اقتصاد مقاومتی زمانی نهادینه می شود که همه به آن پایبند باشند
سال 1395 از سوی مقام معظم رهبری(مد ظله العالی) سال اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل نام گذاری شد. این نام گذاری و تاکید بر اقدام و عمل بیانگر اهمیت موضوعِ اقتصاد مقاومتی برای احیا و پیشبرد اهداف اقتصادی نظام مقدس جمهوری اسلامی است[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از بجنا،سال 1395 از سوی مقام معظم رهبری(مد ظله العالی) سال اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل نام گذاری شد. این
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, بجنا,نام گذاری و تاکید بر اقدام و عمل بیانگر اهمیت موضوعِ اقتصاد مقاومتی برای احیا و پیشبرد اهداف اقتصادی نظام مقدس جمهوری اسلامی است. معظم له برای نیل به این مضمون، ده راهکار ویژه و مشخص ارائه داده اند که تیتر وار عبارت است از:
,1- شناسایی و تمرکز بر فعالیتها و زنجیره های مزیت دار اقتصادی.
,2- احیا و به حرکت درآوردن تولید داخلی.
,3- خودداری جدی ازخریدهای خارجی که قدرت تولید داخلی را تضعیف کند.
,4- مدیریت پولها و منابع مالی ایران که از خارج وارد کشور می شود.
,5- دانش بنیان شدن بخشهای مهم اقتصادی.
,6- بهره برداری از بخشهایی که قبلاً در آنها سرمایه گذاری کلانی شده است مانند پتروشیمی و ساخت نیروگاه.
,7- مشروط شدن همه معاملات خارجی به انتقال فناوری به داخل ایران.
,8- مبارزه جدی و واقعی با فساد، ویژه خواری و قاچاق.
,9- افزایش بهره وری انرژی.
,10- نگاه ویژه و حمایتی به صنایع متوسط و کوچک.
,از دیر باز توجه به تولید ملی، ارتقاء سطح اقتصادی، حفظ توازن صادرات و واردات یا به عبارتی دیگر مثبت بودن تراز تجاری ، دوری جستن از مصرف گرایی و تجمل پرستی وسایر موارد اینچنین، از جمله مهمترین باید ها و هنجارهای نظام های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در جوامع مختلف بوده است. چه بسیار دولت ها وملت هایی که به واسطه ی عدم برخورداری از نظام اقتصادی سالم و بهره ور، و عدم توجه به آن چه امروزه بدان اقتصاد مقاومتی گفته می شود زمینه ی نزول و سقوط خود را فراهم کرده اند.
,
نظام اقتصادی در ایران نیز همواره بر بایسته های اقتصاد مقاومتی، به خصوص توجه به تولید داخلی و ملی استوار بوده است. علاوه بر این، همواره سعی بر آن بوده تا نیاز های اولیه کشور در داخل، تولید و حتی مازاد آن برای تجارت به سایر کشورها صادر شود. تا جایی که گاهی اوقات، تجار ایرانی نقش واسطه ی تجارت را بازی
می کردند. این امر به گونه ای بود که محصولات برخی کشور ها را در اختیار می گرفتند و با صادرات آن آورده ی پولی و مالی را برای کشور به ارمغان می آوردند.
,
اما در این بین ظهور استعمار نوین،توازن تجارت و اقتصاد ایران را دستخوش تغییرات عمده ای کرد.ظهور دوران مرکانتالیسم یا سرمایه داری سوداگر، بسان گردابی عمیق، ثروت کشورهای کهن، اما غرق در فساد و خودکامگی را بلعید. ظهور دوران مرکانتالیسم را شاید بتوان هم زمان با حکومت صفوی در ایران تبیین نمود. جایی که با حضور اشغال گران پرتغالی در هرمز شروع شد وبا سوداگری کمپانی هند شرقی انگلیس و زیاده طلبی های حکومتتزارها در دوره قاجاریه به اوج خود رسید. عدم توجه به سرمایه و تولید ملی و اعطای امتیازهای انحصاری مختلف به
کمپانی های اروپایی، زمینه ی سقوط اقتصادی و در نتیجه عقب ماندگی کشور را فراهم کرد.
,
اعطای امتیازهای انحصاریِ تجارتِ اجناس داخلی و خارجی و معافیت های مالیاتی بر اجناس کمپانی های اروپایی، سرآغاز نابودی بنگاه های تولیدی داخلی و وابستگی کشور به تولیدات خارجی را فراهم کرد.این شرایط پس از جنگ های ویرانگر ایران و روس و قراردادهای ننگین گلستان و ترکمنچای نیز اوج گرفت.
,چارلز عیسوی ضمن مقایسه تجارت خارجی ایران از سال 1277 ه.ق / 1860 م به بعد، سیر نزولی صادرات ایران و برعکس افزایش بیرویه واردات و نتایج حاصل از این عدم تعادل را بیان میکند و معتقد است،منسوجاتی که از اقلام مهم صادراتی ایران بهشمار میرفت، یکی از اقلام وارداتی ایران شده، چرا که صنایع دستی محلی، توانایی رقابت با فرآوردههای ماشینی اروپایی را نداشتند.
,فلاندن که در اوایل قرن چهاردهم از کاشان دیدن کرده است، درباره اثر واردات کالاهای غربی بر صنایع نساجی شهر میگوید، واردات انگلیسی که پیوسته از سی سال پیش در ایران رو به تزاید گذاشته روزبهروز از تعداد کارخانههای کاشان میکاهد. با اینکه هنوز کارخانههایش دایر است، ولی انسان از تماشای قسمتهای عمده آنها که بایر و بیکار افتاده سخت مغموم میشود. باعث حسرت است، شهری که در زمان صفویه، اولین شهر صنعتی بود؛ امروز به چنین وضعی درآید.اصفهان هم که زمانی یکی از مراکز عمده تولیدی ایران به شمار می آمد در اواسط قرن نوزدهم به گفته ی لرد کرزن مصرف کننده ی کالاهای نخی گلاسکو و منچستر شده است. این در نهایت، فروپاشی صنایع دستی ایران را به همراه داشت.
,حضور کمپانی های مختلف در ایران و اخذ امتیازهای گوناگون برای تجارت، هم باعث نابودی بخش تولیدی کشور و در نتیجه رشد بیکاری، فساد، جرم و جنایت وغیره شد و هم از طرف دیگر به دلیل ساختار ضعیف و بیمار گونه ی نظام اقتصادی و خودکامگی سیاسی، موجبات وابستگی شدید کشور به سایر کشور ها را فراهم آورد. همچنین موجب به وجود آمدن طبقه ای قدرتمند از رجال سیاسی فاسد شد که به دنبال اخذ رشوه و پورسانت امتیازها، حاضر به انجام هر خیانتی به کشور بودند، تا جایی که با بهره گرفتن از جهل و ناآگاهی مردم و حاکمان به بهانه های واهی و تهمت هایمختلف، -با سوء استفاده از احساسات دینی و ملی مردم- کمر به قتل بزرگان و خدمتگذاران کشور بستند. نظیر آنچه در جریان برکناری و قتل میرزا ابوالقاسم، قائم مقام فراهانی وزیر شایسته ی محمد شاه که سر جان کمپل فرستاده ی بریتانیا در 1833 میلادی درباره اش نوشته:"او را هرگز با پول نمی توان خرید"شاهد هستیم.درهمین زمینه میتوان به توطئه قتل امیرکبیر نیزاشاره کرد.صدر اعظم لایق و کاردان ناصرالدین شاه،سخت بر این باور بود که ایران نباید بازار فروش کالاهای خارجی شود و اساس اقتصاد کشور باید چنان گردد که تهیه این کالاها در داخل ایران مقدور باشد.فرایندی فکری که درنهایت با انواع و اقسام تهمت های ناروا ،موجبات قتل وی رافراهم کرد.و شاید چندان نیاز به یادآوری نباشد که کودتای 28 مرداد 1332 و بازگرداندن شاه به نوعی مقابله با خواست مردم ایران برای استقلال سیاسی و اقتصادی و بهره کشی به واسطه استثمار این کشور بود.
,البته در تاریخ این کشور مواردی نیز بوده است که مردم با حضور خود و عزم راسخ توانسته اند شرایط را تغییر بدهند. نمونه بارز آن تحریم تنباکو است که به دنبال اعطای امتیاز انحصاری تجارت تنباکو به جرالد تالبوت انگلیسی شکل گرفت. نقل شده است که به دنبال فرمان تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی تمام قلیان ها، حتی در حرم ناصرالدین شاه شکسته شد.حسن این اقدام آن بود که مردم متوجه شدند با حضور خود می توانند هر غیر ممکنی را ممکن کنند. بسیاری از پژوهشگران سر آغاز قیام های مردمی علیه استبداد، که منجر به شکل گیری نهضت مشروطه و پس از آن انقلاب شکوهمند اسلامی شد را از همین قیام تحریم تنباکو می دانند.
,با این اوصاف تردیدی نیست که برای جبران شرایط سخت گذشته و ممانعت از تکرار آن باید در چارچوب های اقتصاد مقاومتی حرکت کرد. البته در این بین به چند مسئله باید توجه ویژه نمود. نخست آن کهاقتصاد مقاومتی به این معنا نیست که ما همه ی آنچه که مورد نیاز است را باید در داخل تولید کنیم، بلکه منظور از لزوم توجه به تولید داخلی، تولید کالاهای اساسی و استراتژیک است که به وقت بحران و در صورت عدم تامین آن به هر دلیلی کشور دچار بحران نشود. گاه دیده می شود که با شعار حمایت از تولیدات داخلی، سرمایه های عظیمی از جیب ملت برای تولیدات غیر ضروری هزینه می شود؛ در صورتی که با قیمت بسیار کمتر می توان آن را از بازار جهانی تامین کرد و در صورت عدم تامین نیز خللی بر روند فرایندهای اقتصادی کشور وارد نمی کند و اصرار بر تولید آن نه تنها باعث هدر رفتن سرمایه ی مملکت می شود، بلکه موجبات بی اعتمادی مردم نسبت به سیاست های اقتصادی را نیز فراهم می کند.
,مسئله اساسی دیگر این است که آیا مسئولین خود پایبند به رعایت بایدها و نبایدهای اقتصاد مقاومتی هستند یا این نسخه فقط برای مردم پیچیده شده است؟!!! و مسئولین از این وظیفه مستثنی هستند. به عنوان مثال به یاد داریم زمانی که پوتین رییس جمهور روسیه تبلیغ استفاده از اتوموبیل ساخت روسیه رامی کرد، خود نیز بر همان ماشین ساخت کشورش سوار شد و شخصا پای نازل پمپ بنزین ایستاد. حتی دستور داد که اتوموبیل حفاظتی اش را نیز در داخل کشور تولید کنند.حتی اگر بپذیرم که این کار پوتین تبلیغاتی بوده اما قطعا اثر گذاری زیادی برای ترغیب و تشویق مردم برای استفاده از اجناس ساخت کشورش داشته است.آیا مسئولین ما هم سوار بر اتوموبیل های ساخت کشور که مدعی با کیفیت بودن آن هستند، می شوند یا مصداق شعر لسان الغیب حافظ شیرازی هستند که فرمود:
,واعظان کین جلوه در محراب و منبر می کنند چون به خلوت می روند آن کار دیگر می کنند
,نکته بعدی کیفیت کالاهای داخلی است. آیا تا به حال از خود پرسیده ایم که چرا ایرانیان به دنبال خرید یا وارد کردن پسته و فرش از سایر کشور ها نیستند؟ جوابش ساده است. چون جنس ایرانی آن مرغوب است و نیازی به تهیه اجناس خارجی نیست. اگر تولیدکنندگان ما نیز اقتصاد مقاومتی را سر لوحه کار خود قرار دهند و دستگاه های نظارتی هم به وظایف نظارتی خود عمل کنند و اجناس باکیفیت داخلی تولید کنند بی شک هیچ یک از هموطنان ما تمایلی به تهیه اجناس خارجی نخواهند داشت.
,مسئله ی بعدی آن است که اقتصاد مقاومتی زمانی نهادینه می شود که همه ی مردم از راس نظام تا پایه، به آن پایبند باشند. واین وظیفه تنها بر دوش مردم سنگینی نکند. به عنوان مثال چقدر خوب است که همه ی ارگان های نظام اعم از کشوری و لشکری از هزینه های غیر ضروری اجتناب کنند. چقدر مفید خواهد بود، اگر تولیدکنندگان دولتی و غیر دولتی ما در همین راستا، تمام سعی خود را بکنند تا کالاهای با کیفیت داخلی تولید و در اختیار مردم بگذارند، تا مردمی که در این شرایط بد اقتصادی به سر می برند خدای ناکرده با خرید اجناس بی کیفیت ضرر دو چندان نکنند.
,چقدر اثر گذار خواهد بود اگر اداره مالیات در راستای اقتصاد مقاومتی بخشی از مالیات های تولید کنندگان بخش خصوصی را که به واسطه ی رکود اقتصادی متضرر شده اند شامل بخشودگی مالیاتی نمایند!!! یا سازمان تامین اجتماعی در راستای اقتصاد مقاومتی چتر درمانی خود را ارزان تر و هر چه بیشتر بر سر مردم مظلوم و بی پناه بگستراند. چقدر زیباست اگر بانک های عموما دولتی، نرخ بهره های بانکی و جریمه های دیرکرد را به مردم گرفتار در وضعیت بد معیشتی ببخشند؛ یا شهرداری ها همسو با اقتصاد مقاومتی عوارض نوسازی یا هزینه ی پروانه ساخت و سایر جریمه ها را به مردم تخفیف دهند تا دندانپزشک ما هم ترغیب شود که در راستای اقتصاد مقاومتی هزینه کمتری را برای پرکردن یک دندان از بیمار بگیرد. تا تاجر ما هم بیاموزد که در راستای اقتصاد مقاومتی کالای کشاورز و باغدار را به قیمت منصفانه تری بخرد و با قیمت منصفانه تری بفروشد. تا مردم ما هم با اعتماد مضاعف به مسئولین و تولید کنندگان ترغیب شوند تا با خرید کالای ایرانی و پرهیز از مصرف گرایی به اقتصاد کشور خود یاری رسانند.
,تجربه ثابت کرده است، همانگونه که مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی)سال گذشته را سال دولت و ملت، همزبانی و همدلی نام گذاری کردند، هر گاه دولت و ملت هم گام و هم دل با هم در مسیر صحیح حرکت کنند از گردنه های سخت معضلات به سلامت خارج خواهند شد و هر گاه هر یک از این دو به هر دلیلی خارج از گود سیر نمایند در گیرو دار معضلات بزرگ اسیر خواهند شد.
,مهدی آریان-کارشناس ارشد تاریخ
]
ارسال دیدگاه