بحران قرهباغ، آتش زیرخاکستر که هر از چند گاهی زبانه میکشد
بعد از رفراندوم غیر الزام آوری که اکثریت ارامنه در آن برای الحاق به ارمنستان رای دادند بزرگ ترین مناقشه منطقه قفقاز جنوبی بین ارمنستان و آذربایجان شکل گرفت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یار خراسانی، انگار قرار نیست منطقه ما سایه صلح، آرامش و امنیت را به رخ خود ببیند اگر به عنوان یک تحلیگر مسائل سیاسی از درون ایران به منطقه بنگرید انبوهی از بحران ها را در منطقه مشاهده می کنید که برخی به صورت فرسایشی و در طول سالیان دراز و برخی در دورهای محدود باعث ایجاد نا امنی و بی ثباتی در منطقه شده اند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,در روزهای اخیر طبق سنت نا میمون 28سال گذشته (1988تا 2016) با آغاز تنش مجدد در منطقه قره باغ معروف به ناگور قرباغ (قرباغ کوهستانی) نگاه دنیا معطوف به منطقه قفقاز شده است؛ تنشی که هر بار با تلفات گسترده انسانی – اقتصادی فراوانی همراه است...
,آغاز این تنش به چه زمانی بر می گردد؟
, آغاز این تنش به چه زمانی بر می گردد؟,سال 1988 و از زمان اصلاحات موسوم به پروستریکا چندین مناقشه قومی در جمهوری های شوروی سابق ظاهر شد که یکی از آنها بحران قره باغ بود. بعد از رفراندوم غیر الزام آوری که اکثریت ارامنه در آن برای الحاق به ارمنستان رای دادند بزرگ ترین مناقشه منطقه قفقاز جنوبی بین ارمنستان و آذربایجان شکل گرفت.
,به دنبال اعلامیه استقلال منطقه قره باغ در 1991 ارمنستان هفت منطقه مجاور قرباغ کوهستانی را که متعلق به آذربایجان بود تصرف کرد و جنگی میان دو کشور در گرفت که با دادن 300 هزار نفر تلفات انسانی و بیش از یک میلیون آواره با وساطت روس ها به طور موقت پایان گرفت. اما مناطق اشغال شده همچنان در تصرف ارمنی ها باقی ماند و این خود باعث شده است که از آن زمان تاکنون چندین بار این آتش زیر خاکستر زبانه بکشد و شعله های آتش آن علاوه بر سوزاندن مردم این منطقه و ایجاد ایجاد نا امنی باعث ایجاد سوء استفاده کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای از این بحران برای پیشبرد اهداف شوم خود گردد.
,با نگاه تاریخی می توان 10 مورد از ریشه های تاریخی طولانی شدن این بحران و عواملی که باعث عدم صلح در منطقه شده است را نام برد.
,1- سیاست های قومی و نژادی اتحاد جماهیر شوروی: سیاست های قومی نژادی اتحاد جماهیر شوروی مبنی بر عدم انطباق مرزهای قانونی با مرزهای فرهنگی به گونه ای بود که اقوام مختلف برای حل مشکلات باید به حکومت مسکو رجوع می کردند به این ترتیب وابستگی آنان به مسکو بیشتر می شد.
, 1- سیاست های قومی و نژادی اتحاد جماهیر شوروی: ,علاوه براین تقسیم بندی نابرابر قدرت بین جمهوری های قفقاز می توانست تیغ تیز مخالفت ها را از مسکو منحرف کرده و به اهداف دیگری متوجه میسازد.
,2-عامل آب: سرچشمه رودخانه هایی که در شهر باکو در جریان است در منطقه قره باغ قرار دارد و این باعث شده هردولتی در قره باغ کنترل را در دست گیرد اهرم قدرتمندی برای فشار در اختیار داشته باشد.
, 2-عامل آب: ,3-عامل فرهنگی و مذهبی: اگر چه ارامنه و آذری ها مدت قریب به هزار سال با هم زیسته اند اما از نظر فرهنگی و مذهبی در نزاع بوده اند چرا که آذری های مسلمان شیعه از طرف ترک ها چه در دوران امپراطوری عثمانی و چه در دوره ترکهای جوان و همچنین به صورت متفاوتی از طرف ایران حمایت شده اند و ارامنه نیز این حمایت شده اند و ارامنه نیز این حمایت را از جانب روس ها داشته اند.
, 3-عامل فرهنگی و مذهبی: ,4-ذهنیت منفی تاریخی: ذهنیت منفی تاریخی ارامنه و ترک ها از یکدیگر سبقه تاریخی فراوانی دارد و این امر در بین دو قوم همچون هنجاری با ارزش نسل به نسل منتقل گشته است.
, 4-ذهنیت منفی تاریخی: ,سبقه این ذهنیت منفی به قتل عام ارامنه توسط ترک ها در دو بازه زمانی یکی در فاصله ی سال های 1894 تا 1896 در زمان سلطان عبدالحمید و بازه دوم در فاصله ی سال های 1915 تا 1917 که سال های پایانی دوره عثمانی و ابتدای حکومت ترک های جوان بوده است.
,این مسئله باعث شده است در طول سال های متمادی نزاع های گسترده ای میان جریان شووینستی ترک و ارمنی و باز شدن پای حمایت ترک ها و ترکیه از آذری ها و حکومت آذربایجان شود به طوری که در دهه 1990 این مسئله باعث وخامت اوضاع دو دولت ترکیه و ارمنستان گردید و در سال های بعد نیز با پیش کشیدن بحث قتل عام ارمنه در عرصه بین المللی توسط لابی قدرتمند ارامنه در اروپا و آمریکا، ترکیه، ارمنستان را تحریم و مرزهای خود را بر این کشور بست این نشان دهنده آن است که بحران قره باغ تحت تاثیر شدید اختلافات تاریخی دو قوم ارمنی و ترک قرار دارد.بدون شک این مسئله را می توان یکی از مهم ترین بحران مذکور دانست.
,5-فقدان امنیت و مخدوش بودن مرزها در منطقه ناشی از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق.
, 5-فقدان امنیت و مخدوش بودن مرزها در منطقه ناشی از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق.,6-اعمال سیاست های تبعیض آمیز علیه یکدیگر: اصولاً نزد آذری ها ارامنه شهروند درجه دو محسوب می شوند و در نزد ارامنه این امر بلعکس است.
, 6-اعمال سیاست های تبعیض آمیز علیه یکدیگر:,7- رقابت میان قدرت های بزرگ منطقه ای و فرامنطقه ای؛ به طوری که روس ها در چهارچوب سنت قدیمی خود یعنی تسلط به منطقه قفقاز و قفقاز جنوبی چه در دوران گذشته یعنی بعد از عهد نامه گلستان و ترکمن چای، برای مقابله با خطر مسلمانان و افزایش نفوذ ایران و عثمانی مسلمانان را قتل عام یا با جایگزینی ارمنی ها سعی در تسلط بر منطقه داشته اند و چه در دوران اخیر که جهت تسلط بر منطقه به علت گرایش آذربایجان، گرجستان و ترکیه به سمت غرب سعی در نفوذ در ارمنستان و حمایت از ارمنی داشته اند در همین راستا با عقد قرار داد ها و پیمان نامه های نظامی امنیتی به نوعی سعی کرده تا ارمنی ها را در مقابل آذربایجان که توسط آمریکا و اسرائیل به سلاح های پیشرفته تجهیز شده اند حمایت کند تا بدین صورت خلأ قدرت ایجاد شده را پر کرده تا هم از جنگ احتمالی پیش رو پیشگیری کند و هم در صورت بروز درگیری از شکست احتمالی ارمنی ها جلوگیری کند ذهنیت منفی تاریخی و رقابت میان قدرت های بزرگ دو دلیل اصلی این بحران هستند.
, 7- رقابت میان قدرت های بزرگ منطقه ای و فرامنطقه ای؛ ,ایران نیز در طول سالهای متمادی با وجود انتقادات بی جا و نادرست دولت آذربایجان مبنی بر عدم حمایت ایران از آنها چه دردوران جنگ با حضور مستشاری نظامیان خود به شیعه های آذربایجان کمک کرده و بارها و بارها که در فاصله سالهای 1991 تا 1994 دولت آذربایجان از عنوان محکوم کردن کشتار مسلمانان توسط رهبر ایران در مجامع منطقه ای و بین المللی به نفع خود استفاده کرده است.
,ایران نیز همچنین سیاست همجواری درستی را نیز با دولت ارمنستان برقرار کرده و ارمنی های مقیم ایران نیز همیشه جزو وفادارترین قشرها به ملت بوده اند.
,8-دلیل حقوقی: به لحاظ حقوقی تقابل دو اصل لزوم خدشه ناپذیر بودن استقلال و تمامیت ارضی یک کشور (آذربایجان) و اصل تعیین سرنوشت ملت ها (قره باغ ) باعث شده است دستیابی به هر نوع توافقی درباره این بحران بسیار سخت گردد.
, 8-دلیل حقوقی:,,
* نتیجه گیری و راه حل :
, * نتیجه گیری و راه حل :,1- با بهره گیری از تجربیات کشورهایی که در گذشته با معضل قومیت ها مواجه بودند و توانسته اند با احترام به حقوق نسبی اقوام در درون دولت ملی بر این مشکل نائل آیند به نظر می رسد دولت ملی و مدرن می تواند مبنای جامع و فراگیری برای امنیت در قفقاز باشد و تمایلات قومی در این منطقه بایستی با تغییر در نگرش سنتی دولت های منطقه بحران زده نسبت به قومیت های ملی همراه باشد.
, 1-,2- مسئله دیگری که می شود به آن توجه کرد ایجاد ائتلاف هایی در منطقه بین روسیه، آذربایجان و ترکیه با محوریت انرژی (نفت، گاز و پتروشیمی ) است. موضوعی که در سالیان اخیر مورد توجه روسها بوده تا از این طریق بتوانند با عقد قراردادهایی بر این کشور تسلط یابند و از این به مثابه اهرم فشاری برای جلوگیری از تنش استفاده کنند لازم به ذکر است بدانید که روس ها به طور کامل بر ارمنستان تسلط دارند و بدین ترتیب می توانند از این تسلط برای کنترل دو کشور و جلوگیری از تنش استفاده کنند.
, 2-,یادداشت/حجت آرمان طاهری، پژوهشگر مسائل ایران و منطقه
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه