دیگر کشورها قرار دهند و عملاً این طرح نه تنها کمکی به صنایع دستی کشور ما نکرد بلکه باعث از بین رفتن بیشتر آن شد تا بالاخره با جلسات مختلف در ابتدای سال ۱۳۷۳ این پیمان لغو شد اما چه سود که ما بازارهای جهانی را از دست داده بودیم.
۴- ورود صنایع دستی کشورهای دیگر به ایران: در دولت آقای خاتمی صادرات و واردات صنایع دستی آزاد شد اما هنرمند ما تحمل رقابت با دیگر کشورها را نداشت به دلیل گرانی مواد اولیه و بالا بودن مزد نیروی انسانی و … نداشتیم.
بنابراین ما شدیم وارد کننده صنایع دستی کشورهای دیگر و این در حالی بود که مقام معظم رهبری در دیدار با مسوولان ارشد کشوری در همدان فرمودند از تنوع و زیبایی صنایع دستی بهت زده شدم و باید صنایع دستی جدی گرفته و روی آن سرمایهگذاری شود و اصلاً به اعتقاد من مقوله صنایع دستی سیاستگذاری میخواهد تا بتوان برای آن بازاریابی کرد.
میدان امام اصفهان که روزگاری مهد هنر و صنایع دستی کشورمان بود تبدیل شد به عرصه کالاهای هند، چین، پاکستان و …
۵- عدم فروش صنایع دستی کشورهای دیگر در اماکن تاریخی
در روز سوم سفر آقای احمدینژاد مصوبهای تصویب شد که فروش صنایع دستی خارجی در اماکن تاریخی ممنوع، یعنی در هر کجای دیگر فروش آن به غیر از محلهای تاریخی آزاد، البته قدمی خوبی بود اما کافی نبود.
۶- انتقال معاونت صنایع دستی ایران به اصفهان
این امر بازیاب بسیار گستردهای داشت که باتقدیر و تشکر از معاونت محترم میراث فرهنگی جناب آقای بقانی همراه بود، که این طرح نیز کمتر از یکسال دوام نیاورد، البته اگر بخواهیم مشکلات و اقدامات بدون کارشناسی در زمینه صنایع دستی را اشارهای داشته باشیم بیاندازه است، اما فقط هدف اشاراتی بود و بس.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
صاحب نیوز – رابطه صنایع دستی و توریست چگونه است؟
رابطه بین صنایع دستی و توریست مانند ماهی و آب است که هر کدام میتوانند باعث پویایی و ماندگار دیگری باشند متاسفانه بعد از انقلاب به دلایل مختلف از جمله مدیریت ضعیف در این حوزه و جنگ تحمیلی هشت ساله، تبلیغات علیه انقلاب اسلامی ایران و… باعث شد حضور توریست در کشور به حداقل خود برسد و همین امر باعث رکود و فراموشی صنایع دستی کشورمان شد، ما در این سه دهه شاهد مدیریتهایی بودیم که توریست را به عنوان یک تهدید در نظر میگرفتند در حالی که دنیا امروز از توریست به عنوان یک فرصت استفاده میکند و با توجه به اینکه انواع مختلف توریست در جهان وجود دارد کشور ما نتوانست از هیچکدام بهرهبرداری نماید بارها شاهد بودیم که وقتی توریستی وارد کشور ما میشد با توجه به تبلیغات عظیمی که از سوی دشمنان انجام میگرفت میگفتند ما راجع به ایران طور دیگر فکر میکردیم.
,
اکنون نیز حضور توریست ساختار میخواهد و باید زیرساخت آن را از هم اکنون در بعد زمانی کوتاه مدت و بلندمدت مدنظر قرار داد زیرا اگر توریستی وارد کشور شود و ناراضی برگردد ضررهای جبران ناپذیری متوجه کشورمان خواهد شد.
,
صاحب نیوز – چگونه می توان صنایع دستی ایران را ارتقاء داد؟
امروز زمانی که با هنرمندان و صنعتگران صنایع دستی صحبت میکنیم همه انتظار دارند دولت با سیاستهای خود امکانات حضور توریست در مملکت را فراهم کنند. ما در زمینه آثار تاریخی، صنایع دستی و همچنین امکانات طبیعی جز کشورهای برتر دنیا هستیم، اگر در زمان صفویه ما در نقطه اوج هنر قرار داشتیم بدلیل حضور بازرگانان و جهانگردان از هر گوشه دنیا در ایران و بخصوص اصفهان بوده، امروزه با توجه به گذشته سه دهه هنرمندان و صنعتگران ما از علایق مردم دیگر ملل اطلاع ندارند، و همان صنایع دستی را تولید میکنند که متعلق به دهها سال گذشته است، بنابراین جهت رشد و توسعه و پویایی صنایع دستی باید برنامهریزی کرد، بازارهای هدف را شناخت، حال که ما امکانات حضور توریست از جنبههای مختلف را نداریم به نظر میرسد حضور هنرمندانمان در سایر کشورهای دیگر جهت شناخت سلایق بازار هدف و آشنایی مردم دیگر کشورها با هنر و صنایع دستیمان بهترین راهکار باشند تا در فرصت مناسب امکانات حضور توریست در کشور فراهم شود.
,
صاحب نیوز – جایگاه صنایع دستی اصفهان کجاست؟
اصفهان کهن دیاری بادهها یادگار تاریخی به سان تماشا گهی جهان نماست که مردم در آن زندگی میکنند؛ با آب و هوایی خوش که دلانگیزترین بامدادهای زندگی را در بهارانش و گواراترین لحظههای ناب را در فصل خزانش میتوان حس کرد یک شهر به دیرینگی تاریخ و تاریخی به دیرینگی ایران زمین، قلب تپندهی ایران در مرکز این دیار جاودان با موقعیت جغرافیایی ویژه آن سان که در دورهی سلجوقیان و در دورهی صفویه مرکز دوران تاریخ هنر و فرهنگ این سرزمین گردید و هنرمندان بس شایسته آن را به زیبایی وصف ناپذیری در سرودههای هنری خود به نیکی سرودند تا این که امروز تراویده از اندیشههای والای نیاکان آوازهای جهانی یافته و پایتخت فرهنگی جهان اسلام لقب گرفته است.
,
یادگارهای تاریخی این شهر هر کدام جلوهای از هنر دیرپای این سرزمین به بیننده پاس میدارند و در کنار این جاودانهها که گذران تاریخ و زمان را به خود دیدهاند، صنایع دستی شهر، جهانگرد را دست خالی به سرزمین خود بازنمیگرداند؛ چرا که وجود بیش از ۱۶۰ گونه صنایع دستی در استان دل شیفتهگان به هنر را به یادگار بودن هنری از این شهر آسوده میکند.
,مردمان این دیار پارسی گو، شیرین سخن و حاضر جواباند اصفهانیها مردمی میهماننوازند و از نظر نقطه نظر اقتصادی در بین ایرانیان، همواره در برخورداری از هوش و ذکاوت بسیار نامی هستند و میتوان گفت اصفهانی شخصی است همیشه کنجکاو، زیرک، هنرمند و جویای هنر، چیزی که در خشتهای بنای آتشکدهاش در آجرهای مسجد، جامعاش و منارههای سر به فلک کشیدهاش، در کاشیهای مسجدهای با شکوهش و میدانی از نقش جهانش به خوبی میتوان دید. هر چند در دوران قاجاریه با انتقال پایتخت به تهران و حاکم شده ظل السطان پسر ناصرالدین شاه اصفهان رو به انحطاط رفت و ظل السطان زمین و مصالح ساختمانی بناهای تاریخی شهر را میفروخت تا به هر قیمت که شده هزینه سنگین قشون بزرگ خود را تامین کند.
,به نام حفظ شئون مذهبی نقاشیها و تزیینات دیواری را با گچ میپوشاند تا دستاوردهای فرهنگی و هنری دوران صفوی را یکسره نابود کند اما بعدها مردم این دیار باز هم با تلاش و همت با ترمیم آثار هنری بسیاری از نقاشیها و تزیینات دیواری را از لایههای گچ بیرون آوردند. و باز اصفهان مهد هنر و صنایع دستی باقی ماند و شعر پیشهور با هنر اصفهان زمزمه شعر فرزندانمان در سر کلاسهای درس شد اما همانطور که قبلا اشاره شد این هنرها نیاز به تقاضا هم دارد که عدم حضور توریست باعث از بین رفتن بسیاری از این هنرها شد.
,امروز بیش از ۶۰ درصد صنایع دستی کشور با بیش از ۲۵۰۰۰ نفر صنعتگر در شهر اصفهان مشغول به کار هستند که متاسفانه بسیار از آنان به لحاظ عدم حضور توریست تولیداتی با کیفیت پایین و طرحهای تکراری باعث شدهاند دیگر از آن همه عظمت هنری خبر نباشد، تا قبل از انقلاب اکثر هنرمندان فرزندان خود را به کارهای هنری و ادامه دهند کار پدرانشان را ادامه نمیدهند، و عدم ادامه راه یعنی منسوخ شدن هنر زیرا بسیاری از هنرها نیاز به تجربه دارد نه تمرین.
,در حال حاضر توریست میتواند علاوه بر توسعه و گسترش صنایع دستی اصفهان برانگیز و نشاط هنرمندان آن و در نتیجه ایجاد نوع آوری در هنر کمکهای موثری نماید و از طرفی دیگر عدم توریست میتواند هنری دستی را به سیر نزولی در کمیت و کیفیت مواجه کند بنابراین باید مدیریتی پویا و علمی داشته باشیم تا بتوانیم از پتانسیلهای اصفهان در ابعاد مختلف نظیر جاذبههای طبیعی تاریخ و هنری آن بهرهمند شویم که آمار پیش رو و مقایسه آن میتواند در بهبود و نقطه نظر مردم و هنرمندان اصفهان کمکی باشد جهت رشد و بالندگی هنر این دیار.
, صنایع دستی اصفهان,انهای پیام/
]
ارسال دیدگاه