در گفت و گوی ویژه با مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام مطرح شد؛
رمز و راز عدد 40 در حکمت الهی/ سوال از بزرگانی که می توانستند در کربلا باشند ولی نبودند/ چرا برای امام رضا(ع) اربعین گرفته نمی شود؟
رجبی دوانی گفت: زید بن الحسن پسر ارشد امام حسن(ع) و امثال این افراد داریم که به کربلا نیامدند. به هر صورت این موارد را به صورت سوال در ذهن داریم در عین حالی که نمی خواهیم این بزرگان را به چالش بکشیم اما از آن ها این سوالات را داریم.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آناج، از آنجا که مصائب امام حسین (ع) از حدّ تصور انسان بیرون است، به هیچ وجه نمی توان حق این مصیبت را ادا کرد و به همین خاطر است که این سنّت شریف (عزاداری) نباید متوقف شود و پایبندی به زیارت امام حسین (ع) نیز از جانب خاندان پاک وی زمینه ای را فراهم نموده، تا فاجعه عاشورا و درسهای عظیم آن به باد فراموشی سپرده نشود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج, از آنجا که مصائب امام حسین (ع) از حدّ تصور انسان بیرون است، به هیچ وجه نمی توان حق این مصیبت را ادا کرد و به همین خاطر است که این سنّت شریف (عزاداری) نباید متوقف شود و پایبندی به زیارت امام حسین (ع) نیز از جانب خاندان پاک وی زمینه ای را فراهم نموده، تا فاجعه عاشورا و درسهای عظیم آن به باد فراموشی سپرده نشود. ,امام جعفر صادق (ع) می فرمایند: همانا آسمان چهل صبح خون گریست، و زمین چهل صبح گریست، و خورشید چهل صبح با کسوف و به رنگ سرخ گریست... و فرشتگان نیز چهل صبح بر او (امام حسین) گریستند.
,به بهانه فرا رسیدن اربعین سید و سالار شهیدان گفت و گویی با مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام، دکتر محمدحسین رجبی دوانی ترتیب دادیم که در ادامه می آید:
, به بهانه فرا رسیدن اربعین سید و سالار شهیدان گفت و گویی با مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام، دکتر محمدحسین رجبی دوانی ترتیب دادیم که در ادامه می آید:,آناج: در مورد عدد 40 و تقدسی که شاید برخی برای آن قائل باشند بفرمایید. بطور متداول در فرهنگ اسلام از این عدد بسیار استفاده می شود و ما وقایعی چون اربعین را نیز داریم.
, آناج: در مورد عدد 40 و تقدسی که شاید برخی برای آن قائل باشند بفرمایید. بطور متداول در فرهنگ اسلام از این عدد بسیار استفاده می شود و ما وقایعی چون اربعین را نیز داریم.,اربعین به معنای چهل است. در اصطلاح و فرهنگ شیعی ما «اربعین» به عنوان چهلمین روز درگذشت و بزرگداشت است که این امر با شهادت امام حسین(ع) معنا پیدا کرد. سابقه تاریخی اربعین به چهلمین روز درگذشت سیدالشهدا(ع) بر می گردد که پس از آن واقعه عظیم، این مسئله وارد فرهنگ شیعه شد. افراد به عنوان تسلای بازماندگان و بزرگداشت متوفی خویش اربعین می گیرند و تنها اختصاص به فرهنگ شیعی مردم ایران ندارد.
,شاید عددی مانند 40 رمز و رازی در حکمت الهی داشته باشد
, شاید عددی مانند 40 رمز و رازی در حکمت الهی داشته باشد, شاید عددی مانند 40 رمز و رازی در حکمت الهی داشته باشد,برخی از اعداد مانند 7، 12، 40 و 70 در فرهنگ دینی ما کاربرد دارد و به سبب آنکه بعضی از احکام و تعالیم دینی، شمارگانی را برای حد و میزان خود نیاز دارد این اعداد مهم جلوه داده شده است. برای مثال تعداد شوت هایی که در طواف لازم است 7 است یا روزهای هفته هم همینطور یا ما آیه قران داریم که تعداد ماه های سال نزد خدا 12 است. این ها بالاخره یک رمز و رازی در اراده و حکمت الهی دارد که ما دقیق از آن با خبر نیستیم . عدد 70 را عدد کثرت می نامند یعنی نشانه زیادی و بزرگی، یعنی اگر بخواهند چیزی را در بزرگی وصف کنند و زیادی آن را نشان بدهند معمولا با عدد 70 یاد می کنند و مثال آن هم اینکه گفته شده اگر فلان عمل خیر انجام شود اجر 70 سال عبادت را دارد؛ نه اینکه دقیقا 70 سال است، یا 69 سال نشود، 71 هم نشود، منظور زیاد بودن آن است. این هم احتمال دارد بستگی به فرهنگ مردمی باشد که مخاطبان اولیه اسلام بودند مثلا عرب ها شاید عدد 70 را خیلی بزرگ می دانستند و اسلام هم برای اینکه مخاطب اولیه بهتر درک بکند و بفهمد از این عدد استفاده کرده است.
,در مورد عدد 40 هم ما مصادیق مختلفی داریم؛ چله نشینی، 40 بار زیارت ناحیه یا مکانی که نشان دهنده شمار قابل توجه ای است، حالا نه به اندازه 70 که خیلی زیاد باشد. به هر صورت این اعداد در فرهنگ ما وجود دارد که قاعدتا باید رمز و رازی در حکمت الهی داشته باشد که من از آن بی خبرم.
,
, آناج: سندیت اربعین را از دیدگاه روایات و احادیث بیان کنید؟
, آناج: سندیت اربعین را از دیدگاه روایات و احادیث بیان کنید؟,
روایاتی از بزرگان شیعه داریم که در اربعین سر مطهر امام حسین(ع) به بدن مقدس حضرت ملحق شده و دفن گردید و نکته دیگر، زیارتی است که در اربعین یعنی چهل روز بعد از شهادت امام حسین(ع) به عمل آوردند از این جهت اربعین اهمیت پیدا می کند. سومین نکته هم که می توان به آن اشاره کرد، حدیثی از امام حسن عسکری(ع) است که آن حضرت پنج چیز را به عنوان معرف و نماد شیعه اهل بیت(ع) معرفی می کنند و یکی از این موارد زیارت اربعین است.
آناج: علاوه بر زیارت اربعین دیگر چه اعمالی برای این روز سفارش شده است؟
,
, آناج: علاوه بر زیارت اربعین دیگر چه اعمالی برای این روز سفارش شده است؟,
زیارت امام حسین(ع) یکی دیگر از اعمال این روز محسوب می شود که امروزه این زیارت را با حضور مردم ولایتمدار در راهپیمایی عظیم روز اربعین از نجف به سمت کربلا شاهد هستیم. راهپیمایی که به صورت میلیونی مردم به آن اهتمام می ورزند یک همراهی و به نوعی درک بخشی از مصائب و سختی اسیران اهل بیت(ع) را برای عاشقان آن حضرت تداعی می کند.
آناج: چرا فقط برای امام حسین(ع) اربعین گرفته می شود؟
,
, آناج: چرا فقط برای امام حسین(ع) اربعین گرفته می شود؟,
به سبب آن که امام حسین(ع) در موقعیتی قرار گرفت که این وضعیت برای هیچ کدام از معصومین(ع) پیش نیامد. برای نخستین بار اسلام با چنین خطری مواجه شده بود و در چنین وضعیتی همگان وظیفه داشتند برای حفظ و بقا اسلام از همه چیز خود بگذرند و هزینه کنند که امام حسین(ع) در این امر مهم سنگ تمام گذاشتند و با قیمت سنگین جان خود، عزیزانشان و به اسارت رفتن خاندان پیامبر(ص) حماسه ای آفریدند، لذا ما تنها این حماسه را بزرگ نمی داریم بلکه راه و روش مقابله با ظلم، استکبار و زور که امام حسین(ع) به ما آموختند را نیز پاس داشته و اربعین را پر شورتر از عاشورا برگزار می کنیم.
,هر مصیبتی معمولا چهل روز که از آن می گذرد برای صاحبان عزا عادی، سهل و سرد می شود، اما می بینیم مصیت امام حسین(ع) خاموش شدنی نیست، بلکه بعد از چهل روز باشکوه تر از روز شهادت آن حضرت گرامی داشته می شود و چنان تأثیری و حرارتی ایجاد می کند که مردم عاشقانه به زیارت او می شتابند.
,
آناج: بزرگترین شبهه ای که برای روز اربعین مطرح می باشد این نکته است که آیا به حقیقت اهل بیت و اسرای آل الله بعد از واقعه عاشورا در اربعین اول در کربلا حضور یافته اند یا خیر و آیا امکان این حضور در آن زمان وجود داشته است؟
از این جهت که زیارت اربعین از معصوم (ع) وارد شده است و امام حسن عسگری (ع) زیارت اربعین را یکی از پنج نشانه مومن تلقی فرموده اند نشان می دهد که روز اربعین یعنی بزرگداشت چهلمین روز شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع) ارزش و جایگاه ویژه ای دارد و شاید بتوان گفت از زیارت عاشورا نیز برتر می باشد، چرا که زیارت عاشورا را از نشانه های مومن ذکر نکرده اند.
,
,
بنابراین اگر ما بخواهیم زیارت اربعین را به واسطه زیارت معصوم از مزار حضرت سیدالشهدا (ع) ارج بنهیم همان اربعین اول معنا پیدا می کند نه اربعین دوم.
,
,
الحاق سر مقدس اباعبدالله الحسین (ع) به پیکر مطهر در روز اربعین
ضمن اینکه طبق نقل هایی که علما فرموده اند در روز اربعین سر مقدس حضرت امام حسین (ع) به پیکر مطهر ایشان ملحق شده است، بنابراین این اتفاق نمی تواند در اربعین دوم روی داده باشد.
اما اینکه آیا این درست می باشد که چهل روز بعد از واقعه عظیم عاشورا اسرای آل الله به زیارت مضجع شریف اباعبدالله الحسین (ع) رفتنه اند، بله این اتفاق افتاده است.
وقتی ما روایت داریم اسرای آل الله روز اول صفر به شام رسیده اند، یعنی 20 روز بعد از فاجعه عظیم کربلا، با احتساب مدتی که از کربلا تا کوفه پیموده اند و چند روزی که در کوفه زندانی بوده اند تا پیک عبیدالله زیاد به شام ببرد و از یزید کسب خبر کند و دستور یزید لعین برای او بیاید و این بزرگواران را روانه کنند به سوی شام و این مدت 20 روز بکشد، بعید نیست که 20 روز بعد ورودشان به شام به کربلا رسیده باشند.
,
,
,
,
,
,
آناج: این درست می باشد که عده زیادی از زائران مزار اباعبدالله الحسین (ع) در اربعین ایشان افرادی از قبلیه بنی هاشم و قبیله قریش بوده اند که در واقعه کربلا به امام حسین (ع) یاری نرسانده اند؟
نقلی وجود دارد که گروهی از مدینه آمده بودند برای زیارت که به کاروان اسیران آل الله ملحق شدند که آن بزرگواران هم از شام بازمی گشتند، منتهی اسم افراد جز اسم جابر بن عبدالله انصاری و افرادی که همراه او بوده اند، اسامی دیگری در تاریخ مطرح نشده است.
در یاری امام حسین (ع) خیلی ها کوتاهی کردند
متاسفانه در یاری امام حسین (ع) خیلی ها کوتاهی کردند و در این امتحان بزرگ الهی مردود شدند. حتی بسیاری از خویشان و کسان امام حسین (ع) یعنی بنی هاشم که قبیله پیامبر اکرم (ص) بودند، عموها و عموزاده های پیامبر هستند، هیچ یک اباعبدالله الحسین را همراهی نکردند و نسل تمامی شهدای بنی هاشم در حادثه کربلا به حضرت ابوطالب (ع) برمی گردد. یعنی از بقیه عموزاده ها و نواده های عموهای پیامبر هیچ کس به یاری امام حسین(ع) برنخواسته است و به همین دلیل در پیشگاه الهی مسوولند و باید جوابگو باشند و بر اساس همین هم نمی توان از بقیه مردمان شهر مدینه و قبلیه قریش انتظاری داشت.
آناج: از شخصیت جابربن عبدالله انصاری بفرمایید. بالاخره ایشان زمان های مختلف از جمله دوران پیامبر تا امام حسین(ع) را درک کرد. آیا او هم در روز اربعین به کربلا رسید یا خیر؟
,
,
,
, در یاری امام حسین (ع) خیلی ها کوتاهی کردند, در یاری امام حسین (ع) خیلی ها کوتاهی کردند,
,
,
,
, آناج: از شخصیت جابربن عبدالله انصاری بفرمایید. بالاخره ایشان زمان های مختلف از جمله دوران پیامبر تا امام حسین(ع) را درک کرد. آیا او هم در روز اربعین به کربلا رسید یا خیر؟,
من ابتدا اشاره کنم که هم ما نقل داریم که کاروان اسرای آل الله در چهلمین روز آمدند کربلا و زیارت کردند و نقل هم داریم که جابر هم آمده اما اینکه اینها با هم تلاقی کرده باشند و بالاتفاق آمده باشند این اختلاف است و معلوم نیست که امام سجاد(ع) را هم زیارت کرده باشد.
,شخص جابر از اصحاب بزرگوار پیامبر(ص) بود و همراه پدرش در بیعت عقبه در مکه با پیامبر دیدار کرد. در بسیاری از غزوات پیامبر(ص) حاضر بود. ایشان افتخار دارد که بارها محضر حضرت زهرا(س) رسیده و احادیث ناب و استثنائی از وی شنیده و لوح حضرت زهرا(س) را دیده و آن را خوانده (منظور همان مصحف حضرت زهرا است) و از روی آن ظاهرا اطلاعاتی را هم یاداشت کرده بود.
,این نشان می دهد جابر مقام بزرگی دارد و پیامبر(ص) به او فرموده بود تو پنجمین امام از جانشینان من را خواهی دید و سلام من را به او برسان، حتی پیامبر به او فرموده بود که او مشهور به باقرالعلوم خواهد بود یعنی این لقب را پیغمبر به ایشان داده بود. لذا داریم با اینکه جابر نابینا هم شده بود در مسجد پیامبر می نشست و با خود سخن می گفت و یا باقر، یا باقر می گفت. به او گفتند تو دیوانه شدی، چرا اینگونه سخن می گویی؟ گفت باید آن وعده ی پیامبر خدا محقق بشود که این بشارت را به من داده بود تا اینکه امام باقر(ع) را هم زیارت کرد و سلام پیامبر را به آن بزرگوار رسانید.
,این جایگاه را راجع به جابر داریم، اما اینکه دو نکته راجع به جابر برای من حل نشده یکی اینکه اگر ایشان ساکن مدینه بوده چرا با امام حسین(ع) همراه نشد؟ ممکن است بگویند بیمار و نابینا بوده منتها کسی به این موضوع اشاره نکرده و کسی هم که یک چنین سوابقی داشته وظیفه دارد امامی که در خطر است را یاری و همراهی کند. وقتی جابر برای بعد از شهادت امام حسین(ع) می تواند بیاید، یعنی در حیات امام هم با وجود اینکه نابینا بوده می توانسته و این مسئله هنوز برای من حل نشده!
,دومین مسئله هم این است که امام حسین(ع) روز عاشورا خطاب به دشمن وقتی که آنها جایگاه رفیع امام را نفی می کنند و قبل از جنگ تصمیم به قتل امام گرفتند در سخنانی که برای اثبات حقانیت خود بیان می کند، می فرماید اگر این سخنانی که گفتم را قبول ندارید می توانید از جابر بن عبدالله و زید بن ارقم بپرسید؛ آن هایی که در شما هستند. البته جابر آنجا حضور ندارد ولی حضرت می فرماید می توانید از جابر بپرسید. این ممکن است اشاره شود که شما خودتان سابقه دوره پیغمبر ندارید ولی از اصحاب پیغمبر زنده هستند و از آن ها بپرسید ولی چرا می فرماید در شما هستند، من نتوانستم بررسی و دنبال کنم و با عالمان در میان بگذارم.
,آناج: با این اوصاف عدم همراهی جابر با امام حسین(ع) در واقعه کربلا را چگونه ارزیابی می کنید؟
, آناج: با این اوصاف عدم همراهی جابر با امام حسین(ع) در واقعه کربلا را چگونه ارزیابی می کنید؟,زید بن الحسن پسر ارشد امام مجتبی(ع) در کربلا حضور نیافت!
, زید بن الحسن پسر ارشد امام مجتبی(ع) در کربلا حضور نیافت!, زید بن الحسن پسر ارشد امام مجتبی(ع) در کربلا حضور نیافت!,چیزی در این ارتباط ذکر نشده و ما غیر از جابر افراد دیگری را هم داشتیم که امام خود را همراهی نکردند. به هر صورت به نظر من باید این افراد با امام به کربلا می آمدند که نیامدند، حالا بگذریم از افرادی مانند عبدالله بن جعفر، محمد حنفیه که برادران و پسر عموی امام هستند. زید بن الحسن پسر ارشد امام حسن(ع) و امثال این افراد داریم که به کربلا نیامدند. به هر صورت این موارد را به صورت سوال در ذهن داریم در عین حالی که نمی خواهیم این بزرگان را به چالش بکشیم اما از آن ها این سوالات را داریم.
,آناج: با توجه به حدیث امام جواد(ع) که فرمودند «زیارت پدر بزرگوارشان از زیارت امام حسین(ع) افضل تر است.» چرا برای امام رضا(ع) اربعین گرفته نمی شود؟
, آناج: با توجه به حدیث امام جواد(ع) که فرمودند «زیارت پدر بزرگوارشان از زیارت امام حسین(ع) افضل تر است.» چرا برای امام رضا(ع) اربعین گرفته نمی شود؟,این موقعیت را ما در رابطه با هیچ معصومی شاهد نیستیم که سر از بدنش جدا شده و بعد از مدتی سر به پیکر ملحق شود و چون در مورد امام حسین(ع) این طور که در روایات آمده در اربعین آن حضرت چنین امری اتفاق افتاده، لذا اربعین فقط برای امام حسین(ع) معنا، مفهوم و مصداق پیدا می کند. ما اگر توفیق داشته باشیم و در عمر خود به زیارت اهل بیت(ع) برویم در درجه اول برای سعادت خود ما مهم است و در درجه بعد تضمین کننده سربلندی های ما در دنیا و آخرت خواهد بود.
,منتها در ارتباط با امام رضا(ع) چون آن حضرت نسبت به سایر ائمه معصومین(ع) از نظر مکانی و جغرافیایی دور افتاده اند و از طرفی بیشتر مسلمانان و شیعیان آن زمان در مناطق حجاز و عراق متمرکز بوده اند، بنابراین برای اینکه این بعد مسافت و دوری موجب غفلت و فراموشی مردم از زیارت امام رضا(ع) نشود، امام جواد(ع) چنین فرمایشی را عنوان کرده اند.
,گفت و گو از: زهرا حبیب پور
, گفت و گو از: زهرا حبیب پور]
ارسال دیدگاه