جشن روز هسته ای در سایه تردید/ آیا برجام در راستای تحقق نیازهای انرژی کشور خواهد بود؟
چرا همین مقدار پیشرفت و تولید در بخش هسته ای را که با سالها زحمت و تلاش و با اهدای خون متخصصان داخلی به نتیجه رسیده است و حقیقتا حق مسلم کشور و ملت است، تحت عنوان اعتماد سازی باید به کشور دیگری ارسال کرد؟ آیا در ازای اعتماد سازی ما، واقعا به آنچه طرف غربی بدان متعهد بوده عمل کرده است؟[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اصفهان بیدار، انرژی، بدون شک مهم ترین موضوع مورد بحث دنیای فرداست.کشورهای مختلف برای برآورده کردن نیازهای اساسی خود نیاز به انرژی دارند و بالطبع قدرت ها نیز برای باقی ماندن بر قدرت، تأمین انرژی را اساسی ترین نیاز خود می دانند تا جایی که بنا به نظر تحلیلگران و صاحب نظران، اگر جنگی بنا به درگرفتن باشد، جنگ انرژی خواهد بود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اصفهان بیدار,پرسش اصلی در مسئله انرژی این است که کدامیک از منابع انرژی پیشنهادی، تعیین کننده تر خواهد بود و بیشترین سهم را در تولید انرژی مورد نیاز در شاخه های مختلف بر عهده خواهد گرفت. برای یافتن پاسخ این پرسش، کشورهای مختلف سالها وقت و هزینه صرف کرده اند و منابع مختلفی را مورد ارزیابی قرار داده اند. پاسخ در زمانهای مختلف، متفاوت بوده است اما، با این حال، چند پارامتر اساسی در تعیین پاسخ این پرسش همیشه مد نظر قرار گرفته است. این پارامترها شامل به صرفه بودن، تجدید پذیر بودن، دوام داشتن، تضمین بی خطر (کم خطر) بودن برای مردم در حال و آینده، آلوده نکردن محیط زیست و … می باشد.
امروزه و پس از سالها تحقیق و آزمایش فراوان، دانشمندان و محققان به این نتیجه رسیده اند که اصلی ترین گزینه برای تولید انرژی در جهان آینده، انرژی هسته ای خواهد بود. “انرژی هسته ای به عنوان مهم ترین و جدی ترین منبع انرژی مورد نیاز بشر در آینده خواهد بود… تنها انرژی هسته ای می تواند در حال حاضر در مقیاس بزرگ جایگزین انرژی حاصل از سوخت فسیلی شود.”۱. جمله ای که نشان دهنده حمایت گسترده رئیس هیئت مدیره انرژی جمهوری خلق چین به عنوان یک عنصر تأثیرگذار سیاسی از انرژی هسته ای به عنوان جدی ترین گزینه انرژی جهان برای حال و آینده است.
این حمایت ها به این جا ختم نمی شود و ادامه دارد. در سال۲۰۰۷ اتحادیه اروپا یک سیاست انرژی منتشر کرد که در آن برای اولین بار بر روی مزایای انرژی هسته ای تأکید کرده و شامل این موارد می باشد: تابش کم کربن، قابل رقابت بودن (با سایر انرژی ها) و قیمت های پایدار.
این حمایت ها و مواردی دیگر نشان دهنده آن است که انرژی هسته ای یکی از مهم ترین و شاید مهم ترین و اصلی ترین گزینه تأمین انرژی جهان در سال های آینده است. در اکثر تحقیقات و مطالعات از انرژی هسته ای به عنوان انرژی پاک تری در زمینه تولید گازهای گلخانه ای ( و یا به طور دقیق تر ساطع کردن کربن ) در مقایسه با انرژی به دست آمده از سوخت های فسیلی نام برده می شود، اما این سوخت نیز علی رغم مزایای فراوان آن دارای مشکلات و موانعی برای پذیرش آن به عنوان رتبه اول تولید انرژی در آینده می باشد. این موانع عبارتند از: هزینه، خطر تکثیر سلاح های هسته ای و نگهداری پسمان هسته ای.
