واکاوی زوایای پنهان ریاست مسعود بارزانی بر اقلیم کردستان عراق
بدون تردید مسعود بارزانی را می توان کارکشته ترین سیاستمدار اقلیم دانست. وی در طول 25 سال اخیر (از زمان برقراری منطقه پرواز ممنوع در شمال عراق) توانسته با وضع ائتلاف های داخلی بر قدرت و سیطره خویش بیافزاید.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مکریان، اغراق نیست اگر فرآیند جدی آغاز احقاق حقوق کردها در شمال عراق را در تاریخ معاصر خاورمیانه (پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی) به قدمت خاندان بارزانی در این منطقه پیوند بزنیم. به واقع ملا مصطفی بارزانی رهبر حزب ملی گرای دموکرات کردستان عراق را می توان آغازگر روندی دانست که اکنون به خودمختاری اقلیم کردستان عراق منجر شده است. کاریزمای بالای ملامصطفی و اتکای حزب به شخص وی و مبارزات متعدد او به ویژه در دوران رژیم بعثی، اگرچه نهایتا به ناکامی و مرگ هزاران تن از نزدیکان وی منجر شده، اما خانواده او را به هرم اصلی قدرت در درون حزب دموکرات تبدیل کرده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مکریان, اغراق نیست اگر فرآیند جدی آغاز احقاق حقوق کردها در شمال عراق را در تاریخ معاصر خاورمیانه (پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی) به قدمت خاندان بارزانی در این منطقه پیوند بزنیم. به واقع ملا مصطفی بارزانی رهبر حزب ملی گرای دموکرات کردستان عراق را می توان آغازگر روندی دانست که اکنون به خودمختاری اقلیم کردستان عراق منجر شده است. کاریزمای بالای ملامصطفی و اتکای حزب به شخص وی و مبارزات متعدد او به ویژه در دوران رژیم بعثی، اگرچه نهایتا به ناکامی و مرگ هزاران تن از نزدیکان وی منجر شده، اما خانواده او را به هرم اصلی قدرت در درون حزب دموکرات تبدیل کرده است.,با وجود انشعاب داخلی میان سورانی زبانان به رهبری جلال طالبانی که بعدها حزب اتحادیه میهنی کردستان را پایه گذاری نمودند با کرمانجی زبانان، نهایتا قدرت اصلی حزب دموکرات تا به امروز در دستان برادران بارزانی (ابتدا ادریس و هم اکنون مسعود بارزانی) باقی مانده است.
,هزینه سنگین خودمختاری
,حمله ی صدام حسین به کویت را می توان نقطه ی عطفی در تاریخ کردهای عراق دانست، فرآیندی که به ایجاد منطقه ای خودمختار در شمال عراق منتهی شد. با این حال فقدان اجماع ملی در میان کردها منجر به وقوع درگیری های پراکنده و خون باری شد که به مرگ هزاران کرد انجامید، روندی که تا به امروز آثار آن تداوم یافته و عملا کردستان را به دو منطقه تحت سیطره اتحادیه میهنی (شرق کردستان) و حزب دموکرات (غرب کردستان) تقسیم نموده است.
,اشغال عراق در سال 2003، کردها را به در پیش گرفتن رویه ای مصالحه گونه جهت تامین منافع شان سوق داد. بر مبنای توافق از پیش تعیین شده، سمت های ملی (اعم از ریاست جمهوری و وزارت خارجه) بر عهده ی مقامات عالی رتبه اتحادیه میهنی و تمامی مناصب اقلیم بر عهده رهبران حزب دموکرات گمارده شد.
,اکنون و با گذشت 13 سال از سقوط رژیم صدام حسین، کردها بیش از هرزمانی خود را در راستای نیل به مقصود (استقلال کردستان) خویش مشاهده می کنند، با این حال از دامنه اختلاف های داخلی کاسته نشده است. انشعاب در حزب اتحادیه میهنی و سربرآوردن جنبش گوران، رشد و نمو جریان های اسلامی و قبضه قدرت در دستان مسعود بارزانی، زمینه تداوم بحران را برای کردها در بر داشته است.
,دیکتاتوری نرم
,از منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به عنوان یکی از معدود مناطقی در جهان نام برده می شود که در آن همچنان حکومت های پادشاهی، روسای جمهوری مادام العمر، حاکمان دیکتاتور و احزاب خانوادگی قابل مشاهده است. منطقه اقلیم کردستان عراق نیز از این امر مستثنی نبوده و از زمان ورود آمریکایی ها به عراق تا به امروز شاهد ریاست مطلقه ی مسعود بارزانی بوده است.
,با وجود منع قانونی تداوم قبضه قدرت توسط بارزانی، وی به واسطه نفوذ بالا در پارلمان و گفتگوهای پنهانی با سایر احزاب، توانست زمینه تمدید دو ساله ریاست خود بر اقلیم را فراهم آورد، با این حال و با وجود اختلاف های داخلی، بیم آن می رفت که عدم کناره گیری وی در آگوست 2015 از قدرت موجب تشدید شکاف ها در اقلیم شود.
,برآورد تحولات اقلیم کردستان حاکی از آن است که بارزانی با آگاهی نسبت به کاهش نفوذ و موقعیت رقیب دیرینه اش (اتحادیه میهنی) در پی ائتلاف با سایر جریان ها برآمده است، امری که نهایتا به تمدید مجدد ریاست وی تا برگزاری انتخابات آتی پارلمانی موکول شد.
,مخالفین، مسعود بارزانی را به در پیش گرفتن سیاستی حذفی در برابر منتقدین متهم نموده و از عدم رشد و توسعه اقتصادی اقلیم، فقدان آزادی های سیاسی و انحصار قدرت در دستان وی و خانواده اش گله مندند. ائتلاف حزب دموکرات با گوران در سال های اخیر با دیده تردید و نگرانی از سوی رهبران اتحادیه میهنی نگریسته می شود. با این حال نوشیروان مصطفی و هم پیمانانش در جنبش گوران نیز در آگوست 2015 خواهان اتمام ریاست بارزانی بر اقلیم شدند. اما چه شد که درست چهار روز مانده به پایان دوره ریاست بارزانی، شورای قضایی به تمدید دوره ریاست او تا برگزاری دور بعدی انتخابات رأی داد؟ و آیا روند فوق در آینده نیز قابل تحقق است؟
,داعش هراسی بارزانی
,ژوئن 2014 را می توان نقطه عطفی برای عراق و اقلیم کردستان دانست، روزی که در آن نچیروان بارزانی از عدم بازگشت وضعیت عراق به پیش از حمله سخن راند؛ امری که به منزله استقلال قطعی اقلیم قلمداد می شد. با این حال و با آغاز حملات داعش به سوی کردستان و نزدیکی تکفیری ها به 20 کیلومتری اربیل، توأمان با محاصره شهرهای کردنشین در سوریه، رعب و وحشت سراسر کردستان عراق را فرا گرفت. نگرانی از آن چه در شنگال به وقوع پیوست، ناخودآگاه اختیارات ویژه ای را در اختیار بارزانی جهت مقابله با آن چه تروریسم می نامید، قرار داد.
,از زمان حمله داعش تا به امروز، مبارزه با این گروه در راس فعالیت های کردها قرار گرفته و همین امر آن ها را از شکاف درون گروهی برحذر داشته است. به گواه کارشناسان منطقه، نگرانی از تزلزل حکومت اربیل و مخاطرات احتمالی ناشی از چنین امری، گروه های معارض را به کار آمدن با بارزانی ترغیب نموده است. حضور احتمالی داعش در ماه ها و سال های آتی در عراق و سوریه می تواند هم چنان بهانه و ابزاری جهت تداوم سیطره بارزانی بر کرسی ریاست اقلیم خودمختار محسوب شود.
,بازی با کارت استقلال و تصرف قلب کردستان
,در میان جریان ها و احزاب کردی، هیچ کدام به اندازه حزب دموکرات و رهبران آن برای استقلال تمام و کمال از عراق نکوشیده اند، همین امر امتیاز ویژه ای را از آن حزب نموده که سبب شده حزب دموکرات در تمامی انتخابات ها بالاتر از سایر احزاب قرار گیرد. بارزانی با واقف بودن به آرمان کردهای عراق و با وجود آگاهی نسبت به مخاطرات احتمالی و مخالفت های برخی همسایگان، به خوبی توانسته از این کارت علیه مخالفینش در داخل بهره برداری نماید.
,حضور پررنگ پیشمرگه های وابسته به حزب دموکرات در جبهه های نبرد علیه داعش، دریافت تسلیحات مدرن از سوی آمریکا و آزادسازی شنگال توسط آنان در کنار استقرار نیروهای وابسته به بارزانی در شهر کرکوک، عملا او را به یگانه قدرت اقلیم تبدیل نموده و رقبا را در تقابل با او ناکام گذارده است.
,از کرکوک بسان قلب کردستان نام برده می شود. نیروهای بارزانی با بهره گیری از فضای تنش آلود ناشی از حضور داعش، بلافاصله مبادرت به اشغال این شهر نمودند تا آن چه را که از طریق گفتگو در سال های پیشین موفق به کسب آن نشده بودند، در رهاوردی نظامی به دست آورند. موارد فوق بر کاریزما و قدرت مسعود بارزانی افزوده و دست او را جهت کسب کرسی های بیشتر پارلمان در انتخابات آتی و یا تغییر قوانین موجود جهت تداوم حضورش در راس قدرت فراهم خواهد آورد.
,حمایت قدرت های بین المللی و منطقه ای از بارزانی
,علی رغم مخالفت کشورهای منطقه با هرگونه تغییر و دگرگونی در تمامیت ارضی کشورهای خاورمیانه، ایالات متحده آمریکا و به ویژه رژیم اسرائیل را می توان بزرگترین حامیان استقلال کردستان عراق دانست. رژیم اشغالگر قدس بر مبنای دکترین پیرامونی خویش (برقراری ارتباط با ملل غیر عرب) و آمریکا بر اساس طرح خاورمیانه بزرگ متمایل به تجزیه عراق در آینده هستند. در این میان هیچ یک از احزاب و اشخاص کرد به مانند بارزانی و حزب دموکرات از ارتباط حسنه با آمریکا و اسرائیل برخوردار نمی باشند. چنین حمایتی دست کردها جهت نیل به استقلال را در بزنگاه های تاریخی بیش از پیش باز خواهد گذارد.
,تا پیش از یک دهه پیش ترکیه، سوریه، دولت مرکزی عراق و ایران بسان همسایگان اقلیم با استقلال آن مخالفت می نمودند، حال اما با نابسامانی حاکم بر سوریه و عراق و موافقت ضمنی ترکیه با این رخداد، راه برای تحقق آن مهیا شده است. حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان در ترکیه با برقراری روابط حسنه سیاسی و اقتصادی با کردها (نیاز مبرم آنکارا به نفت اقلیم)، تلاش نموده با حمایت از بارزانی عملا رهبری عبدالله اوجالان (رهبر دربند پ ک ک) را در مناطق کردنشین به چالش بکشد.
,بازی قدرت بارزانی
,بدون تردید مسعود بارزانی را می توان کارکشته ترین سیاستمدار اقلیم دانست. وی در طول 25 سال اخیر (از زمان برقراری منطقه پرواز ممنوع در شمال عراق) توانسته با وضع ائتلاف های داخلی بر قدرت و سیطره خویش بیافزاید. او در خلال گفتگوهای اخیر پیرامون تمدید ریاستش و با وجود مخالفت های سهمگین گوران و اتحادیه میهنی، راه را برای گفتگو با دو حزب اسلامگرای جماعت اسلامی و اتحاد اسلامی بازگذارد و با وجود سکولار بودن مشی حزبش در خلال مذاکرات پذیرفت با عدم تصویب قوانینی در پارلمان که حول محدود کردن نقش دین در سیاست اجرایی کردستان ایفای نقش می کردند، زمینه جلب نظر مساعد نمایندگان آنان را فراهم آورد.
,بی گمان رویه فوق در آینده نیز از سوی بارزانی مورد بهره برداری قرار گرفته و شانس او را برای تکیه زدن بر ریاست اقلیم بیش از سایرین خواهد نمود. نکته حائز اهمیت در این باره، آن است که در جوامع غیر مدنی و نیمه پیشرفته خاورمیانه هم چون حکومت خودمختار کردستان، راه برای دور زدن قوانین همواره مهیا بوده و حکام خویشتن را محدود به قوانین حاکم نمی پندارند.
,نتیجه گیری
,برآیند تحولات منطقه پرتلاطم خاورمیانه حاکی از تداوم بی نظمی و هرج و مرج احتمالی طولانی مدت در این منطقه است. شرایط فوق عملا حکومت اقلیم کردستان عراق را در موقعیتی خطیر قرار داده است، که از سویی در راستای استقلال تمام و کمال گام برداشته و از سوی دیگر دائما با مخاطره رویارویی با گروه های سلفی موجود در عراق، سوریه و شماری از همسایگان مواجه است. عدم ثبات موجود عملا بسان برگ برنده ای برای مسعود بارزانی ایفای نقش نموده و او را به ناجی کردستان تبدیل نموده است. لذا قابل تصور است تا تثبیت موقعیت این اقلیم و تداوم بحران های بیرونی، رهبر حزب دموکرات بر این تنش ها موج سواری نموده و زمینه تمدید ریاستش بر حکومت خودمختار کردستان را فراهم خواهد آورد. شایان ذکر است تجارب بی بدیل وی در طول دهه های اخیر و نفوذ حزبش در سطح جامعه نیز او را در همین زمینه حمایت خواهد نمود. اگرچه احتمال وقوع بحران داخلی ناشی از ادامه حضور باززانی در راس قدرت از سوی رقبای وی نیز از سوی کارشناسان منطقه دور از انتظار نمی باشد.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه