چهارشنبه سوری وآئین کوله چارشمه در کمیجان
یکی از آداب شایسته مردم کمیجان در آیین نمایشی سنتی کوله چارشمه این است که به رسم احترام، قبل از هرگونه آتش افروزی یا ادای نذور و نیاز به سوی پروردگار، به طور دسته جمعی و رعایت بزرگ و کوچکی به منزل مصیبت دیدگان روستا می روند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سلام کمیجان، معمولاً چهارشنبه آخر هر سال را اغلب قبایل و کیشهای ایرانی به ویژه زرتشتیان و پاره ای از غیر ایرانیان بر پایه آیین نیاکان خود به نگاهبانی آتش که به آن سوری میگفته اند، می پرداخته اند و در بخشی از مراسم از روی آتش می پریده اند. نکته جالب توجه در این است که ارمنی ها، گرجی ها و پاره ای از قفقازی ها نیز در چهارشنبه آخر سال جشن آتش را پاس می داشته اند .
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, سلام کمیجان, سلام کمیجان, سلام کمیجان, سلام کمیجان,,
چهارشنبه ای که در آن رنج و مشقّت فراوان بوده است؛هنگامی که ارواح شرور با اعمال خاصی به درون ازدحام مردم رخنه می کرده اند و بر همه کس و هر چیزی حمله ور می شده اند، بومیان روستاهای ارمنی و گرجی با تشکیل خرمن هایی از آتش ، ارواح شرور را فراری می دادند؛مردم از روی آتش می پریدند، به خاطر این که شرارت ها نتوانند در لابه لای لباس های آنها مخفی شو ند.
,,
,
گاهشماری قفقاز و ارمنستان نشانگر این است که اجرای آیین پاسداشت آتش در تمامی موارد در فصل بهار رخ میداده است؛ زیرا آنان مانند ایرانیان باستان در گذشته، سال نو را در فصل تابستان برگزار می کرده اند، سپس به فروردین منتقل گردیده است.
,,
بنابراین ارمنی ها مانند ایرانیان، اعیاد مهم سال را به دو بخش اصلی تقسیم کرده اند:
1. تابستانه، که آیین نمایشی وارداوار از آن دسته است(عروس تابستان)
,
2.زمستانه، تیاراندآراج، به آیین نمایشی درن دز مشهور است(سلطان زمستان)
,
درن دز، به عنوان جشنی مسیحی و به معنای رفتن به پیشواز صاحب، در فرهنگ مردم ارمنستان رایج گردیده است.
,
,
تیاران تاراج توجه به زمانی دارد که سیمون پیر، در معبد به پیشواز عیسی رفت، پس مسیحیان ارمنی این عید را مانند سایر سنت های قدیمی حفظ کرده اند، و بر همین اساس نیروی پالاینده ی آتش با تمام تبعات مثبتش، مهم شمرده می شود.
,,
تیاراندآراج در روز چهاردهم فوریه (25 بهمن) برگزار می شود، آنان به روشی نمادین آتش می افروزند که نمایشگر نقش نوید بخش بهار را اجر ا می کند.
,,
در باور مردم ارمن ، آتش ترندز (تیاران تاراج ) اعتدال طبیعت، فراوانی محصول، حاصل خیزی مراتع و دعای خیر همسران را با خود به ارمغان می آورد.
,,
موسی پیامبر در کتاب مقدس، هنگام چرانیدن گوسفندان خود، به کوه خدا یعنی کرب رسید، فرشته خدا با شعله ای آتشین از میان بوته ای تمشک بر وی آشکار گشت، موسی می دید که بوته های تمشک در میان شعله های آتش قرار دارند ، اما نمی سوزند و خداوند از میان آن با او سخن گفت.
,
وقتی موسی قوم خویش را از مصر بیرون آورد، خداوند در روز، آنها را به وسیله ستونی از ابرهدایت می کرد، تا راه را به آنها نشان دهد، اما شب هنگام با ستونی از آتش، تا آنها در شب و در روز راهنمایی داشته باشند.
,
,
نقل است که حضرت موسی (ع) در کوه طور، شعله آتش را از دور دید و از میان آتش ندای الهی را شنید و به مقام پیغمبری رسید، بنابراین آتش همانند بسیاری دیگر از عناصر طبیعی در نزد اقوام، قبایل و ادیان قابل احترام بوده است.
,
هم اکنون هم در کمیجان همانند تمام نقاط ایران، این آیین کهن و نمادین اجرا می گردد، با این تفاوت که مردم بومی روستاهای کمیجان بجای آتش افروزی در کوچه ها و میادین ، در حیاط خانه های خود آتش می افروزند، گردش می ایستند، ترانه های محلی می خوانند و در پاره ای از روستاها مثل عیسی آباد، انار، خنجین، میلاجرد، اسفندان، چهره قان و وفس آتش را از دیوار حیاط به کوچه پرتاب می کنند، غالباً هم جاروی دست ساز بومی درون منزلشان را آتش می زنند و به کوچه می اندازند، زیرا باور دارند که با این کارشان کثافات، پلیدی، سیاهی، کینه، زشتی، ارواح خبیثه و سردی را از خانه بیرون کرده اند ،آنان خبائث را از کوچه می رانند تا گرمی بهار و طبیعت جدید و صلح و آشتی و دوستی و مهر و محبت را با تحول طبیعت به خانه بیاورند.
, هم اکنون هم در کمیجان همانند تمام نقاط ایران، این آیین کهن و نمادین اجرا می گردد، با این تفاوت که مردم بومی روستاهای کمیجان بجای آتش افروزی در کوچه ها و میادین ، در حیاط خانه های خود آتش می افروزند، گردش می ایستند، ترانه های محلی می خوانند و در پاره ای از روستاها مثل عیسی آباد، انار، خنجین، میلاجرد، اسفندان، چهره قان و وفس آتش را از دیوار حیاط به کوچه پرتاب می کنند، غالباً هم جاروی دست ساز بومی درون منزلشان را آتش می زنند و به کوچه می اندازند، زیرا باور دارند که با این کارشان کثافات، پلیدی، سیاهی، کینه، زشتی، ارواح خبیثه و سردی را از خانه بیرون کرده اند ،آنان خبائث را از کوچه می رانند تا گرمی بهار و طبیعت جدید و صلح و آشتی و دوستی و مهر و محبت را با تحول طبیعت به خانه بیاورند.,
,
هویان نوشته صبح روز سیزدهم فوریه جوانان روستای فریدن ایران به صحرا می رفتند و مقدار زیادی بوته می آوردند و در حیاط کلیسا می انباشتند؛ بعد از ظهر آن روز نوعروسان و تازه دامادها در معیت فامیل، طی مراسمی به برگزاری جشن تیاراندآراج می پرداختند
,,
در حالی که کریستین سن نوشته افروختن و شعله ور گردانیدن آتش در این شب و راندن حیوانات وحشی و پرانیدن مرغان در میان شعله و نوشیدن شراب و تفریح نمودن در گرد آتش، جزو رسوم پادشاهان بوده است.
,,
بومیان فلات ارمنستان نیز در ماه فوریه (اسفند) آیین مشابه به نام درِن دز، دارند، دختران و پسران قوم ارمن در هنگام جشن درِن دز نام عشق خود ر ا بر کاغذی می نویسند و در آتش می اندازند تا کاغذ بسوزد و خاکستر شود و به آسمان برود، بلکه بدست خدا برسد و خداوند مرادشان را بدهد.
,
هر ساله شب های چهارشنبه سوری در تعدادی از روستاهای کمیجان، شعله های سرکش یا نیمه جان آتش، برفراز پشت بامها، حال و هوای دیگری به
زمین و آسمان منطقه می بخشد. به خصوص این که در باور بسیاری از مردم منطقه چهارشنبه آخر سال روز بد و نامبار کی است، در حال حاضر ایرانیان سنتی در این ایام به مسافرت نمی روند، دید و بازدید نمی کنند و به هیچ کار خیری مبادرت نمی ورزند.
,
,
,
در پار ه ای از روستاهای اراک از جمله حسین آباد و بغدادی نیز یک روز قبل از چهار شنبه سوری جوانان روستا به دامنه های کوههای اطراف می روند و بوته های گون از زمین جدا می کنند و ساقه های آن را با سیم می بندند و در شب چارشنبه سوری به پشت بام برده، آتش می زنند و می چرخانند. حسین آبادی ها باور دارند با این کارشان باعث فرار ارواح خبیثه و شیطان و کینه و بدبختی میشوند.
,
زرتشتیان ایران به ویژه ساکنین منطقه یزد و کرمان ، شب آخر سال را با آتش تا صبح به سر می برند و معتقدند که فکر و فَروهرهایشان به سراغ آنان خواهد آمد، پس اگر چراغ خانه شان خاموش باشد، فروهرشان بدآن جا نخواهد آمد و سال بدی را در پیش خواهند داشت، پس آنان به میمنت حضور ارواح پاک خود بر پشت بام خانه هم آتش روشن می کنند و هم چراغی روشن بر لبه بام خانه آویزان می کنند و روزهم به همین شکل ادامه می دهند.
,
,
یکی از آداب شایسته مردم کمیجان در آیین نمایشی سنتی کوله چارشمه این است که به رسم احترام، قبل از هرگونه آتش افروزی یا ادای نذور و نیاز به سوی پروردگار، به طور دسته جمعی و رعایت بزرگ و کوچکی به منزل مصیبت دیدگان روستا می روند و ضمن اهداء لباسها ی رنگی و عرض تسلیت مجدد، با ساکنین آن منزل رو بوسی کرده، سپس با ذکر سلام و صلوات بر محمد و آل محمد (ص) ابتدا به عنوان شروع جشن قومی، آتش چهارشنبه سوری را بر بام آن عزاداران روشن می کنند، سپس در همان منزل به گفتگوهای روزمره و گاهاً مفرح می پردازند و در پایان که لباس آنان را با امید به سالی پر برکت و میمون و به دور از بلا، تعویض کردند، به خانه های خود برمی گردند و تازه شروع به آتش افروزی بر بام های خود می کنند.
, یکی از آداب شایسته مردم کمیجان در آیین نمایشی سنتی کوله چارشمه این است که به رسم احترام، قبل از هرگونه آتش افروزی یا ادای نذور و نیاز به سوی پروردگار، به طور دسته جمعی و رعایت بزرگ و کوچکی به منزل مصیبت دیدگان روستا می روند و ضمن اهداء لباسها ی رنگی و عرض تسلیت مجدد، با ساکنین آن منزل رو بوسی کرده، سپس با ذکر سلام و صلوات بر محمد و آل محمد (ص) ابتدا به عنوان شروع جشن قومی، آتش چهارشنبه سوری را بر بام آن عزاداران روشن می کنند، سپس در همان منزل به گفتگوهای روزمره و گاهاً مفرح می پردازند و در پایان که لباس آنان را با امید به سالی پر برکت و میمون و به دور از بلا، تعویض کردند، به خانه های خود برمی گردند و تازه شروع به آتش افروزی بر بام های خود می کنند.,,
آنها مابقی آتش را طبق باورهای پیشینیان به کوچه می ریزند تا با اخراج ارواح خبیثه، اخراج درد، کینه، ستیزه جویی و بلا را از خانه و کاشانه ی خود بیرون کنند و در عوض عشق، امید، زندگی و روزی را به خانه خود بیاورند.
,,
رضی نوشته در باور این مردم افروختن آتش در مکان های انتخاب شده، نه تنها ارواح مردگان را با فرشتگان به میهمانی صاحب خانه می آورد، بلکه در حین اجرای مراسم چهارشنبه سوری شرارت ها، شیاطین، بدکاران و ارواح خبیثه را از بدن و پیرامون آنان خارج و دور می کنند.
,,
برخی از ارمنی ها شمع های افروخته در مراسم درن دز را با خود به منزل می برند و تلاش می کنند که در راه خاموش نشود، زیرا معتقدند که اگر شعله شمع ها روشن بماند ، سیاهی و تباهی به منزل آنان وارد نمی شود.
,,
برخی دیگر از ارمنی ها ریشه جشن درن دز را در نورانی بودن چهره حضرت عیسی مسیح می دانند که در کودکی بر سیمون ظاهر گردیده و به همین خاطر آن را تیاران تاراج می نامند.
,
کوله چارشمه هنوز هم در کمیجان اجرا می شود و تمامی اعضاء خانواده در آن شریک هستند، این آیین نمایشی جزو جشن های ملی ایرانیان است و به شکل عمومی اجرا می گردد.
,
,
, ,
برگرفته از کتاب "کمیجان سرزمین شگفت انگیز تات ها و مادها"نوشته دکتر محمد عارف
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه