نگاهی مشاغل دوره قاجار

تصاویری از بستنی فروشی تا تئاتر خیابانی دوره قاجار

انتخاب شغل در دوره قاجار آزاد بود بطوری که فقط به خانواده و یا ملاحظات مالى محدود مى شد و در واقع خانواده هاى زیادى بر حسب سنت مشاغل خاصى را ادامه مى دادند.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از زنجانم، انتخاب شغل به علت یک اجبار صنفى به مفهوم اروپایى کلمه نبود. عضویت در صنف اجبارى بود و براى آن عده از ایرانیانى که مى خواستند با پرداختن به کسب یا حرفه اى امرار معاش کنند مشکلى ایجاد نمى کرد.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنجانم,

اصل کار این بود که استادى پیدا کرده به استخدام او درآیند. لازمه پرداختن به هر کارى عضویت در صنف بود. براى پذیرفته شدن در یک صنف معیارهاى خاصى به کار گرفته مى شد. هر صنف به دستور حکومت یک طبقه مالیاتى تشکیل مى داد. بنابراین هیچ کاسب یا پیشه ورى اجازه نداشت که در خارج صنف کار کند. این قانون پیوسته اجرا مى شد. حکومت ایران براى وصول مالیات مى خواست خرده فروشان اروپایى را که در ایران کار مى کردند، داخل اصناف کند. با اینکه اجبار صنفى وجود نداشت، بسیارى از تازه واردان به اصناف البته فرزندان یا خویشان اعضاى اصناف بودند که توسط اقوام خود تربیت شده بودند تا مآلاً جاى آنها را اشغال کنند. در نتیجه سنت ادامه یک کسب یا یک صنعت در برخى خانواده ها رواج یافت.

و این امر وقتى بیشتر شایع مى شد که یک صنعتگر، استطاعت خرید ابزار و وسایل جدید را نداشت تا فرزندش را در حرفه اى جز حرفه خودش به کار گمارد. در حوالى 1878 در آباده خانواده هاى زیادى به شغل قاشق تراشى سه نسل جد در جد مشغول بوده اند. در اردکان تعدادى از نجارها وضع مشابهى داشته اند. در اصفهان نیز چند خانواده شغل هاى منبت کارى و عدس پزى را در انحصار خود داشته اند. موروثى بودن شغل هاى خبازى و قصابى در میان این اصناف به سبب تشکیلات خاص آنها بسیار مستحکم بوده است.

در 1912 دست کم پسران روساى صنف خباز دنباله رو پدران خود بوده اند. با آغاز قدرت‌گیری قاجاریان و حمایت آنها از علمای شیعه و مجتهدین که با نفوذ و قدرت بیشتر علمای شیعه بود، دگرباره مناصب عهد قاجار رونق گرفت غالب اعضاى اصناف تحصیلات رسمى نداشتند. زیرا در آغاز کودکى براى کسب پول و یادگرفتن حرفه کار خود را به صورت یک آدم همه کاره از پادویى شروع کرده بودند.

پادوها غالباً اطفالى بودند که در کارگاه ها تربیت شده، در انواع شغل ها از کارهاى فنى ساده تا پیغام رسانى و آوردن چاى براى مشتریان، همچنان که امروزه معمول است به کار گرفته مى شدند.

معلوم نیست که در چه مرحله اى پادو به مرحله دستیارى یا شاگردى مى رسیده و چه شرایطى را براى رسیدن به مقام شاگردى لازم داشته است.

تنها نکته دیگرى که درباره پادو مى دانیم این است که مزد او از شاگرد کمتر بوده است و همچنین استاد شدن شاگرد به حسن نیت استاد منوط بود.

اگر استاد راضى بود که رقیب تازه اى به تاسیس دکان اقدام کند، این امر عملى مى شد. رضایت استاد هم به ملاحظاتى از قبیل وابستگى هاى خانوادگى، پول و غیره بستگى داشت.

به علاوه براى نیل به مقام استادى به نحو مطلوب، شاگرد مى بایست دوره معینى را در شاگردى بگذراند. معلوم نیست که آیا گواهینامه استادى که این اصناف آن را لازم مى شمرند و مى بایست به امضاى استاد و کلانتر برسد به محض اتمام دوره به شاگرد اعطا مى شده یا مدتى بعد به تقاضاى شاگرد این کار انجام می شده است.

اما از جمله مشاغل دیگر در دوره قاجار قائم مقامى است این مقام امروزه به پیرمرد 75 ساله اى به نام میرزا بزرگ سپرده شده است ، میرزا بزرگ به پنج پادشاه خدمت کرده و از مجرب ترین مردان ایران است .