کودکان و نوجوانان اصلی ترین قربانیان فضای مجازی
شبکه های اجتماعی به دلیل ماهیتی که دارند از حیث افشای اطلاعات بسیار موقعیت خطرناکی دارند. کاربر شبکه های اجتماعی به محض عضویت، از او خواسته می شود بسیاری از ویژگی های شخصی خود را در آن ثبت کند و معمولاً کمتر کسی به مسأله خطر درز و افشای اطلاعات شخصی در این شبکه ها توجه می کند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مکریان، امروزه با ورود جامعه به عصر اطلاعات و اهمیت روز افزون اطلاعات و همچنین امکان سوء استفاده از آن، یکی از مهمترین دغدغه های شهروندان حفظ و محافظت از حریم اطلاعاتی است. نگرانی ها در مورد حریم اطلاعاتی شخصی زمانی اهمیت مضاعف می یابد که بدانیم با افشای اطلاعات شخصی در فضای مجازی، این اطلاعات می توانند برای همیشه در دسترس باشند. ریشه اصلی مشکل حریم خصوصی در فضای مجازی مربوط به افشاگری نا مناسب و بدون کنترل داده های شخصی توسط افراد مختلف است. این اطلاعات به دلیل اینکه از درگاه های مختلفی در فضای مجازی قابل جمع آوری است، می تواند با کنار هم قرار گرفتن اطلاعات حاصله از درگاه های مختلف، به تصویری جامع و کامل از هر کاربر فضای مجازی دست یابد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مکریان,حریم خصوصی در یک تعریف کلی به معنای این است که یک فرد یا گروه بتواند خود و یا اطلاعات مربوط به خود را مجزا کند و در نتیجه بتواند خود و یا اطلاعاتش را با انتخاب خود در برابر دیگران آشکار کند. اما آنچه که در این بین اهمیت می یابد این است که حدود و محتوای آنچه حریم خصوصی خوانده میشود در میان فرهنگها و اشخاص مختلف، متفاوت است. گاه افراد اطلاعات خصوصی خود را داوطلبانه افشا میکنند؛ مثلاً برای به دست آوردن منافع، برای تبلیغات، هنگام شرکت در مسابقهها و قرعهکشیها و غیره. این افشای اطلاعات گاهی منجر به سوء استفاده از آن توسط افراد سود جو و دزدی هویت میشود. در سال های اخیر، بسیاری از دعاوی مربوط به حوزه سوء استفاده از اطلاعات شخصی افراد، ناشی از عدم آگاهی کاربران در نگهداری و حفظ اطلاعاتشان بوده که موجب شده افراد سود جو از این عدم آگاهی، سوء استفاده کرده و موجب رقم خوردن اتفاقات ناگواری شود.
,اما این مسأله در مورد کودکان و نوجوانان به دلیل عدم آشنایی با خطرات و سوء استفاده های احتمالی می تواند به طور خیلی جدی تری اتفاق بیفتد و گاهی مشاهده شده است که به دلیل کمبودهای عاطفی، سادگی و عدم دقت به خطرات احتمالی، مواجهه منفعل با فضای مجازی و ... کودکان یا نوجوانان به افشای اطلاعات شخصی و محرمانه خود در این فضا مبادرت کرده اند. از سوی دیگر، مطابق تعریف سازمان بهداشت جهانی هرگونه بدرفتاری جسمی، عاطفی، روانی، جنسی یا بیتوجهی نسبت به کودکان "سوء رفتار با کودک" محسوب می شود. این سوء رفتار منجر به آسیب احتمالی برای سلامت کودک، بقا، رشد یا کرامت او می شود که این امر در فضایی با ارتباطات کنترل نشده ای مانند فضای مجازی، به شدت و به طور مضاعف وجود دارد.
,در فضای مجازی، امکان برقراری ارتباط کودکان با افرادی که قصد سوء استفاده و یا تجاوز به حریم خصوصی و شخصی آنها را داشته باشند، وجود دارد. همچنین در این فضا امکان بروز رفتارهای نامناسب کودکان به دلیل تأثیر پذیری از رفتارهای که در فضای آنلاین مشاهده می کنند، وجود دارد. حتی امکان تبدیل کودکان و نوجوانان به هدف "زورگیری سایبری" نیز وجود دارد. از سوی دیگر در فضای مجازی، به دلیل امکان آسان دسترسی به محتوای نامناسب از جمله فیلم ها، تصاویر و نوشته های غیر اخلاقی، نژادپرستانه، خشونت آمیز، کودکان و نوجوانان به شدت در معرض تهدید قرار دارند. در مواردی هم مشاهده شده که در فضای مجازی، به دلیل استفاده بی دقت یا نا آگاهانه کودکان، هکرها و افراد سودجو با ارسال بدافزار ها و ویروس ها به کامپیوتر شخصی، توانسته اند به اطلاعات محرمانه والدین کودک دسترسی پیدا کنند. اما بخشی دیگر از خطرات فضای مجازی مربوط می گردد به افشای اطلاعات شخصی توسط خود کودکان و نوجوانان که امکان سوء استفاده را به شیوه بسیار راحت تر برای افراد سودجود فراهم می کند.
,بر اساس بررسی منتشره در نشریه روانشناسی پیشرفته کاربردی، کودکان در سنین زیر 12 سال ممکن است اصول ایمنی اینترنت را درک نکنند. به عنوان مثال، خردسالان ممکن است ندانند ارسال اطلاعات شخصی از جمله نام و نام خانوادگی، سن و نشانی ایمیل برای یک مسابقه احتمال دارد که اطلاعات شخصی آنها را به دست کسانی بیندازد که در خوشبینانه ترین حالت از افشای آنها محافظت نکنند. چنین نگرانی هایی درباره نوجوانان که تا اندازه ای همانند والدینشان درباره وب آگاهی دارند، کمتر است اما نتایج تحقیقی که اوایل سال جاری میلادی از سوی محققان دانشگاه برکلی منتشر شد، حاکی از آن بود که نوجوانان نسبت به بزرگسالان بیشتر احتمال دارد تصور کنند حریم خصوصی آنلاین آنها حفاظت شده است در حالی که اینطور نیست. پس بر خلاف تصور اولیه هم کودکان و هم نوجوانان به طور بالقوه می تواند قربانی افشای اطلاعات باشند.
,شبکه های اجتماعی به دلیل ماهیتی که دارند از حیث افشای اطلاعات بسیار موقعیت خطرناکی دارند. کاربر شبکه های اجتماعی به محض عضویت، از او خواسته می شود بسیاری از ویژگی های شخصی خود را در آن ثبت کند و معمولاً کمتر کسی به مسأله خطر درز و افشای اطلاعات شخصی در این شبکه ها توجه می کند. البته اکثر سیاستگذاران شبکه های اجتماعی به دلیل اعتراضاتی که در زمینه سوء استفاده از اطلاعات کودکان و نوجوانان به آنها شده است، برای عضویت محدودیت سنی قرار داده اند که در اکثر این شبکه ها 13 سال است اما متأسفانه عضویت افراد کمتر از 13 سال در این شبکه ها به هیچ وجه دشوار نیست!
,راه حلی که امروزه در دنیا برای حل مشکل این مسأله پیش بینی شده، آموزش سواد رسانه ای در شهروندان و گنجاندن مواردی با موضوع سواد رسانه ای در برنامه درسی همه مقاطع تحصیلی مدارس است. به عنوان مثال کشور کانادا با تمرکز بر امر سواد رسانه ای، نه تنها به آموزش نکات ایمنی و امنیتی در استفاده از فضای مجازی و تکنولوژی های نوین ارتباطی می پردازد، بلکه با تمرکز بر جنبه محتوایی و فرهنگ سواد رسانه ای و با آموزش شیوه های اقناع و فریب در رسانه ها، کودکان و نوجوانان را در برابر تبلیغات تجاری و سیاسی ایمن می کند. اما در کشورمان به دلیل عدم توجه جدی مسئولان امر به آموزش سواد رسانه ای، به خصوص در حوزه مسائل امنیتی آن، در مورد کودکان و نوجوانان بسیار آسیب پذیر است. به طوری که دبیر کمیسیون فتا سازمان نظام رایانه ای کشور بیشترین آمار شکایت در دادسرای ویژه جرایم رایانه ای را مربوط به افشای اطلاعات محرمانه و شخصی افراد در فضای مجازی نسبت می دهد. اخبار و گزارش های زیادی این روزها در جراید و مطبوعات مشاهده می شود که کودکان و نوجوانان از این طریق هدف سارقان و افراد سودجو قرار گرفته اند و یا حتی افرادی با فریب کودکان، اقدام به آدم ربایی با انگیزه باج گیری از والدین آنها داشته اند.
,بعد دیگر این آسیب پذیری می تواند به شکاف دیجیتالی و شکاف نسلی در جامعه مرتبط باشد. خانواده اولین و مهمترین واحد اجتماعی است که کودک ارزش ها و شیوه رفتارش را از آن کسب می کند. اما با رشد فضای ارتباطی مجازی شرایط به گونه ای رقم خورده که وابستگی ارزشی و رفتاری کودک به خانواده به شدت کاهش یافته است و کودک با ارتباط گیری در فضای مجازی ارزش ها و رفتار ها را در ارتباط با افراد ناشناس کسب می کند. در همه دنیا به طور عام و در ایران به طور خاص، کودکان و نوجوانان خیلی بیشتر از بزرگسالان با قابلیت های فضای مجازی آشنا هستند؛ که از آن به شکاف دیجیتالی نسلی یاد می شود. این شکاف منجر به این شده که آموزش در این حوزه نه از سوی والدین و بزرگسالان بلکه عموماً از سوی نوجوانان به والدین صورت می گیرد. یکی از مهمترین تبعات این مسأله در عدم نظارت و یا ناتوانی والدین در نظارت بر فعالیت های کودکان و نوجوانان در فضای مجازی خود را نشان داده است. در این حالت کودکان و نوجوانان با فراغ بال در دنیای بدون محدودیت اینترنت فعالیت می کنند؛ بدون اینکه افراد با تجربه تر و بزرگ تر روی کار آنها نظارت داشته باشند و حتی متوجه اقدامات آنها شوند.
,این دو مسأله که به طور مکمل در قبال یکدیگر قرار گرفته اند، امروزه فضای مجازی را به فضایی پر خطر برای کودکان و نوجوانان تبدیل کرده است و به نظر می رسد که هم حاکمیت با آموزش جدی سواد رسانه ای در مقاطع مختلف تحصیلی و از طریق رسانه های مختلف باید به تکالیفش عمل کند و هم والدین باید با توجه به شکاف دیجیتالی نسلی تلاش کنند خود را از نظر اطلاعات تکنولوژیک به روز نگه دارند تا بتوانند جلوی آسیب ها و انحرافات و سوء استفاده های احتمالی از این فضا را بگیرند.
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه