به دنبال نارضایتی از بازار کار؛
نان به نرخ بیکاری/ کارهایی که به قیمت جان، تمام می شود(1)
چرخ خیاطی ها می چرخند. نزدیک یکی از دخترها می روم. از زیر ابروان پرپشت و سیاهش نگاهم می کند. خاموش است. می گویم: ماهی چقدر حقوق می گیری؟ بیمه هستی؟ دختر که نامش زهراست؛ می خندد. می گوید: بیمه کجا بود؟ اگر اخراج نشویم به همین حقوق کم، راضی هستیم.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا و به نقل از سفیرافلاک، وارد کارگاه که می شوی؛ صدای چرخ خیاطی ها کرکننده است. دخترانی با لباسی یکدست بی آن که نگاهت کنند؛ تکه های مانتوهای صورتی رنگ را به هم می دوزند. تکه ها تبدیل به مانتو می شوند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا,چرخ خیاطی ها هم چنان می چرخند. نزدیک یکی از دخترها می روم. از زیر ابروان پرپشت و سیاهش نگاهم می کند. خاموش است. می گویم: ماهی چقدر حقوق می گیری؟ بیمه هستی؟ دختر که نامش زهراست؛ می خندد. می گوید: بیمه کجا بود؟ اگر اخراج نشویم به همین حقوق کم، راضی هستیم.
,زهرا لیسانس برق دارد و هر روز از ساعت هفت و نیم صبح تا پنج عصر در کارگاه کار می کند.
,کارگاه، هیچ سردری ندارد. از یکی از اهالی نشانی را می پرسم. پروین که زنی 30 ساله است با انگشتانش به کارگاه اشاره می کند. دری بزرگ و زنگ زده تو را به کارگاه زنان می کشاند.
,
, یک یخچال و یک بخاری تنها امکانات کارگاه هستند. زهرا می گوید: حقوق ما برای دوخت هر مانتو فقط دوهزار تومان است! اگر شانس بیاوریم و روزی 3 مانتو را دوخت کنیم؛ حقوق مان صد و پنجاه هزار می شود.
,از زهرا می خواهم با دیگر دختران هم صحبت کنم. زهرا می گوید: صاحب کارمان اگر بفهمد؛ برایمان گران تمام می شود. ما از کارمان راضی هستیم؛ از بیکاری بهتر است.
,کارفرما هیچ قراردادی با آن ها نبسته است. زهرا از اولین روزی می گوید که مجبور شد بیرون از خانه کار کند: پدرم کارگر ساختمانی است. زمستان ها بیکار می شود. چهار برادر کوچک دارم. دیدم نمی شود دست روی دست گذاشت. رفتم دنبال کار. یکی از دوستانم مرا به این کارگاه معرفی کرد.
,به زهرا می گویم: به کارفرما اعتراض کرده اید؟ زیر لب می گوید: فایده ای ندارد؛ اگر حرفی بزنیم؛ صاحب کارمان می گوید راضی نیستید؛ نیایید.
,
, پلک های زهرا ورم کرده است و دست هایش از کار زیاد از ریخت افتاده اند. تکه های پارچه را داخل سبد می اندازد. می گوید: وقتی دختربچه بودم؛ همیشه دوست داشتم دامنهای رنگارنگ بپوشم. از 15سالگی شروع کردم به قیچی دست گرفتن و کشیدن الگوهایی از دامنهای مختلف و چسباندن آن ها به یک دفتر بزرگ. حالا برای خودم خیاط شده ام.
,بحران های اقتصادی و معیشتی، تورم لجام گسیخته، تقاضای کم و عرضه ی بسیار در بازار کار، زنان را مجبور می کند با حقوقی بسیار اندک و با کمترین رضایت شغلی ای بیرون از خانه کار کنند.
,بیش تر آن ها یا در مطب پزشکان، دستفروشی ها مشغول به کار هستند و یا به عنوان کارگر در کارگاه هایی بدون حق بیمه و با کم ترین دستمزد.
,
, رضایت شغلی به عنوان یکی از ارکان مهم نگرش یا گرایش به کار، نتیجه ویژگیهای شخصی و فردی، ساختاری یا سازمانی و متغیرهای موقعیتی و انگیزشی است که در گروههای اجتماعی نشانگر تغذیه از منابعی متفاوت از سایرین است.
,از نظر گینزبرگ، رضایت دارای دو جنبه درونی و بیرونی است: 1. رضایت درونی که از دو منبع حاصل میشود: اول. احساس لذتی که انسان از صرف اشتغال به کار و فعالیت عایدش میشود. دوم. لذتی که بر اثر مشاهده پیشرفت یا انجام برخی از مسئولیتهای اجتماعی و به ظهور رساندن تواناییها و رغبتهای فردی به انسان دست میدهد. 2. رضایت بیرونی که بیشتر با نوع، شرایط و محیط کاری در ارتباط بوده و دایم در حال تغییر و تحول است. از جمله این عوامل میتوان از روابط بین کار، کارکنان، کارفرما و پاداشهای کاری نام برد. (Ginzberg, 1951)
,دورکیم با بسط مفهوم تقسیم کار، مارکس با بیان بیگانگی از کار، پارسونز با تشخیص رضایت ابزاری از رضایت روانی در سازمان کار، وبر با طرح مشروعیت اقتدار در سازمانهای بوروکراتیک و اصحاب مکتب مبادله با ورود محاسبه سود و زیان در جریان تعاملات اجتماعی به توضیح و تفسیر رضایت از کار پرداختهاند.
,نظریه بیگانگی مارکس
,مارکس اولین بار در سال 1842 م در مورد بیگانگی صحبت کرد، در حالی که نخستین مطالعات مربوط به نارضایتی شغلی به نیمه اول قرن بیستم برمیگردد. مارکس چهار جنبه بیگانگی را در رابطه با نارضایتی کارگران از کار توضیح داده است: 1. کارگران از کار خود بیگانه میشوند؛ زیرا بر آن کنترلی ندارند؛ 2. کارگران از روند کار جدا میشوند؛ 3. خلاقیت و انسان بودن کارگران در کار مورد انکار قرار میگیرد؛ 4. کارگران در جوامع سرمایهداری صورت انسانهایی مجزا و ایزوله را دارند و نیازهای جمعی و روابط همکاری آنها محدود میشود. (گراب، 1373، 39ـ36) فروم اعتقاد دارد که کارگران وقت خود را با کارها، افراد و تولید کالاهایی سپری میکنند که بدان علاقهای ندارند و برای آنها منفعتی دربر ندارد. بدینترتیب طبق نظر مارکس، کارگران در این نوع جوامع نه تنها از کار خود، که از جامعه خود، نیز بیگانه میشوند. (Fromm, 1969, P.122) ملوین سی من با استفاده از نظریات مارکس، بیگانگی را در پنج بُعد بیقدرتی، غریبگی، بیمعنایی، انزوا و بیهنجاری خلاصه میکند. سی من بیهنجاری را از دورکیم و تئوری آنومی یا عدم همنوایی یا هنجارهای اجتماعی وام میگیرد. (ر. ک. (Seaman, 1959,
,نظریه آنومی دورکیم
,دورکیم تحت عنوان «تقسیم کار آنومیک»، به تشریح انواع تقسیم کار در جوامع جدید میپردازد. تقسیم کار آنومیک حاصل پیوند سست بین اعضا، عدم تناسب بین توانایی کارکنان و کار آنها و تقلیل شخصیت کارکنان به قطعهای از کار است. این مسائل بیگانگی از کار و در نهایت، نارضایتی کارکنان را به وجود میآورد. (دورکیم، 1359، ص 425ـ401)
,نظریه مشروعیت اقتدار و عقلانیت وبر
,از نظر وبر مفهوم عقلانیت، مفهوم کلیدی در درک عملکرد سازمانها و اجتماعات مدرن است. احساس بیقدرتی که از نظر مارکس در بُعد صنعتی مطرح است، جنبه عمومیت یافته کاربرد عقلانیت در سازمانهاست.
,افزایش کارایی سازمانهای بوروکراتیک در گرو درونی کردن مقررات توسط افراد و مشروع دانستن آن هاست که خود در نتیجه هماهنگی ارزشهای افراد با چنین قوانینی حاصل میشود. پیامد این مشروعیت، رضایت افراد و همنوایی با مقررات است. (گراب، 1373، ص 88ـ84)
,قانون کار برای بهبود وضعیت زنان در محیط کار و تحت عنوان«شرایط کار زنان» پس از دوران طولانی پنج سال و نیمه در مجلس در تاریخ 69/8/29 مورد تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار گرفت.
,در مبحث چهارم از فصل سوم این قانون «شرایط کار زنان» مشخص شده است. مواد این مبحث با توجه به اصل بیست و یکم قانون اساسی تنظیم شده است: اصل 21: دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد: 1ـ ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او. 2ـ حمایت مادران بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند. بر این اساس، در قانون کار جمهوری اسلامی ایران، موارد زیر مطرح شده است: در ماده 75، انجام کارهای خطرناک، سخت و زیان آور و نیز حمل بار بیشتر از حد مجاز با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگران زن ممنوع گردیده است. در ماده 76، مرخصی بارداری و زایمان کارگران، زن جمعاً 90 روز قرار گرفته که پس از پایان مرخصی، کارگر زن به کار سابق خود باز می گردد و این مدت جزء سوابق خدمت وی محسوب و حقوق ایام مرخصی طبق مقررات سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می شود. بر اساس ماده 77، اگر پزشک سازمان تأمین اجتماعی، نوع کار را برای کارگر باردار خطرناک یا سخت تشخیص دهد، کارفرما بدون کسر حق السعی، کار سبک تری به او ارجاع می دهد.
,
, طبق ماده 78، کارفرما مکلف است به مادران شیرده، پس از هر سه ساعت، نیم ساعت فرصت شیردادن بدهد و این فرصت جزء ساعات کار آن ها به حساب می آید، به علاوه کارفرما موظف است که مراکزی جهت نگهداری کودکان ایجاد کند.
,حقوق زنان در قانون کار مصوب 1369
,ماده 75- انجام کارهای خطرناک، سخت و زیان آور و نیز حمل بار بیشتر از حد مجاز با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگران زن ممنوع است. دستورالعمل و تعیین نوع و میزان این قبیل موارد با پیشنهاد شورای عالی کار به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی خواهد رسید.
,ماده 76- مرخصی بارداری و زایمان کارگران زن جمعاً 90 روز است. حتی الامکان 45 روز از این مرخصی باید پس از زایمان مورد استفاده قرار گیرد. برای زایمان توأمان 14 روز به مدت مرخصی اضافه می شود.
,تبصره 1- پس از پایان مرخصی زایمان، کارگر زن به کار سابق خود باز می گردد و این مدت با تائید سازمان تامین اجتماعی جزء سوابق خدمت وی محسوب می شود.
,تبصره 2- حقوق ایام مرخصی زایمان طبق مقررات قانون تامین اجتماعی پرداخت خواهد شد.
,ماده 77- در مواردی که به تشخیص پزشک سازمان تامین اجتماعی، نوع کار برای کارگر باردار خطرناک یا سخت تشخیص داده شود، کارفرما تا پایان دوره بارداری وی، بدون کسر حق السعی کار مناسب تر و سبک تری به او ارجاع می نماید.
,ماده 78- در کارگاه هایی که دارای کارگر زن هستند؛ کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک پس از هر سه ساعت نیم ساعت فرصت شیردادن بدهد. این فرصت جزء ساعات کار آنان محسوب می شود و همچنین کارفرما مکلف است متناسب با تعداد کودکان و با در نظر گرفتن گروه سنی آنها مراکز مربوط به نگهداری کودکان (از قبیل شیرخوارگاه، مهدکودک و...) را ایجاد نماید.
,تبصره – آئین نامه اجرائی، ضوابط تاسیس و اداره شیرخوارگاه و مهدکودک توسط سازمان بهزیستی کل کشور تهیه و پس از تصویب کار و امور اجتماعی به مرحله اجراء گذاشته می شود.
,از وسایل مکانیکی برای کارگران زن و نوجوانان موضوع مواد 75 و 83 قانون کار«مصوب 11/1/1370 وزیر کار و امور اجتماعی»
,ماده 1- منظور از حمل بار با دست و بدون استفاده از وسایل مکانیکی در این آئین نامه عبارت از:
,بلندکردن، پایین نهادن، حمل و جابه جایی اشیاء و بار از نقطه ای به نقطه دیگر توسط یک نفر و به وسیله دست و بدون به کارگیری هرگونه ابزار و وسایل مکانیکی می باشد.
,
, ماده 2- منظور از بار متعارف در این آئین نامه باری است که با توجه به شکل، اندازه ، ابعاد، نوع و درجه حرارت آن، کارگری که دارای شرایط جسمانی مناسب باشد بتواند آن را به راحتی حمل نماید.
,ماده 3- حداکثر وزن مجاز برای حمل بار متعارف با دست و بدون استفاده از ابزارمکانیکی برای کارگر زن حدود 20 کیلوگرم می باشد.
,
, ماده 4- حداکثر وزن مجاز برای حمل بار متعارف با دست و بدون استفاده از ابزار مکانیکی برای کارگر زن نوجوان حدود10 کیلوگرم می باشد.
,ماده 5- حداکثر وزن مجاز برای حمل بار متعارف با دست و بدون استفاده از ابزار مکانیکی برای کارگر مرد نوجوان حدود 20کیلوگرم می باشد.
,ماده 6- کارفرما مکلف است نحوه صحیح بلندکردن بار، جابه جایی و حمل آن را به کارگران آموزش دهد.
,ماده 7- حمل بار و جابه جایی بار موضوع مواد 3و4 این آئین نامه برای زنان در طول مدت بارداری و همچنین ده هفته پس از زایمان ممنوع می باشد.
,این آئین نامه به استناد مواد 75و 83 قانون کار مشتمل بر 7 ماده در جلسه مورخ 25/12/1369 از طرف شورای عالی کار پیشنهاد و در تاریخ 11/1/1370 به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسید.
,این در حالی است که بیش تر کارگاه هایی که زنان در آن مشغول به کار هستند؛ نه تنها هیچ گونه شناسنامه ای ندارند؛ بلکه حقوق کارگر و کارفرما هم در مورد آنان رعایت نمی شود.
,
, «پیش از ظهر امروز به دنبال وقوع یک حادثه آتشسوزی در یک واحد تولیدی پوشاک واقع در خیابان جمهوری تهران، دو کارگر زن بر اثر سقوط از ساختمان پنج طبقه کشته و یک کارگر زن نیز مصدوم شد.
,به گزارش خبرنگار ایلنا مستقر در محل حادثه، پس از شعلهور شدن آتش و در شرایطی که مأموران آتشنشانی به محل حادثه رسیده بودند، این دو کارگر زن از بیم شعلههای آتش خود را از پنجرههای ساختمان به بیرون پرتاب کردند. (خبرگزاری ایلنا، 29 دی 92)
,میان نارضایتی زنان کارگر از کار و در کارگاه هایی که از کم ترین ایمنی برای کارگران برخوردار هستند؛ نگاه زنان به بازار کار، رضایت بخش نیست.
,
, صدای چرخ خیاطی ها زیاد و زیادتر می شود. چرخ خیاطی زهرا از حرکت می ایستد. سوزن شکسته می شود و نخ ها گره می خورد.
,با وجود قوانین مصوب، آئین نامه های اجرایی و میان آمار بالای بیکاری، آیا زندگی زهراها به هم گره خورده نیست؟
]
ارسال دیدگاه