نوروز 95 مسافرت کجا برویم؟

سفر به نخستین زیستگاه بشردر شرق ایران/قاینات سرزمین طلای سرخ جهان

شهرستان قاینات قطب گردشگری خراسان جنوبی به استنادشواهدویافته های باستان شناسی سابقه استقراروسکونت بشر در غار خونیک واقع در 20 کیلومتری جنوب قاین راکه به 30 تا 35 هزار سال پیش از میلاد می‌رسد،دارد.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل ازنسیم قائن ،شهرستان قاینات در شمال استان خراسان جنوبی قرار گرفته‌است. این شهرستان از شمال به شهرستان‌های خواف و گناباد ازاستان خراسان رضوی، از غرب به شهرستان سرایان و از جنوب به شهرستان بیرجندمحدود شده و از جانب شرق با شهرستان زیرکوه همجواراست.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نسیم قائن,

مساحت این شهرستان بالغ بر ۱۷٬۷۲۲ کیلومتر مربع می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر قاین که برروی دشتی به همین نام می‌باشد. شهر قاین درمسیراصلی جاده ترانزیتی شمال به بنادرجنوبی ایران درنوارشرقی قراردارد.

پیشینه تاریـخی قاین

, پیشینه تاریـخی قاین, پیشینه تاریـخی قاین, پیشینه تاریـخی قاین,

شهرستان قاین با 67اثرثبتی وبیش از150اثر شناسایی شده به عنوان قطب گردشگری خراسان جنوبی به استناد شواهد و یافته های باستان شناسی، سابقه استقرار و سکونت بشر در غار خونیک واقع در 20 کیلومتری جنوب قاین به 30 تا 35 هزار سال پیش از میلاد می‌رسد.

در مورد این شهر می‌توان گفت، قاین از شهرهای کهن و تاریخی استان خراسان جنوبی است که به استناد متون تاریخی سابقه آن به پیش از اسلام می رسد. این شهر در دوره ساسانی از اهمیت برخوردار بوده است. قاین در دوره اسلامی بزرگترین شهر قهستان بوده، به دلیل اینکه در مسیر راه های مهم تجاری سیستان و کرمان و سواحل دریای عمان به (سنگ بست) بوده، همواره اهمیت داشته است.

اهمیت تجاری و اقتصادی قاین به حدی بوده که در قرن چهارم هجری مقدسی آنرا (دروازه عمان و بارانداز کرمان و انبار خراسان) نامیده است. این شهر در دوره اسلامی دارای بارویی با دروازه های مختلف بوده و خندقی بر گرداگرد آن احاطه داشته است که هنوز بخش اندکی از بقایای این خندق باقی است، کهن دژ نیز درون بارو قرار داشته و مسجد جامع و دارالاماره درون کهندژ بوده اند.

ناصر خسرو قبادیانی در اواسط قرن پنجم هجری از این شهر دیدن کرده و آنرا چنین توصیف کرده است: (قاین شهری بزرگ و حصین است و گرد شهرستان خندقی دارد و مسجد آدینه به شهرستان اندر است، آنجا که مقصوره است طاقی عظیم بزرگست چنان که در خراسان از آن بزرگتر ندیدم و آن طاق نه در خور آن مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است...). در اواخر قرن پنجم هجری این شهر و دیگر مناطق قهستان صحنه درگیری فداییان اسماعیلی و نیروهای حکومت سلجوقی بوده است. در اواسط قرن هفتم هجری، هلاکوخان قلعه های الموت و قهستان را در هم کوبید و در این گیرودار بسیاری از شهرها و مناطق آباد ویران شد و عده زیادی به خاک و خون کشیده شدند.

در این تاریخ آرامش از قاین رخت بربسته بود زیرا حمد الله مستوفی در سال 720 هجری اینگونه از قاین و مردمش یادکرده است: (در بیشتر خانه ها سردابه ساخته باشندوهمه مردم شهر سپاهی باشند و همه کس را آلات حرب مهیا باشد). کاوش های باستان شناسی صورت گرفته در سال های اخیر که سرآغاز آن حفاری تپه شاهزاده حسین قاین بوده، منجر به کشف آثار و بقایای مسجد جامع قاین شد که حاکی از رونق و اعتبار این شهر در دوره سلجوقی است.

مسجدجامع قاین اولین اثرثبتی خراسان جنوبی وبلندترین عمارت شهرقاین

, مسجدجامع قاین اولین اثرثبتی خراسان جنوبی وبلندترین عمارت شهرقاین, مسجدجامع قاین اولین اثرثبتی خراسان جنوبی وبلندترین عمارت شهرقاین, مسجدجامع قاین اولین اثرثبتی خراسان جنوبی وبلندترین عمارت شهرقاین,

این بنا در مرکز شهر قاین واقع شده ، به صورت تک ایوانی با دو قبله متفاوت در زمینی به مساحت تقریبی 2470 مترمربع و زیربنای 1050متر مربع بنیان شده‌است. عرصه داخلی مسجد در حدود 1200 متر و بقیه زیربنا به انبار و راهروهای ارتباطی اختصاص یافته‌است.

از شاهکارهای معماری این مسجد جامع، ایوان اصلی جبهه غربی بنا است که با 18 متر ارتفاع و 11 متر عرض با پوشش چهار طاق و سه فضای گنبدی ایجاد شده و گنبد میانی با جذابیت خاص مزین به مقرنس‌کاری‌های بسیار ظریف و زیبا به رنگ‌های متفاوت است.

در طرفین این ایوان دو شبستان قرار گرفته که در بخش خلفی هر کدام از آنها چهار فضا به عنوان اتاق ایجاد شده‌است. کهن‌ترین نوشته تاریخی بنا کتیبه‌ای سنگی است که در بخش فوقانی محراب ضلع جنوب غربی قرار گرفته و نام جمشید بن قارن، سنه 796ه.ق بر روی آن نقر شده است که احتمالاٌ تاریخ مزبور زمان تجدید بنا و مرمت‌های انجام شده در این نقطه می باشد. کاوش‌های انجام‌شده در لایه‌های زیرین مسجد بقایای معماری از دوره سلجوقی را تأیید کرده‌است.

مسجد جامع قاین به عنوان اثر ویژه مذهبی با خصوصیات معماری به شماره 295 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.

آرامگاه ابوالمفاخر

, آرامگاه ابوالمفاخر, آرامگاه ابوالمفاخر, آرامگاه ابوالمفاخر,

ابو محمد حسن ابن منصور مشهور به ابوالمفاخر از رجال علم دیانت و سیاست، فقیه،محدث و ریاضیدان قرن ششم هجری است.

بنای مقبره وی به فاصله یک کیلومتری از جنوب شهر قاین در جوار گورستانی قدیمی واقع شده است . گنبد خانه یا اتاق اصلی مقبره از نمای بیرونی بصورت مربع و در فضای داخلی دارای زوایایی است که اجزاء و عناصر معماری به خصوص طاق نماها در آن شکل گرفته است.

وجود فیلپوش ها در چهار گوشه بنا ، گنبد بر فراز مدفن ابوالمفاخر را ممکن نموده است که در بخشی از آن نیز تزئینات رسمی بندی ساده ای ایجاد شده است.این بنا که در دوره قاجار بنیان گردیده به شماره 2377 در رفهرست آثار تاریخی کشور به ثبت رسیده است.

آرامگاه بوذجمهر قاینی

, آرامگاه بوذجمهر قاینی , آرامگاه بوذجمهر قاینی , آرامگاه بوذجمهر قاینی ,

در 3کیلومتری جنوب قاین بر دامنه کوه ابوذر مقبره ای وجود دارد که مربوط به یکی از عرفای نامی قرن چهارم و پنجم ه. ق است . این مقبره از بناهای قرن ششم و هفتم ه. ق است که به فرم چلیپایی و با معماری زیبایی ساخته شده است بنای مرکزی یا بقعه دارای چهار ایوان است که گنبد بر خلاف این ایوانها استوار شده است . نوع طاق ایوانها در ظاهر به صورت کلیل است ولی جرز اصلی طاقها بصورت نیم بیضی باز کار شده و سپس آن را با پوشش کاذب به فرم کلیل درآورده اند . معمار در تزئین داخلی بنا از گچ استفاده کرده و نوع کاربندی پیشانی ایوانها بصورت طاقنمای جناغی است که همین نوع طاق را در جرز اصلی تداعی می کند تزئینات گچکاری زیر گنبد یکی از زیباترین بخشهای این بنا بوده است و لچکیهای 4به 8 آن دارای مقرنسها و گچبریهای خفیف و هنرمندانه می باشد . مصالح اصلی در ساخت این بنا سنگ ، گچ و آجر می باشد . ابعاد آجرهای استفاده شده در این بنا 3×23×23 سانتی متر است بنای مرکزی بر روی یک سفره سنگی ساخته شده و ابعاد آن 60/8×60/8 متر است

قلعه کوه قاین

, قلعه کوه قاین, قلعه کوه قاین, قلعه کوه قاین,

قلعه‌کوه قاین در فاصله‌ی 3 کیلومتری جنوب شهر قاین بر فراز کوهی مرتفع و صعب‌العبور ساخته شده‌است. این قلعه از سمت جنوب و شرق به کوهستان و از سمت غرب و شمال مشرف به دشت قاین است. شکل معماری و فرم طاق‌ها، تاقچه‌ها و درگاه‌های به جامانده و تشابه آن با آشیانه‌ی عقاب در غرب استان فارس قدمت این قلعه‌ی عظیم سنگی را تا دوره‌ی ساسانیان تأیید می‌کند.

آنچه مبرهن است این که قلعه فعلی بر ویرانه‌های قلعه‌ی قدیمی ساخته شده است. مصالح عمده که در ساختمان این قلعه به کار رفته سنگ و ساروج است و تمامی سطوح دیوارها و بدنه‌ی بیرونی حصار برج‌ها، بندکشی شده است. این قلعه دژ دفاعی محکمی در برابر حملات مهاجمین بوده و گنجایش هزاران سرباز را داشته است. خواجه‌نصیرالدین توسی در زمان طوفان ایلغارهای وحشی به ایران در این قلعه پناهنده شده و کتاب «اخلاق ناصری» را به نام ناصرالدین محتشم قهستانی فرمانروای قاینات در همین محل انشا کرده‌است.

قلعه‌کوه قاین در اواخر قرن 5هجری مرکز فرماندهی و هدایت دیگر قلاع منطقه‌ی قهستان بوده‌است. معماری قلعه با استفاده از ناهمواری‌های کوه از دو بخش سربازان و جنگجویان و قسمت امیرنشین تشکیل شده‌است.

این مجموعه‌ی عظیم سنگی که به طول حدود 400متر در جهت غرب به شرق و پر از ارتفاعات رشته کوه قهستان کشیده شده‌است، با شماره‌ی 4803 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و تحت حفاظت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می‌باشد.

غار خونیک قاینات نخستین زیستگاه بشر در شرق ایران

, غار خونیک قاینات نخستین زیستگاه بشر در شرق ایران, غار خونیک قاینات نخستین زیستگاه بشر در شرق ایران,

غارخونیک در شمال شرق روستای خونیک بر ارتفاعات مشرف به روستا در 20 کیلومتری جنوب قاین قرار دارد. غار خونیک دارای دهانه‌ای در حدود 2 متر و فضای داخلی به طول5/1 و عرض 3 متر است.

,
,

به استناد شواهد و یافته های باستان شناسی، سابقه استقرار و سکونت بشر در غار خونیک به 30 تا 35هزار سال پیش از میلاد می‌رسد.

به استناد گزارش پروفسور استانلی کوون آمریکایی و اسناد موزه ایران باستان،غار خونیک قاینات نخستین زیستگاه بشر در شرق ایران است و انسان‌های نئاندرتال در دوران پارینه سنگی میانه‌ است دراین غار زندگی می‌کرده‌اند.

وجود رشته کوههایی که دارای ساختار آهکی است در منطقه، باعث بوجود آمدن تعداد فراوانی غار در مناطق مختلف شهرستان قائن شده است البته بیشتر در مناطق مرکزی شهرستان پراکنده‌اند.

علاوه بر شگفتیهای طبیعی که این غارها دارند وجود نشانه‌هایی از آثار تاریخی بخصوص وجود آثار معماری در بسیاری از غارها، آنها را به یکی از جاذبه‌های مهم تاریخی و گردشگری منطقه تبدیل کرده و از این نظر دارای استعدادهای بالقوه فراوانی است که از جمله آن می‌توان به غار فارسان، ترشو، نوغاب و غار پهلوان اشاره کرد.

موزه آب قاین(تنهاموزه آب خراسان جنوبی)

, موزه آب قاین(تنهاموزه آب خراسان جنوبی), موزه آب قاین(تنهاموزه آب خراسان جنوبی),

موزه‌ی آب قاین به عنوان اولین موزه‌ی آب استان خراسان جنوبی در محل بنای آب‌انبار بازار قاین در آبان‌ماه سال 1386 افتتاح گردیده‌است.

آب انبار بازار قاین به دلیل قرار گرفتن و در کوچه سنگی که بازار قدیم قاین در آن قرار دارد به این نام معروف شده‌است.

بنای آب انبار دارای کلیه‌ی قسمت‌ها و مشخصات اصلی، آب انبارها می‌باشد. پیشخوان آن با تاق پنج و هفت کند اجرا شده و 27پله ورودی آب‌انبار را به پای شیر منتهی می‌سازد. مصالح به کار رفته برای ساخت پله‌ها آجر با ملات شفته و ساروج بوده‌است. مخزن آب انبار استوانه‌ای به عمق و قطر 7متر می‌باشد که ظرفیت ذخیره‌سازی حدود 300متر مکعب آب را داشته‌است.

استوانه مخزن تا پاکار با ملات ساروج پوشیده شده و پوشش مخزن به صورت پلکانی و با آجر و ملات گچ می‌باشد. مخزن دارای یک آبگیر در ضلع غربی و یک سرریز در ضلع شرقی می‌باشد و در گذشته از قنات کهناب قاین آبگیری می‌شده‌است. چهار دریچه در چهار طرف آب انبار کار تهویه و سردکردن آب را بر عهده داشته‌است.

با توجه به پوشش و شواهد تاریخی موجود، بنای آب انبار مربوط به دوره‌ی تیموری می‌باشد. در موزه‌ی آب قاین به غیر از اشیا و لوازم مربوط به حفر قنات، وسایل قدیمی نگهداری آب لوازم روشنایی قنات‌ها،‌ اشیا و لوازم تقسیم آب و غیره تعدادی تصویر مربوط به آب‌انبارها، بندها و سدهای قدیمی، قنات‌ها، آسیاب‌ها، پایاب‌ها و کلیه سازه‌های آبی محدوده قاینات وجود دارد. هم‌چنین در این موزه اطلاعاتی در خصوص سنت‌ها و مراسم مربوط به آب،‌ آیین‌های باران‌خواهی، ضرب‌المثل‌ها، اطلاعات مربوط به معماری سازه‌های آبی، شگفتی‌های قنات‌های قدیمی و تصاویری از وقف‌نامه‌های مربوط به آب به صورت تابلوهای زیبا به نمایش درآمده‌است. این موزه همه‌روزه به جز دوشنبه‌ها از ساعت 16الی 18 به روی علاقه‌مندان باز می‌باشد.

بنای آب انبار بازار قاین با شماره‌ی 6734 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.

ازدیگرآثارمی توان خانه های قدیمی قارنی،حقیقی،موسوی،صمدی،قلعه سده،رباط چاهک،امام زاده زیددرداخل شهر قاین،امام زاده زیدالنار درروستای آفریزدر60کیلومتری غرب قاین،امام زاده عبدالله کارشک در بخش نیمبلوک قاین،غار فارسیان در60کیلومتری قاین ودرروستای ثغوری و..... اشاره نمودکه دربسته های نوروزی توضیحاتی درخصوص این آثارارائه خواهدشد.

شهرستان قاین باداشتن روستاهای خوش وآب وهوا در3بخش مرکزی،نیمبلوک وآرین شهرهرساله پذیرای مسافرین نوروزی می باشد.

روستاهای بیهود،کرغند(ماسوله خراسان جنوبی)زول،ورزگ،خونیک،روم،کره،بارازو..... از روستاهای ییلاقی وسرسبزشهرستان می باشد که باداشتن جاذبه های تاریخی وتفریحی پذیرای میهمانان نوروزی است.

شهرستان قاین دارای دومحصول استراتژیک زرشک وزعفران است که طلای سرخ ان قدمت جهانی دارد.صنایع دستی شامل جاجیم بافی،سفره آردی،حوله بافی پلاس بافی وپخل بافی ...شهرستان قاین نیززبانزدعام وخاص می باشدومی تواند بهترین سوغاتی برای دوستان شما در کنارزرشک وزعفران که از محصولات استراتژیک این شهرستان است باشد.