انقلاب اسلامی، نهضت علمی، اقتصاد مقاومتی و مدیریت جهادی
اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تلاش برای خوداتکایی است. لازمه اقتصاد مقاومتی فعال و پویا برنامه ریزی استراتژیک و راهبردی، مبتنی بر مردمی کردن اقتصاد از طریق میدان دادن بیشتر به بخش خصوصی و رفع موانع و مشکلات این بخش است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یار خراسانی، جهانی شدن در دنیا و رشد روزافزون جمعی جهان، همراه با تفکر غربی و فقدان دیدگاه های معنوی در دنیای متمدن زده ی کنونی جهان را با چالش های عمیقی رو به رو کرده است. در حالی که تعداد کشورهای وابسته رو به افزایش است استعمار و سلطه گری به شکل دیگری در حال تار بستن بر جهان و ایجاد نظم نوین غربی می باشد نظمی که سلطه را در تمام ابعاد وجودیش خواستار است. در این شرایط اقتصاد کشوری که دارای جهان بینی خاصی است و این جهان بینی با منافع تمام ابرقدرت ها روز دنیا در تضاد است اقتصاد خاصی خواهد بود، چراکه دشمنی با چنین کشوری پایدار بوده و در هر دوره ای به شکلی بروز می یابد. [1]
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,از این رو جمهوری اسلامی در حوزه های اقتصادی خود با مسائل یا مفاهیمی مواجه است که به هیچ عنوان تاکنون چه در عرصه ی نظری و در کتاب های درسی و چه در عرصه ی عمل و تجارب بشری مشابه و جایگزین واقعی نداشته است. بنابراین خود انقلاب اسلامی مکلف به نوآوری و ابتکار و نظریه پردازی و الگوسازی در این عرصه های جدید اقتصادی است. هر کشوری که جریان استکبارستیزی را برپاکند نیازمند چنین الگوهایی است، یکی از این مفاهیم، «اقتصاد مقاومتی» است.
,اگر تمام دانش های موجود و کتاب های مرسوم دنیای اقتصاد را مطالعه کنید، نظریه یا تجربه ای مدون و مکتوب درباره اقتصاد مقاومتی نخواهید یافت. نتیجه اینکه اقتصاددانان انقلاب اسلامی نمی توانند از نظریه های متداول برای حل مشکلات و مسأله ی خود بهره بگیرد. لذا نیاز است که جنبش نرم افزاری و الگوی اسلامی – ایرانی اداره ی جامعه، شکل بدیعی به خود بگیرد که الهام بخش جمیع ملت های آزاده باشد. [2] در ادامه تلاش می شود بخشی از راه کارهای اجرایی شدن اقتصاد مقاومتی در نظام جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر بیانات مقام معظم رهبری و دستاوردهای محققان پرداخته شود.
,مصادیق حماسه اقتصادی از دین قرآن و اهل بیت
, مصادیق حماسه اقتصادی از دین قرآن و اهل بیت,حماسه و پدیدآوردن آن بدون جهاد و روحیه ی جهادی امکان پذیر نیست و می توان گفت جزء لاینفک حماسه و حماسه آفرینی روحیه جهادی است، لذا جهاد اقتصادی برای خلق حماسه اقتصادی و اقتصاد مقاومتی مورد توجه قرار گرفته است، جهاد اقتصادی دارای مصادیق متعددی است که در کلام قرآن و اهل بیت (ع) به آن اشاره شده است. هرکدام از این مصادیق در جای خود از اهمیت والایی برخوردار است که رعایت آن می تواند به اقتصاد کشور کمک شایانی کند. یکی از مهم ترین مصادیق جهاد اقتصادی، تشوق به تلاش و کوشش است. به طوری که پیشرفت جامعه منوط به تلاش و کوشش فراوان افراد جامعه است. در قرآن کریم و کلام معصومین (ع) به اهمیت تلاش و کوشش فراوان اشاره شده است. خداوند در قرآن کریم می فرماید:
,و أن لیس للانسان اِلا ما سعی. و أن سعیهُ سوف یری. ثم یجزاه الجراءُ الاوفی. (قرآن کریم، نجم/39-41)
,درست است که این آیات ناظر به سعی و تلاش برای آخرت و مشاهده پاداش آن در سرای دیگر است؛ ولی ملاک و معیار اصلی آن دنیا را نیز در برمی گیرد به این معنی که افراد با ایمان نباید در انتظار دیگران بنشینند که برای آنها کار کنند و مشکلات جامعه آن ها را حل نمایند، بلکه خود دامن همت به کمر است و به سعی تلاش و کوشش برخیزند. عزت و کرامت و استقلال هر ملتی در گرو همت و تلاش آن ملت است چنان که فرومایگی و زبونی هر ملتی پیامد تنبلی؛ و راحت طلبی و بیکاری اوست. پیامبر اکرم (ص) درباره اهمیت کار و تلاش می فرماید: آنکه خانواده خویش را از حلال روزی می دهد مانند مجاهد در راه خداست. ایشان کسب رزق و روزی حلال را برتر از جهاد در راه خدا می داند آنجا که می فرماید: جهاد در طلب روزی برای خانواده، نزد خداوند برتر است از یک سال پیوسته شمشیر زدن همراه امام عادل.[3]
,چهار تعریف از اقتصاد مقاومتی
, چهار تعریف از اقتصاد مقاومتی,- اقتصاد موازی: تعریف اول اقتصاد مقاومتی «اقتصاد موازی» است؛ یعنی همان طور که انقلاب اسلامی با توجه به نیاز خود به نهادهایی با روحیه و عملکرد انقلابی، اقدام به تأسیس نهادهایی مانند کمیته ی امداد، جادسازندگی، سپاه پاسداران و بنیاد مسکن نمود، امروز نیز بایستی برای تأمین اهداف انقلاب، این پروژه را ادامه داده و تکمیل کند؛ چراکه انقلاب اسلامی به اقتصاد مقاومتی و به نهادسازی های مقاومتی در اقتصاد نیاز دارد که چه بسا ماهیتاً از عهده ی نهادهای رسمی اقتصادی برنمی آید. پس باید نهادهایی موازی برای این کارویژه ایجاد کند. این امر البته به معنای نفی نهادهای مرسوم نیست. کما اینکه اکنون ما همزمان از هر دو نهاد سپاه پایداران انقلاب اسلامی و نهاد ارتش جمهوری اسلامی برای دفاع از انقلاب بهره مندیم. مهم ترین مشکل این الگو این است که حسب نیازهای خاص انقلاب اسلامی و در عرصه اجرا با سوالات نوینی رو به رو خواهد بود، زیرا مثلاً هیچ تصوری از بانک مرکزی موازی در یک کشور و سامان بخشی به عرصه پولی –مالی کشور در دو لایه ی دولتی و عمومی وجود ندارد. اما باز هم منطقاً نمی توان این الگو را در زمره ی مدل های ادراه نشدنی وغیر معقول به حساب آورد.
,اقتصاد ترمیمی: تعریف دوم اقتصادی است که در پی مقاوم سازی، آسیب زدایی، خلل گیری و ترمیم ساختارها و نهادهای فرسوده و ناکارآمد موجود اقتصادی است. یعنی اگر رویکرد قبلی می گفتیم که فلان نهاد نمی تواند انتظارات ما را برآورده 13 کند در رویکرد جدید به دنبال آن هستیم که با بازتعریف سیاست های نهادهای موجود، کاری کنیم که انتظارات ما را برآوردند. مثلاً در این تعریف ما از بانک مرکزی یا وزارت بازرگانی می خواهیم که کانون های ضعف و بحران را در نظام اقتصادی کشور شناسایی کنند و خود را بر اساس شرایط جدید اقتصادی، تحریم ها یا نیازهای انقلاب اسلامی بازتعریف نمایند و در نتیجه عملکری جهادی ارائه دهند.
,اقتصاد دفاعی: تعریف سوم اقتصاد مقاومتی، متوجه «هجمه شناسی»، «آفندشناسی» و «پدافندشناسی» ما دربرابر آن هجمه است. یعنی ما باید ابتدا بررسی کنیم که مخالفان ما حمله به اقتصاد ایران و اخلال در آن را چگونه و با چه ابزارهایی صورت می دهند. بنابراین وقتی به اقتصاد مقاومتی دست یافته ایم که ابزارها و شیوه های هجمه ی دشمن را پیشاپیش شناخته باشیم و بر اساس آنها استراتژی مقاومت خود را علیه آنان تدوین و اجرا کنیم. بدیهی است تا آفند دشمن شناخته نشود، مقاومت متناسب با آن نیز طراحی و اجرا نخواهد شد.