هزینه
با این که هزینه مشکل عمده ای در رابطه با تولید انرژی هسته ای در اکثر جهان نیست، اما در آمریکا با وجود اینکه این کشور دارای بیشترین میزان برنامه برای تولید انرژی هسته ای و همچنین بیشترین میزان رشد تقاضا برای تولید برق در جهان است، به دلیل مشکلات و رکود اقتصادی، هزینه یکی از مهم ترین فاکتورهای ایجاد نیروگاه های برق هسته ای است. این در حالی است که که آمریکا خود یکی از غنی ترین کشورهای جهان در زغال سنگ است. در مقابل، هزینه های سرسام آور، چین را از ساخت نیروگاه های جدید منصرف نکرده است.
خطر تکثیر سلاح های هسته ای
همواره خطر تولید و تکثیر سلاح هسته ای به عنوان یکی از اساسی ترین و بحث برانگیزترین مباحث و چالش های پیش روی کشورهای جهان بوده است. به جز در هند و ظاهرا کره شمالی، طرح ها و برنامه های تولید انرژی هسته ای برای گسترش سلاح هسته ای استفاده نشده است. اگر چه نیروگاه های هسته ای کارخانه های تولید بمب نیستند و سوختی که آنها استفاده می کنند به طور مستقیم قابل استفاده در سلاح های هسته ای نیست، اما یک واسطه وجود دارد؛ کار بر روی برنامه های هسته ای مانند کنترل مواد رادیواکتیو و دسترسی به فن آوری های حساس، می تواند به گسترش سلاح های هسته ای کمک کند. با این حال، مشکل اصلی در ساخت سلاح هسته ای به دست آوردن مواد شکافا یا اورانیوم بسیار غنی شده و پلوتونیوم است.
همانطور که کشورهای بدون برنامه هسته ای، تصمیم به ایجاد و توسعه آن دارند، علاوه بر افزایش پرسنل فنی، به گسترش مقررات و نظارت بر فعالیت های هسته ای و همچنین یک نهاد نظارتی نیاز است تا از مشکلات جدی پیش گیری شود.
نگهداری پسمان
این مسئله که با سوخت های شدیدا رادیواکتیوی که از رآکتورخارج می شوند چه باید کرد، همچنان به عنوان یک مشکل برای اکثر کشورهاست؛ هر چند که دهه ها و میلیون ها دلار برای پیدا کردن راه حل به آن اختصاص داده شده است. در این بین، راه و روش های بسیاری برای کم اثر کردن این مشکل توسط محققان پیشنهاد شده است که بهترین جایگزین به لحاظ فنی، قرار دادن پسمان ها در ظروف در بسته و دفن کردن آنها در اعماق زمین بوده است. یک راه حل کوتاه مدت، بازیافت سوخت یعنی جداسازی اورانیوم برای استفاده مجدد و محصولات شکافت برای دفن است.؛ هر چند دفن محصولات شکافت نیز خود نیازمند یک انبار و محل دفن است. حذف این نیازمندی، منجر به انجام چندین بازیافت خواهد شد.
با ین حال و با در نظر گرفتن این موانع، انرژی هسته ای به طور فراگیر در سراسر جهان گسترده شده است. در پایان سال ۲۰۰۹، ۴۳۹ رآکتور قدرت در حال راه اندازی در سراسر جهان بوده است که بیانگر ۳۷۵ گیگاوات الکتریک ظرفیت تولید برق است. بیشترین تعداد رآکتورها در آمریکا با ۱۰۴، فرانسه ۵۸ و ژاپن ۵۴ رآکتور می باشد. بیشتر رآکتورهای در حال فعالیت و آنهایی که در حال ساخت هستند، رآکتورهای آب سبک هستند. در حال حاضر رآکتورها در ۳۰ کشور فعال هستند و حدودا در %۴۰ تولید برق جهان سهیم هستند.
در این راستا، آژانس بین المللی انرژی اتمی بیان می دارد که تعداد فزاینده ای از کشورها برای داشتن انرژی هسته ای ابراز علاقه کرده اند. به طور اجمالی به طرح های چند کشور اشاره می کنیم:
آمریکا
اگر چه بسیاری در اتحادیه انرژی ایالات متحده درباره آینده انرژی هسته ای خوش بین هستند، اما همه اینگونه نمی پندارند. علل این مخالفت ها، رکود اقتصاد جهانی، کاهش قیمت گاز طبیعی و مشکل جمع آوری کمک های مالی است. مطالعه ای در آمریکا بیان می دارد: “اگر نیاز کافی وجود داشته باشد، رشد ساخت ۳ تا ۵ نیروگاه در سال که تا سال ۲۰۳۵ اتفاق می افتد، به ۵ تا ۱۰ نیروگاه در سال پس از سال ۲۰۳۵ تبدیل خواهد شد.”
روسیه
در سال ۲۰۰۶، روساتوم، آژانس نظارتی هسته ای روسیه، در نظر داشت تا طول عمر ۱۱ رآکتور RBMK فعال خود را افزایش دهد ( رآکتورهایی که در آنها گرافیت به عنوان کند کننده عمل می کند). پس از آن، روزنرگواتوم، شرکتی که به نمایندگی روزاتوم کنترل رآکتورهای صنعتی روسیه را به عده گرفت، برنامه ای مبنی بر اضافه کردن نیروگاه های جدید را منتشر کرد.: ساخت ۸ نیروگاه با ظرفیت کلی خالص ۵۹۰ مگاوات الکتریک آغاز شده است.
هند و چین
هند هم اکنون ۱۷ رآکتور دارد که ۴۱۲۰ مگاوات الکتریک ظرفیت دارد. همچنین ۴ رآکتور که ظرفیت تولید ۲۵۰۶ مگاوات الکتریک تولید برق را دارند در حال ساخت است و ۱۹ رآکتور هم برای ساخت تا سال ۲۰۲۰ در برنامه دارد. در چین، ۲۱ نیروگاه هم اکنون در حال ساخت است. همچنین برنامه ریزی شده تا ۴۰ گیگاوات از ظرفیت تولید هسته ای تا سال ۲۰۲۰ به دست آید؛ بیش از ۴ برابر ظرفیت ۹ گیگاوات کنونی.
همانطور که اطلاعات فوق نشان می دهد، کشورهای ابر قدرت که خود تحقیقات عظیمی در زمینه انرژی هسته ای داشته و دارند، هر چند که موانعی بر سر راهشان در بیان این مطلب که انرژی هسته ای، انرژی اصلی آینده است وجود دارد، اما با این حال روند توسعه استفاده از انرژی هسته ای را در پیش گرفته اند.
پرسش اصلی اینجاست که اگر کشوری مانند کشورهای مورد اشاره می تواند به سمت این توسعه رود، چرا کشوری مثل ایران حق استفاده از این توسعه و پیشرفت را به مانند آنچه آنها دارند، نباید داشته باشد؟ چرا در برجام فعالیت های هسته ای ایران برای مدتی طولانی بسیار محدود شده و مسیر پیشرفت ایران در مسئله هسته ای را با مانعی جدی مواجه کرده است؟ چرا همین مقدار پیشرفت و تولید در بخش هسته ای را که با سالها زحمت و تلاش و با اهدای خون متخصصان داخلی به نتیجه رسیده است و حقیقتا حق مسلم کشور و ملت است، تحت عنوان اعتماد سازی باید به کشور دیگری ارسال کرد؟ آیا در ازای اعتماد سازی ما، واقعا به آنچه طرف غربی بدان متعهد بوده عمل کرده است؟
این پرسش ها و پرسش های بسیار دیگری است که اصل رسیدن به چیزی به نام برجام را با چالشی جدی مواجه می کند. اگر بحران آینده بحران انرژی است -که هست- محدودیت برنامه هسته ای کشورمان با توجه به محدود بودن ذخایر انرژی های فسیلی و تجدید ناپذیر بودن آنها، کاری عاقلانه و منطقی نخواهد بود و باید دید که اگر طرف مقابل به بدعهدی هایش ادامه دهد و اگر رئیس جمهور بعدی آمریکا برجام را منتفی کند، برنامه دولت برای مواجهه با آن چه خواهد بود.
____
مرادپور
انتهای پیام/
پرسش اصلی در مسئله انرژی این است که کدامیک از منابع انرژی پیشنهادی، تعیین کننده تر خواهد بود و بیشترین سهم را در تولید انرژی مورد نیاز در شاخه های مختلف بر عهده خواهد گرفت. برای یافتن پاسخ این پرسش، کشورهای مختلف سالها وقت و هزینه صرف کرده اند و منابع مختلفی را مورد ارزیابی قرار داده اند. پاسخ در زمانهای مختلف، متفاوت بوده است اما، با این حال، چند پارامتر اساسی در تعیین پاسخ این پرسش همیشه مد نظر قرار گرفته است. این پارامترها شامل به صرفه بودن، تجدید پذیر بودن، دوام داشتن، تضمین بی خطر (کم خطر) بودن برای مردم در حال و آینده، آلوده نکردن محیط زیست و … می باشد.
,امروزه و پس از سالها تحقیق و آزمایش فراوان، دانشمندان و محققان به این نتیجه رسیده اند که اصلی ترین گزینه برای تولید انرژی در جهان آینده، انرژی هسته ای خواهد بود. “انرژی هسته ای به عنوان مهم ترین و جدی ترین منبع انرژی مورد نیاز بشر در آینده خواهد بود… تنها انرژی هسته ای می تواند در حال حاضر در مقیاس بزرگ جایگزین انرژی حاصل از سوخت فسیلی شود.”۱. جمله ای که نشان دهنده حمایت گسترده رئیس هیئت مدیره انرژی جمهوری خلق چین به عنوان یک عنصر تأثیرگذار سیاسی از انرژی هسته ای به عنوان جدی ترین گزینه انرژی جهان برای حال و آینده است.
,این حمایت ها به این جا ختم نمی شود و ادامه دارد. در سال۲۰۰۷ اتحادیه اروپا یک سیاست انرژی منتشر کرد که در آن برای اولین بار بر روی مزایای انرژی هسته ای تأکید کرده و شامل این موارد می باشد: تابش کم کربن، قابل رقابت بودن (با سایر انرژی ها) و قیمت های پایدار.
,این حمایت ها و مواردی دیگر نشان دهنده آن است که انرژی هسته ای یکی از مهم ترین و شاید مهم ترین و اصلی ترین گزینه تأمین انرژی جهان در سال های آینده است. در اکثر تحقیقات و مطالعات از انرژی هسته ای به عنوان انرژی پاک تری در زمینه تولید گازهای گلخانه ای ( و یا به طور دقیق تر ساطع کردن کربن ) در مقایسه با انرژی به دست آمده از سوخت های فسیلی نام برده می شود، اما این سوخت نیز علی رغم مزایای فراوان آن دارای مشکلات و موانعی برای پذیرش آن به عنوان رتبه اول تولید انرژی در آینده می باشد. این موانع عبارتند از: هزینه، خطر تکثیر سلاح های هسته ای و نگهداری پسمان هسته ای.
,هزینه
, هزینه,با این که هزینه مشکل عمده ای در رابطه با تولید انرژی هسته ای در اکثر جهان نیست، اما در آمریکا با وجود اینکه این کشور دارای بیشترین میزان برنامه برای تولید انرژی هسته ای و همچنین بیشترین میزان رشد تقاضا برای تولید برق در جهان است، به دلیل مشکلات و رکود اقتصادی، هزینه یکی از مهم ترین فاکتورهای ایجاد نیروگاه های برق هسته ای است. این در حالی است که که آمریکا خود یکی از غنی ترین کشورهای جهان در زغال سنگ است. در مقابل، هزینه های سرسام آور، چین را از ساخت نیروگاه های جدید منصرف نکرده است.
,خطر تکثیر سلاح های هسته ای
, خطر تکثیر سلاح های هسته ای,همواره خطر تولید و تکثیر سلاح هسته ای به عنوان یکی از اساسی ترین و بحث برانگیزترین مباحث و چالش های پیش روی کشورهای جهان بوده است. به جز در هند و ظاهرا کره شمالی، طرح ها و برنامه های تولید انرژی هسته ای برای گسترش سلاح هسته ای استفاده نشده است. اگر چه نیروگاه های هسته ای کارخانه های تولید بمب نیستند و سوختی که آنها استفاده می کنند به طور مستقیم قابل استفاده در سلاح های هسته ای نیست، اما یک واسطه وجود دارد؛ کار بر روی برنامه های هسته ای مانند کنترل مواد رادیواکتیو و دسترسی به فن آوری های حساس، می تواند به گسترش سلاح های هسته ای کمک کند. با این حال، مشکل اصلی در ساخت سلاح هسته ای به دست آوردن مواد شکافا یا اورانیوم بسیار غنی شده و پلوتونیوم است.
,همانطور که کشورهای بدون برنامه هسته ای، تصمیم به ایجاد و توسعه آن دارند، علاوه بر افزایش پرسنل فنی، به گسترش مقررات و نظارت بر فعالیت های هسته ای و همچنین یک نهاد نظارتی نیاز است تا از مشکلات جدی پیش گیری شود.
,نگهداری پسمان
, نگهداری پسمان,این مسئله که با سوخت های شدیدا رادیواکتیوی که از رآکتورخارج می شوند چه باید کرد، همچنان به عنوان یک مشکل برای اکثر کشورهاست؛ هر چند که دهه ها و میلیون ها دلار برای پیدا کردن راه حل به آن اختصاص داده شده است. در این بین، راه و روش های بسیاری برای کم اثر کردن این مشکل توسط محققان پیشنهاد شده است که بهترین جایگزین به لحاظ فنی، قرار دادن پسمان ها در ظروف در بسته و دفن کردن آنها در اعماق زمین بوده است. یک راه حل کوتاه مدت، بازیافت سوخت یعنی جداسازی اورانیوم برای استفاده مجدد و محصولات شکافت برای دفن است.؛ هر چند دفن محصولات شکافت نیز خود نیازمند یک انبار و محل دفن است. حذف این نیازمندی، منجر به انجام چندین بازیافت خواهد شد.
,با ین حال و با در نظر گرفتن این موانع، انرژی هسته ای به طور فراگیر در سراسر جهان گسترده شده است. در پایان سال ۲۰۰۹، ۴۳۹ رآکتور قدرت در حال راه اندازی در سراسر جهان بوده است که بیانگر ۳۷۵ گیگاوات الکتریک ظرفیت تولید برق است. بیشترین تعداد رآکتورها در آمریکا با ۱۰۴، فرانسه ۵۸ و ژاپن ۵۴ رآکتور می باشد. بیشتر رآکتورهای در حال فعالیت و آنهایی که در حال ساخت هستند، رآکتورهای آب سبک هستند. در حال حاضر رآکتورها در ۳۰ کشور فعال هستند و حدودا در %۴۰ تولید برق جهان سهیم هستند.
,در این راستا، آژانس بین المللی انرژی اتمی بیان می دارد که تعداد فزاینده ای از کشورها برای داشتن انرژی هسته ای ابراز علاقه کرده اند. به طور اجمالی به طرح های چند کشور اشاره می کنیم:
,آمریکا
, آمریکا,اگر چه بسیاری در اتحادیه انرژی ایالات متحده درباره آینده انرژی هسته ای خوش بین هستند، اما همه اینگونه نمی پندارند. علل این مخالفت ها، رکود اقتصاد جهانی، کاهش قیمت گاز طبیعی و مشکل جمع آوری کمک های مالی است. مطالعه ای در آمریکا بیان می دارد: “اگر نیاز کافی وجود داشته باشد، رشد ساخت ۳ تا ۵ نیروگاه در سال که تا سال ۲۰۳۵ اتفاق می افتد، به ۵ تا ۱۰ نیروگاه در سال پس از سال ۲۰۳۵ تبدیل خواهد شد.”
,روسیه
, روسیه,در سال ۲۰۰۶، روساتوم، آژانس نظارتی هسته ای روسیه، در نظر داشت تا طول عمر ۱۱ رآکتور RBMK فعال خود را افزایش دهد ( رآکتورهایی که در آنها گرافیت به عنوان کند کننده عمل می کند). پس از آن، روزنرگواتوم، شرکتی که به نمایندگی روزاتوم کنترل رآکتورهای صنعتی روسیه را به عده گرفت، برنامه ای مبنی بر اضافه کردن نیروگاه های جدید را منتشر کرد.: ساخت ۸ نیروگاه با ظرفیت کلی خالص ۵۹۰ مگاوات الکتریک آغاز شده است.
,هند و چین
, هند و چین,هند هم اکنون ۱۷ رآکتور دارد که ۴۱۲۰ مگاوات الکتریک ظرفیت دارد. همچنین ۴ رآکتور که ظرفیت تولید ۲۵۰۶ مگاوات الکتریک تولید برق را دارند در حال ساخت است و ۱۹ رآکتور هم برای ساخت تا سال ۲۰۲۰ در برنامه دارد. در چین، ۲۱ نیروگاه هم اکنون در حال ساخت است. همچنین برنامه ریزی شده تا ۴۰ گیگاوات از ظرفیت تولید هسته ای تا سال ۲۰۲۰ به دست آید؛ بیش از ۴ برابر ظرفیت ۹ گیگاوات کنونی.
,همانطور که اطلاعات فوق نشان می دهد، کشورهای ابر قدرت که خود تحقیقات عظیمی در زمینه انرژی هسته ای داشته و دارند، هر چند که موانعی بر سر راهشان در بیان این مطلب که انرژی هسته ای، انرژی اصلی آینده است وجود دارد، اما با این حال روند توسعه استفاده از انرژی هسته ای را در پیش گرفته اند.
,پرسش اصلی اینجاست که اگر کشوری مانند کشورهای مورد اشاره می تواند به سمت این توسعه رود، چرا کشوری مثل ایران حق استفاده از این توسعه و پیشرفت را به مانند آنچه آنها دارند، نباید داشته باشد؟ چرا در برجام فعالیت های هسته ای ایران برای مدتی طولانی بسیار محدود شده و مسیر پیشرفت ایران در مسئله هسته ای را با مانعی جدی مواجه کرده است؟ چرا همین مقدار پیشرفت و تولید در بخش هسته ای را که با سالها زحمت و تلاش و با اهدای خون متخصصان داخلی به نتیجه رسیده است و حقیقتا حق مسلم کشور و ملت است، تحت عنوان اعتماد سازی باید به کشور دیگری ارسال کرد؟ آیا در ازای اعتماد سازی ما، واقعا به آنچه طرف غربی بدان متعهد بوده عمل کرده است؟
,
این پرسش ها و پرسش های بسیار دیگری است که اصل رسیدن به چیزی به نام برجام را با چالشی جدی مواجه می کند. اگر بحران آینده بحران انرژی است -که هست- محدودیت برنامه هسته ای کشورمان با توجه به محدود بودن ذخایر انرژی های فسیلی و تجدید ناپذیر بودن آنها، کاری عاقلانه و منطقی نخواهد بود و باید دید که اگر طرف مقابل به بدعهدی هایش ادامه دهد و اگر رئیس جمهور بعدی آمریکا برجام را منتفی کند، برنامه دولت برای مواجهه با آن چه خواهد بود.
____
,
مرادپور
,انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه