نقش انقلاب اسلامی ایران در بیداری و وحدت مسلمانان جهان
انقلاب اسلامی ایران با پیروزی بر رژیم ستمشاهی پهلوی، به رهبری امام خمینی رحمه الله یکی از پایه های مهم سیاست داخلی و خارجی خود را بر وحدت اسلامی قرار داد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یار خراسانی، جهان اسلام با آن همه سابقه درخشان خود، امروزه درون خود با مشکلات گوناگونی مواجه است. کشورهای قدرتمند و استعمارگر که دوام و بقای خود را در از بین بردن اسلام و ضعیف نگهداشتن مسلمانان میبینند، به ترفندهای گوناگونی برای جلوگیری از وحدت مسلمانان و ایجاد تفرقه دست میزنند. در چنین وضعی بر تمام مسلمانان و کشورهای اسلامی فرض است که با محوریت اسلام به مقابله با چنین اهداف شوم استکباری برخیزند. این مهم در ایران با پیروزی انقلاب اسلامی و راهبرد وحدت اسلامی به وسیله امام خمینی قدس سره به منصه ظهور رسید. نوشته حاضر، نقش انقلاب اسلامی ایران را در بیداری و وحدت مسلمانان جهان بررسی میکند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,جایگاه وحدت اسلامی در نهضت امام خمینی رحمه الله
, جایگاه وحدت اسلامی در نهضت امام خمینی رحمه الله ,
انقلاب اسلامی ایران با پیروزی بر رژیم ستمشاهی پهلوی، به رهبری امام خمینی رحمه الله یکی از پایه های مهم سیاست داخلی و خارجی خود را بر وحدت اسلامی قرار داد. دفاع از مسلمانان جهان به صورت یکی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قانون اساسی کشورمان آمده است. زمان رژیم طاغوت نه تنها هیچگونه توجه مثبتی به مذاهب اسلامی معطوف نمیشد، بلکه رژیم شاه به همراه توطئه های استکبار جهانی برای نیل به اهداف پلید خود در ایجاد تفرقه و ستیز بین مسلمانان شیعه و سنی می کوشید.
ایران با چند کشور مسلمان سنی همسایه است و طبیعی است که وضیعت مردم مسلمان سنی مورد توجه کشورهای مجاور و حتی ملل اسلامی دیگر قرار داشته باشد؛ پس مدارا با این افراد جهت جلوگیری از بروز تنش با کشورهای دیگر بسیار ضرورت دارد. جمعیتهای سنی مذهب ایران نیز اکثرا در حواشی مرزهای جمهوری ایران سکنا گزیدهاند که در صورت بروز یک بحران به دلیل امکان ارتباط با خارج، کنترل آن بسیار سخت خواهد بود و این بر اهمیت جلب رضای این مردم جهت حفظ یکپارچگی ایران میافزاید.
زمان رژیم طاغوت از آنجا که حاکمان و زمامداران وقت فقط به فکر منافع شخصی خود بودند، به این مسائل توجهی نمیشد و پیروان اهل تسنن در محرومیت های گوناگون فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و اقتصادی به سر میبردند و هیچگونه مشارکتی در امور مملکتی و حکومتی نداشتند. رژیم طاغوت به انحای گوناگون این مردم محروم را در حالتی از بی خبری نگه داشته بود. فشارهای سخت اقتصادی و معیشتی وضعیت زندگی آنها را به صورت رقتباری در آورده بود که اغلب برای امرار معاش یا به سوی شهرهای بزرگ کوچ میکردند یا به اعمال غیر قانونی مثل قاچاق مبادرت می ورزیدند.
,
,
در این میان، قدرتهای استکباری به سرکردگی امریکا با ایجاد احساسات متعصبانه قومی و مذهبی نه تنها احساس ناامنی و تشویش خاطر برادران مسلمان شیعه و سنی این مناطق را فراهم میآوردند، بلکه گاهی درگیریها و برخوردهای خونین بین برادران مسلمان ایرانی در این مناطق به راه میانداختند. قدرتهای استکباری حتی از این اهرم جهت فشار بر رژیم طاغوت و گرفتن امتیاز بیشتر استفاده میکردند. این سیاست در زمان حکومت های عثمانی، صفویه و قاجاریه نیز برگ برندهای در دست قدرتهای خارجی بود.
رژیم طاغوت با تبلیغات فراوان به راه انداختن جشن 2500 ساله شاهنشاهی میکوشید دستاویزی برای ایجاد وحدت ملی و نیز مشروعیت بخشیدن به حکومت متزلزل خود پدید آورد؛ اما در این راه چندان موفق نشد؛ زیرا دستیابی به وحدت ملی بدون توجه به خواستها و آرمانهای هر یک از گروههای تشکیل دهنده کشور میّسر نخواهد بود. عوامل این رژیم غافل از اینکه یگانه معیار فضیلت در درگاه خداوند تبارک و تعالی تقوا است و اسلام رجحان قومی را نم یپذیرد، این نکته را درک نکردند که وحدت ملی فقط در سایه تفاهم و تساهل مذهبی و احترام به حقوق و آرای همه مسلمانان این مرز و بوم پدید خواهد آمد؛ همان چیزی که تا حدی میتوان گفت شاه عباس و نادر شاه به آن توجه کردند. آنها به خوبی میدانستند که وحدت اسلامی جلوتر از وحدت ملی است و تا موقعی که پیروان مذاهب چه شیعه و چه سنی نتوانند به اصول و عقاید مذهبی خود عمل کنند، این کشور روی ثبات و آرامش را نخواهد دید و قادر نیست آن وحدت سیاسی را در این مرز و بوم به منصه ظهور برساند. رژیم پهلوی حتی به این امر نیز توجه نداشت که تأکید بیش از حد بر گرایشهای همچون «پان ایرانیسم» و واکنش دیگر اقوام ساکن ایران را در مناطق مختلف برخواهد انگیخت. آنان بدون توجه به واقعیتهای موجود به نوعی وحدت ملی در رؤیاهای خود می اندیشیدند.
به هر حال، وضعیت اسفبار اقلیتهای مذهبی مسلمان در ایران، این باور را در ذهن آنها جای داده بود که مناطق آنها فراموش شده و از برنامه خدمات رسانی دولت حذف شدهاند؛ در حالی که سرمایه گذاری در این منطقه میتوانست چهره منطقه را به دلیل برخورداری از منابع سرشار طبیعی دگرگون سازد و مردم آنجا نیز به سان دیگر نقاط ایران از حقوق و امکانات موجود بهرهمند شوند. این وضع در دوران ستمشاهی ادامه داشت تا این که خداوند متعالی مقرر فرمود به دست ملت غیور ایران دوران سیاه و ذلتبار حکومت جابرانه طاغوت به پایان رسد.
,
,
,
علل تفرقه و جدایی بین مسلمانان از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله
,طلوع فجر انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی رحمه الله پرچمدار نهضت اسلامی و بزرگ منادی وحدت و تقریب مذاهب اسلامی، باعث شد تا نور امیدی سرشار از تفاهم و یکپارچگی و برادری و انسانیت در قلب مشتاقانش جلوهگر شود. حضرت امام خمینی رحمه الله با اطلاع کامل و دقیق از گذشته تاریخ جهان و ایران و با توجه به آنچه نقشههای رنگارنگ و پلید قدرتهای سلطه گر بر سر این مرز و بوم آوردهاند، به محض ورود به ایران، در دوازدهم بهمن ماه سال 1357 در نخستین سخنرانی که در بهشت زهرا ایراد فرمود، ملت مسلمان ایران را به وحدت کلمه و دوری از تفرقه و جدایی فراخواند. اکنون به بررسی علل تفرقه و وحدت اسلامی از دیدگاه آن امام راحل میپردازیم.
,الف. توطئه های شوم قدرتهای سلطه گر
, الف. توطئه های شوم قدرتهای سلطه گر,حضرت امام خمینی رحمه الله از بدو پیروزی انقلاب، امت اسلامی ایران را بارها به هوشیاری در برابر توطئه های مرموزانه دشمن، برای ضربه زدن به پیکر نوپای انقلاب اسلامی دعوت میکرد؛ از جمله «الآن اجتماعاتی هست که به اسم شیعه و سنی بنابر ایجاد اختلاف دارند؛ همان طور که وابستگان به قدرت بزرگ امریکا در طائف این مسأله را طرح کردند و برای خدمتگزاری به شوروی است. نقشه اختلاف بین برادران را ریختند و به دنبال آن، در کشور خودمان هم اشخاصی دارند همان نقشه را پیاده میکنند، غافل از آنکه اگر خدای نخواسته این قدرتهای بزرگ در ایران برگردند، نه اسلام میماند و نه اهل تسننی و نه اهل تشیعی باقی میگذارند.»
,امام رحمه الله در سخنان خود، نقشههای تفرقه افکنانه از سوی قدرتهای بزرگ را نه تنها مخصوص ایران، بلکه طرح و توطئه بین المللی برای تمام کشورهای اسلامی عنوان میکند و از مسلمانان میخواهد که در برابر این توطئه به مقابله برخیزند: «برادران اهل سنت در کشورهای اسلامی بدانند که عمال وابسته به قدرتهای شیطانی بزرگ خیرخواه اسلام و مسلمین نیستند و لازم است مسلمانان از آنان تبری کنند و به تبلیغات نفاق افکنانه آنان گوش فراندهند»
,ب. دوری مسلمانان از اسلام و قرآن
, ب. دوری مسلمانان از اسلام و قرآن ,
امام رحمه الله یکی از نقشههای قدرتهای بزرگ را منحرف کردن مسلمانان از دستورهای قرآن و ایجاد احساسات قومی و قبیلهای و ملی گرایانه و نیز ضربه به اخوت آنها ذکر میکند: «نقشه قدرتهای بزرگ و وابستگان آنها در کشورهای اسلامی این است که قشرهای مسلم را که خدا بین آنها اخوت ایجاد کرده است و مؤمنان را به نام اخوة یاد فرموده است، از هم جدا کنند و به اسم ملت
تُرک، ملت کُرد، ملت عرب، ملت فارس، از هم جدا، بلکه با هم دشمن کنند و این درست بر خلاف مسیر اسلام و مسیر قرآن کریم است»
,
ج. اختلاف آرا و فتاوای عالمان مذاهب اسلامی
, ج. اختلاف آرا و فتاوای عالمان مذاهب اسلامی ,رهبر کبیر انقلاب، در مورد این که چرا و چگونه در اسلام مذاهب گوناگونی پدید آمدند و اینکه عقیده و استنباط هر یک مورد احترام است نمیتواند باعث اختلاف بین مسلمانان باشد، میفرماید: «یک دسته از مسلمانان شیعه هستند و یک دسته از مسلمانان «سنّی»، یک دسته «حنفی» و دستهای «حنبلی» و دستهای «اخباری» هستند. اصلا طرح این معنا از اول درست نبود. در یک جامعه ای که همه میخواهند به اسلام خدمت کنند و برای اسلام باشند، این مسائل نباید طرح شود. ما همه برادر هستیم و با هم هستیم. تنها علمای شما یک دسته فتوا به یک چیز دادند و شما تقلید از علمای خود کردید و شدید «حنفی»، یک دسته فتوای «شافعی» را عمل کردند و یک دسته دیگر فتوای حضرت امام صادق علیه السلام را عمل کردند، اینها شدند شیعه. این به دلیل اختلاف نیست. ما نباید با هم اختلاف و یا تضادی داشته باشیم. ما همه با هم برادریم. برادران شیعه و سنی از هر اختلافی احتراز کنند. امروز اختلاف بین ما تنها به نفع آنهایی است که نه به مذهب شیعه اعتقاد دارند و نه به مذهب «حنفی» و یا سایر فرق آنها میخواهند نه این باشد نه آن»
,د. دسیسه های دشمنان داخلی انقلاب اسلامی
, د. دسیسه های دشمنان داخلی انقلاب اسلامی ,امام در تمام مراحل انقلاب اسلامی، ملت مسلمان ایران را به هوشیاری در برابر هرگونه خطر و تهدید داخلی و خارجی ترغیب میکرد. در مورد حرکات مرموزانه ایادی استکبار جهانی و نیز بازماندگان فاسد رژیم طاغوت که در صدد ایجاد اختلاف در مناطق سنی نشین هستند، چنین هشدار میدهد: «برادران اهل سنت، برادران اهل تشیع، توجه داشته باشید، ریشههای فسادی که شماها را در طول تاریخ تحت فشار ظالمانه و زیر چکمه های دژخیمان خودشان خرد کردند، الان از بین شما به حمدالله رفته و میروند. اینها در صددند با اسمهای مختلف شماها را به جان هم بیندازند و نتیجه بگیرند... . من هشدار میدهم به بعضی اشخاص که در صدد مفسده هستند که ما آنها را میشناسیم؛ لکن میخواهیم که خودشان به اسلام توجه کنند و به اسلام خیانت نکنند. اگر شماها در داخل به اسم تشیع و تسنن بخواهید اختلاف ایجاد کنید، تکلیف برای ما پیدا خواهد شد و ممکن است خدای نخواسته آنهایی که میخواهند با مفسده جویی بین برادرها اختلاف بیندازند، ما آنها را میشناسیم به برادران اهل سنت و به برادران اهل تشیع و به همه ملت معرفی میکنیم .»
,,
عوامل و اسباب تحقق وحدت اسلامی از نظر امام خمینی رحمه الله
, عوامل و اسباب تحقق وحدت اسلامی از نظر امام خمینی رحمه الله ,الف. پیروی از دستورهای قرآن کریم
,بر اساس فرمانهای قرآن همواره تأکید امام بر ضرورت وحدت بود و آن را به صورت وظیفه شرعی مطرح میکرد: «قرآن کریم که به ما دستور داده و به مسلمین دستور وحدت داده برای یکسال و ده سال و صد سال نیست؛ برای سرتاسر عالم است. در سرتاسر تاریخ و ما محتاج به این هستیم که عملاً وحدت را محقق بکنیم.»
,ب. تشکیل حکومت و امت واحده
,امام یکی از مهمترین اسباب ایجاد وحدت بین مسلمانان را تشکیل حکومت میداند: «تشکیل حکومت برای حفظ نظام و وحدت مسلمین است؛ چنان که حضرت زهرا علیه السلام در خطبه خود میفرماید: امامت برای حفظ نظام و تبدیل افتراق مسلمین به اتحاد است» امت واحد از نظر امام که متشکل از همه اقوام و نژادها و ملیتها باشد، هدف اسلام برای مقابله با دشمنان است: «... اسلام آمده تا تمام ملل دنیا را عرب را عجم را ترک را فارس را همه را با هم متحد کند و یک امت بزرگ به نام امت اسلام در دنیا برقرار کند تا کسانی که میخواهند سلطهای بر این دولتهای اسلامی و مراکز اسلام پیدا کنند، به واسطه اجتماع بزرگی که مسلمین از هر طایفه هستند، نتوانند.»
,ج. برادری
,«اخوت و برادری اسلامی یکی از عوامل ایجاد وحدت و همبستگی اسلام است و موجب خیر و برکت در جامعه میباشند. خدای تبارک و تعالی را شکر گزاریم که همه طوایف ملت ایران، برادران شیعه مذهب و برادران اهل سنت در کنار هم با برادری برای پیاده کردن احکام اسلام کوشش میکنند. برادران و خواهران من! ما امروز در عصری واقع هستیم که تمام دنیا، تمام کشورها از اقصا نقاط عالم تا اینجا به منزله یک خانه شدهاند. در سابق چنانچه قضیهای در یک شهر واقع میشد، برای دیگر شهرها هیچ مطرح نبود؛ ولی امروز این طور نیست که اگر ما در اینجا با هم اختلافی بکنیم، منحصر به شهری و یا کشوری مثل کشور ایران باشد؛ بلکه انعکاس آن در تمام کشورهای دنیا هست و بازتابش در همهجا هست. اسلام احکام اخلاقیاش هم سیاسی است. در قرآن است که مؤمنین با هم برادر هستند. این یک حکم اخلاقی، اجتماعی، سیاسی است. اگر مؤمنین طوایف مختلفهای که در اسلام هستند و همه مؤمن به خدا و پیغمبر اسلام هستند، با هم برادر باشند و همانطور که برادر با برادر نظر محبت دارد، همه قشرها با هم نظر محبت داشته باشند علاوه بر اینکه یک اخلاق بزرگ اسلامی است، و نتایج بزرگی دارد، یک حکم اجتماعی بزرگ است و نتایج اجتماعی بزرگی دارد» حضرت امام رحمهالله در ادامه سخنانشان به وحدت و اخوتی که در پرتو انقلاب شکوهمند اسلامی بین برادران شیعه و سنی در ایران پدید آمده است اشاره میکند و این اخوت را متعلق به همه مؤمنان جهان میداند: «... این برادری که اکنون در ایران زیاد شده، چه آثار رحمتی دارد و چه انعکاس رحمانیت الاهی در این کشور ایجاد شده است... . این اخوت ایمانی که خدای تبارک و تعالی امر به آن کرده و میان مؤمنین منعقد ساخته، انحصار به مؤمنین یک کشور ندارد. این عقد اخوت بین تمام مؤمنین دنیا است. تمام ممالک اسلام باید با هم مثل برادر باشند و اگر چنانچه ممالک اسلامی با هم مثل برادر باشند و تودههایی که در هر کشوری زندگی میکنند، با تودههای کشور دیگر مثل برادر نظر داشته باشند، بر همه قدرتهای عالم سلطه خواهند شد»
,د. تقیه یا پرهیز از اختلاف
,
از نظر امام خمینی رحمه الله تقیه دو حالت دارد: اول تقیه اضطراری که در مورد بیم از زیان جانی و مالی و آن چه متعلق به او است، و بیم از ضرر به برادران ایمانی و نیز بیم از ضرر به حوزه اسلام و ترس در ایجاد اختلاف کلمه مسلمانان به کار میرود. دوم تقیه به منظور مدارا کردن برای آنچه مطلوب وحدت مسلمانان با محبت و دوستی و مدارا با اهل سنت است بدون اینکه ترس و بیم در کار باشد. به هر حال تقیه به معنای سازش با ستمکاران و عدم اعلان مبارزه ضد آنها و اختیار سکوت در مقابل آنان نیست.
امام صادق علیه السلام در خصوص تقیه به منظور مدارا می فرماید: «از عملی که باعث ننگ و عار ما میشود بپرهیزید. مایه سرافرازی ما باشید نه سرافکندگی. در نماز جماعت آنها (برادران اهل سنت) شرکت، و بیمارانشان را عیادت کنید و در مراسم تشیع شان حضور به هم رسانید و مبادا آنان در کارهای نیک بر شما سبقت گیرند که سزاوار است شما بر آنان پیشی بگیرید. به خدا هیچ چیز محبوبتر از تقیه نیست»
,
ه. پیروی از سیره امامان علیهم السلام در خصوص انجام مناسک و عبادات با اهل سنت
, ه. پیروی از سیره امامان علیهم السلام در خصوص انجام مناسک و عبادات با اهل سنت,از زمان رحلت حضرت محمد صلی الله علیه و آله تا زمان خلافت حضرت امیر علیه السلام و بعد از آن تا زمان غیبت، امامان و شیعیان بیش از دویست سال تقیه، و در اجرای شؤون اسلامی مثل امور مختلف حج نظیر وقوف یا روز عید فطر مطابق با دستور «امیر الحاج» همانند دیگر مردم رفتار میکردند. در مورد شرکت و حضور در مراسم نمازگزاری اهل تسنن روایاتی از بزرگان دین و امامان معصوم علیهم السلام نقل شده که از جمله آنها روایت حضرت امام صادق علیه السلام بدین مضمون است: کسی که با آنان در صف اول نماز بخواند، مانند کسی است که پشت سر رسول الله صلی الله علیه وآله در صف اول نماز بخواند. حضرت امام خمینی رحمه الله شرکت در نماز جماعت اهل سنت را به مأمومان توصیه کرده است. بعد از ارتحال حضرت امام، حضرت آیت الله خامنه ای در نظام جمهوری اسلامی ایران با بر افراشته نگهداشتن پرچم وحدت بین مسلمانان و تقریب مذاهب اسلامی تداوم بخش راه امام شده، و در مقاطع گوناگون با اعلام مواضع و رهنمودهای خویش بر تحقق وحدت اسلامی و آگاهی از خطرها و توطئه های استکبار جهانی تأکید فرموده است. مقام معظم رهبری دعوت به وحدت و تقریب مذاهب اسلامی را امر جهانی میداند.
,,
مواردی که ذکر آن گذشت فقط به مسلمانان ایران منحصر نیست؛ بلکه آرمانهای آنها مورد دلخواه و مطلوب میلیونها مسلمانی است که در کشورهای خارج، خواه اسلامی و خواه غیر اسلامی زندگی میکنند. همینطور مبارزات انقلاب به داخل کشورها منحصر نیست؛ بلکه اعتقاد بر این است که روند مبارزات ملی باید در سطح بین المللی انجام پذیرد؛ چرا که تحقق بعضی از آرمانهای اسلامی بعد از تأسیس حکومت اسلامی منوط به هماهنگی و نزدیکی کشورهای اسلامی است. انقلاب اسلامی به بیداری هویت اسلامی مسلمانان جهان دامن زد و آنها را نیز به سوی مبارزههای اسلامی کشاند.
,منبع: سید مهدی بزرگی، (1384) نقش انقلاب اسلامی در بیداری و وحدت مسلمانان، اندیشه تقریب، شماره 5
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه