تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان جهان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سلام کمیجان، در این نوشتار با این پرسش روبرو هستیم که انقلاب اسلامی چه تاثیری بر وزن و قلمرو ژئوپلیتیکی شیعیان جهان داشته است.

این اثر گذاری دست کم در سه محور هویت یابی، تشکیل و تقویت احزاب و تشکل های سیاسی و مشارکت در ساختار سیاسی کشورها رخ داده است.

در بُعد اول باید گفت: وقوع انقلاب اسلامی در ایران، با عنوان کشوری که در متغیر تشیع جایگاه محوری دارد، به معرفی شدن شیعه و شیعیان در جهان منجر شد.

جوامع شیعی به عنوان مکمل های فضایی که به مرکز خود احساس تعلق می کردند، در اثر انقلاب اسلامی هویت تازه خود را پیدا کرده، بر آن تکیه کردند.

این خود آگاهی و خود باوری به آنان جرات و شجاعت بخشید تا مثل ایران بر ویژگی های ممتاز مذهب تشیع بیشتر متمرکز شوند و از آموزه های آن نظیر جهاد ، مبارزه با ظلم، ایثار و شهادت طلبی در راستای اهداف ژئوپلیتیک خویش بهره ببرند.

یکی از مهم ترین دلایل این تاثیر، قابلیت نهفته در مذهب تشیع است که در شکل آموزه های سیاسی و اجتماعی متبلور شده است در نتیجه خود به خود متغیر شیعه به یکی از مؤلفه های اصلی در تحلیل مسائل جهانی تبدیل شد و جایگاه خود را بازیافت.

در بُعد دوم باید خاطر نشان کرد: انقلاب اسلامی باعث شکل گیری یا تقویت ده ها حزب و تشکل سیاسی در میان شیعیان کشورهای منطقه شد که با الهام گیری از موفقیت های انقلاب اسلامی ، توانستند در میدان سیاسی کشورهای خود به نقش آفرینی بپردازند.

نگاهی به زمان شکل گیری و تاسیس این گروه ها نشان می دهد که بیشتر آنها در سال های اولیه پس از انقلاب ایران به وجود آمدند و بنابراین از این انقلاب،چه از نظر ذهنی و چه عملی اثر پذیرفتند که از میان آنها می توان به جنبش مقاومت اسلامی (حماس) در فلسطین ، حزب الله در لبنان، حزب الدعوه در عراق ،سازمان نصر در افغانستان، جبهه اسلامی برای آزادی در بحرین را نام برد .

در بعد سوم، به افزایش میزان مشارکت شیعیان در نظام سیاسی کشورهای مختلف پرداخته شد؛ بر این اساس مشخص می شود در بیشتر کشورهای منطقه، شیعیان پس از انقلاب اسلامی موفق شده اند نقش مهم تر و مشارکت بیشتری در ساختارهای سیاسی ایفا کنند برای نمونه حزب الله لبنان،چند سال بعد از تاسیس توانست به یکی از جریانهای تاثیر گذار در ساختار سیاسی این کشور تبدیل شود و تصدی چند وزارت خانه و کرسی مجلس را از آن خود کند. در مجموع می توان گفت از نقطه نظر زئوپلیتیک،مسائل ایران و تشیع با هم پیوند عمیق خورده است.

تحولات اخیر جهانی و منطقه ای نیز نشان می دهد ایران نباید درباره سرنوشت شیعیان بی توجه باشد و لازم است در این زمینه به نقش آفرینی بپردازد. با نگاهی ژئوپلیتیکی به مسائل ایران و تشیع،مشخص می شود هر اقدامی در ایران به عنوان کانون مذهب شیعه جوامع شیعی را که به حوزه نفوذ ایران تعلق دارند،متاثر می کند.

وقوع انقلاب اسلامی نیز با عنوان یک رخداد بزرگ به سیاسی شدن و تشکیلاتی شدن پیرامون و نیمه پیرامون(جوامع شیعی) منجر شد؛به عبارتی دیگر از آنجا که این تاثیر ناشی از رابطه بین مرکزو پیرامون به وجود می آید، فضاهای شیعه نشین اطراف ایران نیز در قالب لایه های پیرامون و نیمه پیرامون، از تحولات رخ داده در کانون متاثر شده،عمدتا به سمت فعالیت و مشارکت سیاسی و قدرت یابی حرکت کردند.

با نگاهی ژئوپلیتیکی به مسائل ایران و تشیع، مشخص می شود که هر اقدامی در ایران - به عنوان کانون مذهب شیعه - جوامع شیعی را که به حوزه نفوذ ایران تعلق دارند، متاثر می کند.

وقوع انقلاب اسلامی نیز به عنوان یک رخداد بزرگ، که در مرکز این ساختار ژئوپلیتیکی (ایران) اتفاق افتاد، به سیاسی و تشکیلاتی شدن پیرامون و نیمه پیرامون (جوامع شیعی) منجر شد. به عبارتی دیگر، از آنجا که این تأثیر و تأثّر ناشی از رابطه ای است که بین مرکز و پیرامونی های آن - یا بخشهایی از این پیرامونی ها که به مرکز احساس تعلق ژئوپلیتیک می کنند و در قلمرو اثرگذاری آن واقع می شوند - بوجود می آید، فضاهای شیعه نشین اطراف ایران نیز در قالب لایه های پیرامون و نیمه پیرامون، از تحولات رخ داده در کانون متأثر شده و عمدتا به سمت فعالیت و مشارکت سیاسی و قدرت یابی حرکت کردند.به هر حال بر اساس مطالب بالا و با توجه به اینکه انقلاب اسلامی – که در کانون قلمرو شیعه نشین جهان رخ داد - دست کم در سه محور 1)هویت یابی، خودآگاهی و معرفی شدن شیعه؛ 2)شکل گیری یا تقویت احزاب و تشکلهای سیاسی؛ 3)نقش آفرینی شیعیان در ساختار سیاسی کشورها، بر فضاهای پیرامونی خود اثر گذار بوده است.

این تاثیرگذاری نشان می دهد که چگونه شیعیان در اثر انقلاب اسلامی از روحیه انقلابی مردم ایران الهام گرفته و با خودباوری و کشف هویت نیرومند خود، به سمت نقش آفرینی در میدانهای مختلف سیاسی - اجتماعی حرکت کردند.

آنان ابتدا با تاسیس و تقویت احزاب و تشکلهای گوناگون و سپس تکامل یابی سیاسی ناشی از آن، موفق شدند سطح بینش سیاسی و تشکیلاتی خود را ارتقا بخشند. به گونه ای که امروزه از جایگاه مناسبتری در بدنه ساختار سیاسی کشورهای خود برخوردارند.

ابوالقاسم محمودی دانشجوی مقطع دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

انتهای پیام/