حقوق شهروندی و نظارت همگانی در اسلام
از آن جایی که در اسلام امر به معروف و نهی از منکر وسیله ای برای نظارت همگانی به شمار می رود و هدفی جز از بین بردن فاصله طبقات اجتماعی و ایجاد وجدان جمعی نظارت همگانی در اجتماع نداردبا توجه به مفاهیم کاربردی در این مقاله ابتدا به تعاریفی از ماهیت شهروندی و حقوق مربوط به آن، نظارت همگانی و نهایتاً دیدگاه اسلام و قوانین کشور در این خصوص مطرح خواهد شد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مکریان، نظارت همگانی در اسلام یک تکلیف مهم و حیاتی تلقی شده و الزام آور است. یعنی از حقوق طبیعی و مسلم، فرد به فرد تمامی افراد جامعه می باشد. امروزه گسترش آسیب های اجتماعی در جامعه رو به فزونی است و بخشی از این مشکل به دلیل توسعه زندگی شهری و عدم آشنایی انسان ها با وظایف و حقوق خود به عنوان شهروندان است ( حقوق شهروندی ) ما به عنوان افرادی که در این جامعه زندگی می کنیم دارای حق بهره مندی از بهداشت، آموزش، رفاه اجتماعی، امنیت اجتماعی، اشتغال، تفریح، درمان و آزادی و... هستیم و در مقابل برآورده شدن این نیازها می بایست به وظایف اجتماعی خود به عنوان یک شهروند مطلع و متعهد باشیم ، بنابراین به نظرمی رسد وظیفه تک تک ماست که نسبت به آنچه که باید بدانیم تا بهتر زندگی کنیم تلاش کنیم و نسبت به آنچه که برای جامعه پیرامون خود باید انجام دهیم تا جامعه سالم و پویایی داشته باشیم، متعهد که از « نظارت » گردیم و در این بین نقش مردم جهت استفاده از ابزارهای موجود همانند اصلی ترین حقوق شهروندی در یک جامعه می باشد بسیار اثر گذار خواهد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مکریان,,
از آن جایی که در اسلام امر به معروف و نهی از منکر وسیله ای برای نظارت همگانی به شمار می رود و هدفی جز از بین بردن فاصله طبقات اجتماعی و ایجاد وجدان جمعی نظارت همگانی در اجتماع نداردبا توجه به مفاهیم کاربردی در این مقاله ابتدا به تعاریفی از ماهیت شهروندی و حقوق مربوط به آن، نظارت همگانی و نهایتاً دیدگاه اسلام و قوانین کشور در این خصوص مطرح خواهد شد.
,تعریف شهروندی
, تعریف شهروندی,در ادبیات گستردة نظریه های شهروندی، هستۀ مشترک تعاریف ارایه شده از شهروندی به
,شرح زیر است:
,1-نوعی پایگاه و نقش اجتماعی مدرن برای تمامی اعضای جامعه؛
,2-مجموعه به هم پیوسته ای از وظایف، حقوق ، تکالیف و مسؤولیت ها و تعهدات اجتماعی، سیاسی، حقوق ، اقتصادی و فرهنگی همگانی، برابر و یکسان؛
,3-احساس تعلق و عضویت اجتماعی مدرن برای مشارکت جدی و فعالانه در جامعه و حوزه های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی؛
,4-برخورداری عادلانه و منصفانه تمامی اعضای جامعه از مزایا، منافع و امتیازات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، حقوقی و فرهنگی فارغ از تعلق طبقاتی، نژادی، مذهبی و قومی (توسلی وحسینی نجاتی، 1383).
,شهروندی از دیدگاه تامس مارشال 3 ، جایگاهی اجتماعی است که در رابطه با دولت با سه نوع حق؛ شامل حقوق مدنی، حقوق سیاسی و حقوق اجتماعی همراه است . مفهوم شهروندی منزلتی را نشان می دهد که با قانون اعطا می شود. در عین حال، این مفهوم نشان می دهد که اشخاص به اعتبار جایگاه شان در اجتماع یا واحد سیاس ی 4 دارای حقوق هستند . از دیدگاه جغرافیایی انسانی، شهروندی، در واقع شرایط عضویت در واحدهای سیاسی معمولاً دولت ملی است که از حقوق و امتیازات ویژه کسانی محافظت می کند وظایف معینی را انجام می دهند .
,شهروندی بیش از آنکه نظریه باشد، مفهومی است که به شرایط مشارک ت کامل در یک جامعه رسمیت می دهد (صرافی و عبداللهی،1387).
,تعریف حقوق شهروندی و انواع آن
, تعریف حقوق شهروندی و انواع آن,حقوق شهروندی مجموعه ای از حقوق و وظایف است که دستیابی هر فرد به منابع اجتماعی و اقتصادی را تعیین می کند و به طور خلاصه حقوق شهروندی به انواع زیر قابل تقسیم است.
,1-حقوق مدنی
,این حقوق شامل موارد متعددی است، مثل حق آزادی، مصونیت از تعرض، آزادی بیان، مذهب، برابری در برابر قانون، ممنوعیت تبعیض بر اساس جنس، نژاد و ...
,2-حقوق سیاسی
,حقوقی است که برای مشارکت فعالانه در فرایند های آزاد حکومت ضروری است و موارد زیر را در بر می گیرد. حق رأی و امکان تصدی مسئولیت در سطح حکومت، آزادی گردهمایی و تشکیل انجمن، آزادی دسترسی به اطلاعات و امکان فعالیت های سیاسی و...
,3-حقوق اقتصادی اجتماعی
,حقوق اقتصادی اجتماعی، شامل حق مالکیت، حق کارکردن، برابری در فرصت های شغلی، حق بهره مندی از خدمات اجتماعی بهداشتی، بهره مندی از تأمین اجتماعی و استاندارد زندگی متناسب برای شخص و حمایت از شخص در مواقع بیکاری، پیری و از کار افتادگی و ...
,4- حقوق فرهنگی
,حفاظت از فرهنگ و زبان اقلیت ها، حق دست یابی به فرهنگ و زبان اکثریت، حق داشتن سنت ها و شیوه های زندگی متفاوت، حق داشتن ارتباطات فرهنگی و بین المللی، احترام به تفاوت های قومی و فرهنگی و برابری در آموزش از مهم ترین حقوق فرهنگی است.
,5- حقوق قضایی
,بهره مندی از اصل برائت، حق دفاع، دادرسی عادلانه، حق اعتراض به تصمیمات قضایی، رسیدگی علنی و بدون تبعیض، حق دسترسی به ادله ی قضایی، اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها، حق جبران خسارات ناشی از اشتباهات قضایی، حق انتخاب وکیل از مهم ترین حقوق قضایی شهروندی محسوب می گردد.
,تعریف نظارت همگانی
, تعریف نظارت همگانی,با توجه به محور بحث در نوشتار حاضر ضروری است ابتدا تعریفی از نظارت اجتماعی ارائه گردد و سپس معنای لغوی نظارت، “مراقب چیزی » . به چند نظریه که تبیین کننده پدیده مورد نظر است اشاره شود بودن”، “پاسداری کردن” و “سرپرستی کردن” است.در تعریفی نظارت اجتماعی مجموعه ای از روش ها و فعالیت هایی است که در جامعه بکار می رود تا فرد رفتارهای خودش را با چشم داشت های جامعه منطبق نماید.بنابراین نظارت اجتماعی به روشها و وسائلی که برای وادار کردن افراد در انطباق با چشمداشتهای گروه یا جامعه خاص به کار گرفته می شود مرتبط است و به دو شکل رسمی و غیر رسمی انجام می شود و با درونی کردن هنجارها ارتباط دارد که این هنجارها به دو گروه تحذیری، تجویزی تقسیم می شوند.
,از دیدگاه جامعه شناختی دو مفهومی که در واقع دو جنبه از نظارت اجتماعی را باز می نمایاند؛ شامل کنترل اجتماعی و نظارت می باشد.لازم به یادآوری است، در علم جامعه شناسی، نظارت علاوه بر این که به معنای کنترل اجتماعی به کار رفته است، به معنای مراقبت کردن نیز حاوی معانی متعددی است و همپوشانی هایی با مفهوم کنترل اجتماعی دارد.
,اسلام و نظارت همگانی
, اسلام و نظارت همگانی,در متون اسلامی واژه ناظر در سه بحث وصیت، وقف و امور حسبیه (که از آن به « ناظر در مصالح مسلمین » تعبیر شده) استعمال شده است. اما نظارت همگانی با این واژه بکار نرفته است. نزدیک ترین تعالیم اسلامی به اصل نظارت همگانی دو وظیفة شرعی « امر به معروف و نهی از منکر» و « نصیحت به ائمه مسلمین است». این دو فریضه متکی به مستندات محکم قرآنی و روایی و پشتگرم به سیره مستمر مسلمین می باشد. فریضة امر به معروف و نهی از منکر مسلمانان را موظف می سازد در راه اشاعة معروف (خیر، فضیلت و نیکی) و ریشه کن کردن منکر (شر، رذیلت و پلیدی) در جامعة اسلامی کوشا باشند. فریضة نصیحت به ائمه مسلمین مسلمانان را موظف می سازد نسبت به نصیحت (خیرخواهی، انتقاد از کاستی ها و انحرافات، حمایت از اقدامات پسندیده) به رهبران دولت اسلامی دریغ نکنند.( ک 1385).
,در اسلام «نظارت همگانی» به « نظارت همه مسلمین» تقلیل می یابد، چرا که دو وظیفه شرعی امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت به ائمه مسلمین برای مسلمانان واجب است و دیگر متدینان جامعه (از قبیل مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان) یا غیر معتقدان به ادیان الهی (اعم از ادیان غیر الهی و بی دینان و ملحدان) را در بر نمی گیرد. به عبارت دیگر نظارت همگانی وظیفه شرعی « امت اسلامی» است. اصولاً اسلام تاریخی به غیر مسلمانان اجازة دستیابی به اطلاعات لازم یا نظارت بر امور حکومت بر مسلمانان را نمی دهد چرا که مقام نظارت برخوردار از نوعی برتری و استیلا است و بر طبق « قاعدة نفی سبیل»(1) قرآن به غیر مسلمانان اجازه چنین استیلایی را نمی دهد. به هرحال در این تلقی از اسلام غیر مسلمانان مجاز به امر و نهی یا نصیحت یا نظارت بر مسلمانان نیستند، هر چند از نعمت امنیت و زندگی سالم در پناه حکومت اسلامی برخوردارند.(همان)
,بنابراین هر چه در متون اسلامی متمرکز می گردیم اصل نظارت به ویژه نظارت همگانی به عنوان یک امر دینی جایگاه خاصی پیدا می کند تا جایی که امروزه هم این اصل در جای جای کتب و منابع دینی ما و همچنین در اصول مصرحه قانون اساسی مطرح و ضرورت کاربست آن تبیین گردیده است.
,مفهوم امر به معروف و نهی از منکر در لغت:
,الف) واژه « امر» دو معنا دارد:
,1-فرمان دادن و درخواست ایجاد چیزی؛
,2-شأن، شیء، کار و حادثه.
,در قرآن کریم نیز واژه« امر » در این دو معنا به کار رفته است.
,در معنای اول، مثل « قل امر ربی بالقسط» و در معنای دوم، مثل: « وشاورهم فی الامر».
,ب) نهی در لغت:
,واژه « نهی » به معنای بازداشتن، منع کردن و نهایت رسیدن می باشد؛ زیرا نهی، بر غایت و بلوغ دلالت دارد و نهایت هر چیزی، غایت آن است؛ چنان که گفته می شود: «انتهیت الیه خیر» همین گونه است در مورد فردی که در حال انجام کاری است و سپس از آن نهی می گردد؛ چون آن کار به پایان می رسد.
,نظارت همگانی از منظر قرآن
, نظارت همگانی از منظر قرآن,در قرآن کریم در آیات زیادی موضوع نظارت همگانی، تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکرمطرح شده است. که برمبنای عقلانی در زندگی فردی و اجتماعی، از آموزش های دینی ماست که در ذیل به چند نمونه از این عوامل با استناد به آیات قرآن آورده می شود.
,سوره ال عمران، آیه 114
,"یومنون بالله و الیوم الاخر یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و یسارعون فی الخیرات و اولئک من الصالحون"
," ایمان به خدا و روز قیامت می آورند و امر به نیکوئی و نهی از بدکاری می کنند و در نیکوکاری می شتابند و آنها خود مردمی نیکوکارند".
,سوره آل عمران، آیه 104
," و لتکن منکم امه یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اولیک هم المفلحون"
,"از شما امتی پدید آید، دعوت کننده به خوبیها، تشویق کننده به کارهای شایسته و بدوردارنده از بدیها، این چنین کسانی رستگار هستند".
,سوره آل عمران، آیه 110
," کنتم خیر امه اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنکر و تومنون بالله"
,"شما بهترین امت بوده اید که برای بشریت به وجود آمده، کارهای شایسته را ترویج می کنید وجلوی کارهای زشت را می گیرید و به خدا ایمان دارید".
,سوره حج، آیه 41
," الذین ان مکنا فی الارض اقامو الصلوه اتوا الزکوه و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر"
,مومنان کسانی هستند که اگر به ایشان در روی زمین تمکین و قدرت دهیم، نماز را بجای می آورند و زکوه می دهند و به معروف امر می کنند و از منکر دیگران را باز می دارند".
,سوره توبه، آیه 71
," والمومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه و یطیعون الله و رسوله اولئک سیرحمهم الله ان الله عزیز حکیم"
,"مردان و زنان مومن همه یار و دوستار یکدیگرند، خلق را بکار نیکو وادارند، و از کار زشت منع می کنند، نماز بپا می دارند و زکوه می دهند و حکم خدا و رسول را اطاعت می کنند، آنرا البته خدا مشمول رحمت خود خواهد گردانید که خدا صاحب اقتدار و درست کردار است".
,سوره توبه، آیه 113
," التائبون العابدون الحامدون السائحون الراکعون الساجدون الامرون بالمعروف و الناهون عن المنکر و الحافظون لحدود الله و بشر المومنین"
,از گناه پشیمانان، خداپرستان، حمد و شکر نعمت گذاران، روزه داران، نماز با خضوع گذاران، امر به معروف و نهی از منکرکنندگان و نگهبانان حدود الهی و مومنان را (ای رسول ما به ثواب و سعادت) بشارت ده .
,سوره توبه،آیه 70
,« المومنون والمومنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف وینهون عن المنکر »
,مردان و زنان باایمان، بعضی ناظر وسرپرست بر بعضی دیگر هستند ویکدیگر را امر به معروفونهی ازمنکر می کنند.
,نظارت همگانی در روایات و احادیث
, نظارت همگانی در روایات و احادیث,در روایات متعدد نیز به موضوعات مربوط به نظارت همگانی اشاره شده است، از جمله:
,نعمان بشیر از رسول اکرم (ص) روایتی را بدین مضمون نقل می کند:
,"فرد گناهکار در جامعه مانند شخصی است که در کشتی نشسته و تبری در دست گرفته و بخیالاینکه جای که او نشسته، حق اوست و هرکاری که دلش می خواهد می تواند انجام دهد، مشغول سوراخ کردن کشتی می باشد غافل از اینکه دارد با سرنوشت همه مسافرینی که در کشتی هستند، بازی می کند. در این حالت این حق مسلم و بی چون وچرای همه سرنشینان است که به او اعتراض کنند و او را از انجام این عمل مهلک و خطرناک بازدارند".
,سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) همانا هدف از قیام خونین کربلا را امر به معروفو نهی از منکر اعلام فرمود تا جائی که در راه انجام این تکلیف و واجب الهی، جان خویش، فرزندان و بهترین یاران خود را فدا کرد.
,پیامبر اکرم (ص) می فرماید:
," کلکم راع و کلکم مسئول فالامام راع و هو مسئول و الرجل راع اهله و هو مسئول و المراه راعیه علی بیت زوجها و علی ولده فکلکم مسئول عنرعیته"
,همه شما نگهبان و مسئول یکدیگر هستید. پس امام مسئول امت و مرد مسئول خانواده، و زن مسئول بر امور خانه و فرزندان است. پس همه شما در منصب مدیریت، مسئول کسانی هستید که زیرنظر شما کار می کنند.
,لقمان در سوره لقمان آیه 116 به فرزندش گفت:
,"یا بنی اقم الصلوه و امر بالمعرف و انه عن المنکر و اصبر علی مآ اصابک ان ذالک من عزم الامور"
," ای فرزند عزیزم نماز به پادار و امر به معروف و نهی از منکر کن و بر این کار از مردم نادان هر آزار بینی صبر پیش گیر که این صبر و تحمل در راه تربیت و هدایت خلق نشانه ای از عزم ثابت(مردم بلند همت) در امور لازم عالم است"
,نظارت بر شایستگی ها و برنامه ها گارگزاران حکومتی
, نظارت بر شایستگی ها و برنامه ها گارگزاران حکومتی,فرمان امام علی (ع)به مالک اشتر، به ویژه فرازهایی که حضرت به روشنی روی آن تأکید نموده اند، خود مهم ترین پشتوانه برای ضرورت اعمال نظارت همگانی بر عملکرد کارگزاران و شایستگی ها و برنامه های اجرایی درسطوح مختلف است.
,1. در جریان نظارت، حکومت ها هرگز نباید، اسرار محرمانه مردم را در آنچه که مربوط به مصالح جامعه نیست دخالت دهند.
,2. بازرسان بر کشف راز مردم حریص نباشند، زیرا وظیفه آنان حفظ قوانین و انتظام معاشرت در میان ملت است تا آن حدود که آشکار است و نه بیشتر.
,3. همه در برابر عدالت و قانون خداوند مساوی اند حکومت نیز باید مردم را در برابر قرآن برابر بداند و احکام را برای همه یکسان اجرا کند.
,امام علی(ع)در مورد ضرورت نظارت همگانی در جامعه می فرماید: پیکر حق همیشه در پیراهن باطل پوشیده و پنهان است، رادمردی باید که دست تحقیق و تتبع دراز کند و آن پیکر پاک را از جامه نارسا و آلوده به فریب، عریان سازد. با توجه به آموزه های نهج البلاغه به این نتیجه می رسیم که نظارت همگانی در هر حکومت و سازمانی باید مورد توجه جدی قرار گیرد، زیرا بدون نظارت دقیق، دستیابی با اهداف واقعی سازمان، حکومت و عدالت غیرممکن است.
,نظارت همگانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی
, نظارت همگانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی,زمامداران در بینش دینی ما امانتدار مردم هستندولذا باید زیر نظر صاحب اصلی حق و در حدود اختیاراتی که برای آنها مشخص شده انجام وظیفه کرده و پاسخگو باشند.
,مروری بر اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تردیدی باقی نمیگذارد که نویسندگان این متن حقوقی با تکیه بر تعالیم دینی بر تدوین قواعدی در قالب متون قانونی برآمدهاند.
,قانون اساسی ضمن احترام به عقیده و آزادی شهروندان و تساوی آنها در برابر قانون، انتخابات را به عنوان یکی از شناخته شدهترین ساز و کارهای نظارت همگانی و اعمال خواست مردم به رسمیت شناخته است.
,طبق قانون اساسی: « در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آرای عمومی اداره شود؛ از راه انتخاب رئیس جمهوری، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر اینها، یا از راه همه پرسی در مواردی که در اصول دیگر این قانون معین میگردد.»
,«نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند»، تشکیل «احزاب، جمعیتها و انجمنهای سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی و اقلیتهای دینی شناخته شده» و نیز «اجتماعات و راهپیماییها» از جمله حقوق و آزادیهای ملت است. مردم میتوانند از این شیوهها برای بیان نظر و خواست خود استفاده کرده و به نظارت همگانی خود اثر عملی ببخشند.
,همه مقامهای حکومتی با رأی مردم در جایگاه خویش قرار میگیرند، البته گاه با «رأی مستقیم» نظیر رئیس جمهور و نمایندگان مجلس و گاه نیز با «رأی غیرمستقیم»؛ بطوری که حتی «تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است»
,با این همه گویاترین اصل در نظارت مستقیم همگانی را باید اصل هشتم قانون اساسی دانست. طبق این اصل «در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منکر وظیفهای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت. شرایط و حدود و کیفیت آن را قانون معین میکند.
,به این ترتیب مردم نه تنها در گزینش فرمانروایان و اداره امور کشور مشارکت میکنند، بلکه از آنچه در دنیای امروز به عنوان «حق نظارت همگانی» بر هیأت حاکمه یاد میشود، نیز برخوردار هستند. افزودن براین، نکتههای زیر در مورد اصل یاد شده شایسته دقت است:
,1. اصل هشتم قانون اساسی، نظارت همگانی را خنثی و یا فقط بازدارنده نمیداند. مردم حق، و حتی وظیفه دارند تا علاوه بر راهنمایی، توصیه و «دعوت به خیر»، دولت منتخب خویش را «امر» و «نهی» کنند. مقصود از نظارت همگانی پیدا کردن نقاط ضعف و مچگیری حاکمان نیست، بلکه ناشی از محبت و احساس نزدیکی و دلبستگی به دولت است.
,2. نظارت همگانی تنها «حق» مردم نیست، بلکه «وظیفه» آنان است. این نظارت تکلیفی است که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد یا در اجرای آن تساهل و تسامح نشان داد.
,3. نظارت مردم بر دولت از موضع ضعف و خواهش نیست. خواست و نظر مردم مقدم برخواست و نظر مسئولان است و به همین جهت، افزون بر «دعوت»، مردم باید از موضع برتر به دولت منتخب خویش «امر» و «نهی» کنند.
,4. نظارت حق و وظیفهای است «همگانی». بنابراین همه «مردم» ایران در آن مساوی هستند و طبق اصل نوزدهم «رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.»
,5. «متقابل» بودن نظارت هم از دیگر امتیازها و مختصات قانون اساسی ما است. مردم همانگونه که نظارت میکنند، نظارتپذیر نیز هستند. نظارت و امر و نهی یک طرفه نیست. مردم مراقب و دلسوز یکدیگرند و همه با هم ناظر بردولت. در نقطه مقابل، دولت نیز وظیفه دارد نسبت به شهروندان، احساس مسئولیت کند؛ چرا که برخلاف نظریههای رایج، حکومت دینی عهدهدار ترویج و دفاع از ارزشها است. به همین دلیل «دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است... ایجاد محیط مساعد برای رشد فضائل اخلاقی براساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی» را یکی از وظایف اصلی خود تلقی کرده و «همه امکانات خود را» برای تحقق آن بکار گیرد. (بند اول، اصل 3)
,6. نظارت همگانی نباید درحد بیان کلیات و شعارپردازی باقی بماند. از سوی دیگر اجرای این حق نباید بهانهای برای دخالت در حریم خصوصی یکدیگر یا برهم زدن نظم عمومی گردد.
,بنابراین باید به روشنی معلوم شود که این وظیفه در چه مواردی، با چه شرایطی و چگونه باید اجرا شود این تکلیف دشوار و مهمی است که قانون اساسی بر عهده مجلس شورای اسلامی نهاده است و متاسفانه تاکنون به آن عمل نشده است.
,عدم تصویب قانونی که اصل هشتم قانون اساسی خواستار آن شده است، با هر بهانه و دلیلی صورت گرفته باشد، موجب محرومیت کشور از آثار و برکات بیانتهای نظارت و مشارکت همگانی شده است؛ آثار و برکاتی که ازنظرنهج البلاغه «تمام خوبیها و حتی جهاد در راه خدا در برابر آن چون قطرهای است در برابر دریای موّاج.»
,(1) (1) قاعده نفی سبیل و تاکید بر عزت اسلامی:سبیل در لغت به معنی راه است. اما درمعنای اصطلاحی به معنی قانون و شریعت است. مفهوم قاعده نفی سبیل این است که خداوند در قوانین و شریعت اسلام هیچگونه راه نفوذ و تسلط کفار بر مسلمین را باز نگذارده است و هر گونه راه تسلط کافران بر مسلمانان بسته است.
,رسول گلباخی/ کارشناس ارشد حقوق عمومی
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه