به بهانه اشارات سریال "معمای شاه" به جریانات فرقه دموکرات در تبریز
فرقهای ها امان مردم را بریدند/ مرام کمونیستی فرقه دموکرات در تعارض با اعتقادات مردم بود
مجموعه "معمای شاه" در قسمت گذشته خود، به حوادث و اتفاقات سال های 1324 در آذربایجان پرداخته و از فرقه دموکرات آذربایجان و انزجار مردم آذربایجان از فرقهای ها در آن سال ها گفت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آناج، سریال معمای شاه که نگاهی کلی به سیر تاریخی ایران در سال های دولت پهلوی دارد در قسمت گذشته خود اشارات زیادی به جریانات فرقه دموکرات در تبریز و مناطق آذربایجان داشت. همین موضوع بهانه ای شد تا یک بار دیگر صفحات تاریخ مربوط به فرقه ای ها در آذربایجان را تورّق بزنیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج, سریال معمای شاه که نگاهی کلی به سیر تاریخی ایران در سال های دولت پهلوی دارد در قسمت گذشته خود اشارات زیادی به جریانات فرقه دموکرات در تبریز و مناطق آذربایجان داشت. همین موضوع بهانه ای شد تا یک بار دیگر صفحات تاریخ مربوط به فرقه ای ها در آذربایجان را تورّق بزنیم.,,
آغاز حرکت های خودمختاری در ایران
, آغاز حرکت های خودمختاری در ایران, آغاز حرکت های خودمختاری در ایران,شهر باکو در ساحل غربی خزر از مدت ها پیش محل فعالیت های سیاسی روشنفکران قفقازی و برخی از ایرانیان بوده است. گروهی از ایرانیان که در فعالیت های سیاسی در روسیه و ایران شرکت کرده بودند بعدها در حرکت های خودمختاری سال های 25-1324 نقش بسزایی داشتند. برخی از این افراد در شکل گیری و ادامه حیات احزابی چون حزب همت، حزب مساوات، حزب عدالت، حزب اجتماعی عامیون و ... نقش موثر داشتند که از آن جمله می توان به افرادی نظیر فتحعلی آخوندزاده، محمد امین رسول زاده و سید جعفر پیشه وری اشاره کرد.
,طرح اندیشه خودمختاری سیاسی آذربایجان ایران عمدتا نتیجه فعالیت های فعالان غیر آذربایجانی بود که بیشترین نقش حزبی در این زمینه را نیز حزب توده بر عهده داشت که از خودمختاری سیاسی آذربایجان از طریق تشکیل شوراهای منطقه ای حمایت می کرد.
,,
نقش حمایتی شوروی در شکل گیری فرقه
, نقش حمایتی شوروی در شکل گیری فرقه, نقش حمایتی شوروی در شکل گیری فرقه,زمانی که نیروهای ارتش سرخ شوروی در جریانات جنگ جهانی دوم،آذربایجان ایران را اشغال کردند، یک حرکت سیاسی که امروزه بنام قوم گرایانه از آن تعبیر می شود را طرح ریزی کردند. شوروی در واقع برای رسیدن به اهداف خود در ایران به مسائل قومی دامن می زد و فرقه دموکرات نیز با حمایت مستقیم نظامی و سیاسی دولت استالین، فعالیت خود را آغاز کرد. برخی معتقدند دولت شوروی از همان ابتدا با طرح این مسائل، سعی داشت تا دولت ایران را تحت فشار، وادار به پذیرش واگذاری امتیاز نفت شمال به شوروی نماید.
,بنا بر روایت تاریخ، اکثر افسران مسئول آموزش ارتش جمهوری(فدائیان)، غیرآذربایجانی بودند. بخش عمده ای از این گروه از افسران خراسان بودند که در شهریور 1324 در مشهد دست به شورش زدند و پس از شکست به شوروی گریختند.این گروه از طریق ترکمنستان به جمهوری آذربایجان شوروی رفتند و مدتی در آنجا بودند و پس از تشکیل فرقه دموکرات آذربایجان توسط پرویز جوادزاده مشهور به سید جعفر پیشه وری به تبریز آمدند تا هسته های اولیه ارتش جمهوری دموکراتیک آذربایجان را شکل دهند هرچند خود پیشه وری اصالتا آذربایجانی و اهل خلخال بود اما در برخی نقل ها آمده است،حدود هفتاد افسر که بیشترشان فارس بودند، ستون فقرات ارتش آذربایجان را تشکیل می دادند و سرهنگ آذر، رئیس ستاد ارتش آذربایجان نیز از افسران خراسان بود.
,فعالیت های حزب توده بصورت پارلمانتاریستی بود و لذا برپا نمودن یک انقلاب در ایران توسط این حزب ممکن نبود درنتیجه فرقه دموکرات آذربایجان در دیدار بین سید جعفر پیشه وری و میرجعفر باقراف-رئیس جمهوری سوسیالیستی شوروی- و با حمایت های مادی و معنوی وی اعلام وجود کرد.
,فرقه ای ها که در ابتدا مناطقی از شمال ایران را در اشغال داشتند با انجام چند کودتا تقریبا بر کل آذربایجان سیطره یافتند. مقاومت پادگان ارومیه به فرماندهی سرهنگ زنگنه، بر خلاف پادگان تبریز به فرماندهی سرتیپ درخشان، بسیار شدید بود و تنها با دخالت مستقیم ارتش سرخ ، پس از یک هفته مقاومت پادگان ارومیه شکست خورد.
,,
سیاست های دموکرات ها در آذربایجان
, سیاست های دموکرات ها در آذربایجان, سیاست های دموکرات ها در آذربایجان,حکومت شورویها در شمال غربی ایران از طریق فرقه پیشهوری یک سال دوام آورد. آنها در این یک سال در آغاز برای جلب مردم، اصلاحاتی اقتصادی انجام دادند از جمله تقسیم زمین میان کشاورزان؛ ولی پس از اینکه این اقدامات در جلب حمایت مردمی آذربایجانیان شکست خورد، سیاست این فرقه نیز عوض شد و این بار برای جلب حمایت زمین داران ضد کمونیست به همکاری با آنها پرداخت.
,فرقه دموکرات ناچار شده بود برای جلب مردم بیسواد در منطقه خود را به عنوان یک حزب ملیگرای ایرانی معرفی کند که قرار است حکومت ضد ایرانی را در تهران براندازد و یک حکومت ایراندوستانه و دموکراتیک در تهران برقرار کند. گروهی از مردم عامی با این شعارها جذب این فرقه شدند! ولی باسوادان منطقه که از نقشه شوروی آگاه بودند مقاومت کردند. در نتیجه نارضایتی مردم آذربایجان از حکومت فرقه پیشهوری در آن یک سال، صد هزار نفر از آذربایجان مهاجرت کردند.
,,
فرجام فرقه ای ها
, فرجام فرقه ای ها, فرجام فرقه ای ها,مرام کمونیستی فرقه دموکرات و هدایتگران روسی آن در اولین روزهای شکل گیری، با باورهای مذهبی مردم و علمای آذربایجان به مقابله و تعارض پرداخت. مخالفتهای گسترده صورت گرفته با فرقه در اقصی نقاط آذربایجان، در شهرها، روستاها، میان عشایر شاهسون که آن را میتوان قیام ملی علیه بیگانگان تلقی کرد، از عدم مشروعیت مذهبی فرقه دموکرات نشأت گرفته است و فقدان مشروعیت را میتوان مهمترین کاستی و عامل سقوط فرقه دموکرات دانست. هرچند در بسیاری از منابع ذکر شده است که فرقه دموکرات در پایان کار خود با فرمان محمدرضا شاه و لشکرکشی حکومت مرکزی مواجه شده است اما حقیقت آن است که فرقه ای ها علی رغم سیاست های مزوّرانه خود، در روزها و ماه های پایانی عمر خود در آذربایجان به شدت با مقاومت مردم آذربایجان همراه شده بود و حتی اگر در بخش هایی نیز لشکرکشی حکومت مرکزی به نتایجی میرسید به دلیل حمایت های مردم آذربایجان از لشکر حکومت مرکزی برای بیرون راندن جیره خواران شوروی بود.
]
ارسال دیدگاه