,اقتصاد الگو: چهارمین تعریف نیز این است که اساساً اقتصاد مقاومتی یک رویکرد کوتاه مدت سلبی و صرفاً اقدامی پدافندی نیست، برخلاف سه تعریف قبلی که اقتصاد مقاومتی را یا پدافندی یا کوتاه مدت می دانستند، این رویکرد چشم اندازی کلان به اقتصاد جمهوری اسلامی ایران دارد و یک اقدام بلند مدت را شامل می شود. این تعریف هم که به نظر می رسد دور از دیدگاه های رهبر معظم انقلاب نیست، رویکردی ایجابی و دوراندیشانه دارد. در این رویکرد، ما در پی اقتصاد ایده آلی هستیم که هم اسلامی باشد و هم ما را به جایگاه اقتصاد اول منطقه برساند؛ اقتصادی که برای جهان اسلام الهام بخش و کارآمد بوده و زمینه ساز تشکیل تمدن بزرگ اسلامی باشد. [4]
,,
الگوی اقتصاد مقاومتی از نگاه رهبری
, الگوی اقتصاد مقاومتی از نگاه رهبری,ایده اقتصاد مقاومتی ابتدا از جانب رهبر معظم انقلاب مطرح شد. برای داشتن درکی روشن از این اصطلاح متناسب با شرایط اقتصاد ملی جمهوری اسلامی ناگزیر از مرور ادبیات مروبط بر اساس فرمایشات مقام رهبری هستیم.
,از دیدگاه رهبری اقتصاد مقاومتی باید در ظرف اقتصاد اسلامی تفسیر شود زیرا ایشان در بیانات متعددی بر ضرورت در نظر گرفتن مبانی ارزش ها و دستورات اسلامی در علوم اسلامی و از جمله علم اقتصاد و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت تأکید کرده است، این نظام (اقتصاد اسلامی) دارای اصول مذهبی یا راهبردی ویژه مانند حاکمیت مصالح فرد و جامعه، حاکمیت اصل رقابت سالم و تعاون دولت همراه با مسئولیت مردم در برابر هدف نظام و مصالح جامعه، تحریم ربا و اصول توزیع درآمد و ثروت که در چهارچوب حرکت به سمت هدف های نظام اقتصاد اسلامی تعیین شده اند. این اصول و هدف ها ثابت هستند، گرچه در وضعیت های گوناگون از جمله وضعیت تهدید اقتصادی دشمن ممکن است اولویت آنها تغییر کند. از نظر رهبر، دشمن در موضوع تهدید اقتصادی به دنبال جدا کردن مردم از نظام اسلامی است:[5]
,,
, , مولفه ها و محورهای اقتصاد مقاومتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران
, مولفه ها و محورهای اقتصاد مقاومتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران,*خوباوری:
,در طول تاریخ همواره دولت های ملی تلاش در راستای ارتقاء روح غرور ملی و ارتقای خودباوری در میان ملت خود داشته اند. این امر به ویژه در سده بیستم و در اوج رشد گرایش های ناسیونالیستی افزایش بسیار زیادی یافت، به شکلی که در میان تمام دولت های کوچک و بزرگ جهان، تلاش برای ایجاد تاریخی حماسی و غرور آفرین حتی تا حد ملت سازی نیز پیش رفت. اهمیت خودباوری ملی ناشی از این واقعیت است که دستیابی به اهداف و آرمانهای موجود در سطح گروه های اجتماعی مانند ملتها، جز در پرتو عزم جمعی و خودباوری ملی محقق نمی شود. از این رو شناخت خودباوری و مولفه های آن به صورت علمی و ارائه نتایج این تحقیقات به سیاست گذاران کشور ضروری است.
,*خوداتکایی:
,بدون تردید اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تلاش برای خوداتکایی است. لازمه اقتصاد مقاومتی فعال و پویا برنامه ریزی استراتژیک و راهبردی، مبتنی بر مردمی کردن اقتصاد از طریق میدان دادن بیشتر به بخش خصوصی و رفع موانع و مشکلات این بخش است. اقتصاد مقاومتی بر اساس سرمایه معنوی افراد و جامعه برقرار است و بخش خصوصی بستری مناسب، برای همراهی مردم به عنوان پایه های مقاومت در جامعه برای ضدضربه کردن اقتصاد در برابر تحریم هاست. دولت با همراهی مردم توانسته است با توجه هر چه بیشتر به خوداتکایی و خروج از وابستگی و در نتیجه شکل دهی اقتصاد مقاومتی از تحقق اهداف اصلی سلطه گرایان جلوگیری کرده و در جنگ اقتصادی موفق عمل کند.
,*مصون سازی از تحریم ها:
,اگر اقتصاد مقاومتی را هر فعالیتی بدانیم که اقتصاد کشور را در برابر تحریم ها و دشمنان اقتصادی حفظ می کند و در عین حال، سیستمی صرفاً دفاعی به کشور نمی دهد، می توان پیشنهاداتی برای مقابله با تحریم ها در الگوی اقتصاد مقاومتی ارائه داد که عبارتند از:
,- حمایت از تولیدکنندگان برای بهبود وضعیت تولید و بخش عرضه، بالاخص در قسمت هایی از تولید که در آن بخش، با واردات مواجه هستیم.
,- استفاده از تولیدات دانش بنیان برای تأمین کالاهای واسطه ای و مصرفی در جهت جلوگیری از واردات بی رویه کالاهای واسطه ای و حمایت از دانش آموختگان در بخش های مختلف.
,- افزایش میزان صادرات بر اساس توانمندی های تولیدی کشور؛ مانند بخش های مختلفی از جمله انرژی، محصولات کشاورزی، محصولات و خدمات پزشکی و درمانی و ... که اگر این مهم اتفاق بیفتد و در زمینه صادرات به کشورهای دیگر بتوانیم حرفی برای گفتن داشته باشیم، می توان گفت توانسته ایم در برابر تحریم راه مقابله ی خوبی پیدا کنیم؛ چرا که وقتی کشورهای دیگر مانند ما نیاز داشته باشند، برای تأمین نیازهای خود، دیگر برای تحریم نمی توانند کاری کنند، چون خودشان به ما وابسته هستند.
,- از جمله دیگر راه ها برای اقتصاد مقاومتی در برابر تحریم ها، می توان به فرهنگ سازی برای مصرف داخلی اشاره نمود که البته این کار زمانی ممکن است که به طور هم زمان و موازی، کیفیت تولیدات داخلی را افزایش داده باشیم تا مردم برای این رویه در مصرف انگیره ی کافی را داشته باشند.
,*حمایت از تولیدات ملی و بومی سازی:
,مدیریت در اقتصاد مقامتی، شرط اصلی است و می توان با از بین بردن بوروکراسی های اداری و کاهش زمان طرح های اجرایی با هدف تنظیم و کنترل بازار، گام مهمی در جهت حمایت از اقتصاد مقاومتی و تولید داخلی برداشت. دشمن با تلاش برای وارد کردن فشار اقتصادی می خواهد روی مردم تأثیر بگذارد که این فشار اقتصادی می تواند با مدیریت اصولی خنثی شود. با ارتقای سطح کیفی محصولات داخلی همراه با تولید کالاهای استاندارد، افزایش آگاهی در جامعه و آموزش های لازم در این خصوص می توان علاوه بر ترغیب و تشویق مردم به مصرف کالاهای داخلی و فرهنگ سازی در این زمینه، تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد. در اقتصاد مقاومتی، با توسعه و تقویت تولیدات داخلی و مدیریت و نظارت بر عملکرد آنها همراه با ارائه تسهیلات مناسب و رفع موانع برای تولیدکنندگان می توانیم علاوه بر خودکفایی در این امر، یک اقتصاد رو به رشد را با همدلی و وحدت مردم به دست آوریم. [6]
,فرجام
, فرجام,آنچه از اقتصاد مقاومتی به ذهن متبادر می شود الگویی برای شرایط غیرعادی مانند شرایط جنگ و بحران یا تحریم اقتصادی است. اما چنین الگویی، پس از برطرف شدن شرایط خاص، موضوعیت خود را از دست خواهد داد؛ لذا الگویی موقتی و اقتضایی است. در حالی که الگوی حاضر هم شرایط بحران و هم شرایط عادی را در بر می گیرد. در شرایط عادی، الگوی حاضر با برجسته کردن مولفه های رشد و عدالت و با توجه به برقراری شرایط ثبات اقتصادی در ایجاد شکوفایی و ایجاد رفاه همراه عدالت اهداف اساسی خود را دنبال می کند. در شرایط بحران نیز با برجسته سازی مولفه مقاومت اقتصادی امکان تعقیب اهداف اساسی خود را فراهم خواهد کرد.34 تبیین الگوی فرهنگ سازی اقتصاد مقاومتی
,منابع:
,[1] مصلی نژاد، علی و محمد نیک نیا، (1393)، ارتباط شبکه ملی اطلاعات و اقتصاد مقاومتی و فقرزدایی،دومین کنفرانس بین المللی اقتصاد در شرایط تحریم، ص 12.
,[2] ملاداودی، علی اصغر، (1393)، تبیین نقش کارآفرینان در شکل گیری اقتصاد مقاومتی با هدف کاهش وابستگش های بین المللی، همان، ص112.
,[3] لطف الله زاده، سعید و احد حسینی، (1393) تبیین الگوی فرهنگ سازی اقتصاد مقاومتی، همان، ص25.
,[4] مصلی نژاد و محمد نیک نیا، همان، ص14.
,[5] فراگوزلو، مهدی، (1393) اقتصاد مقاومتی چالش ها و راه کارها با تأکید بر بیانات مقام معظم رهبری، همان ص123.
,[6] ملاداودی، علی اصغر، همان،ص91.
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه