یادداشت
"مدیریت خشم " ضرورت کنونی در آموزش و پرورش/ راهکارهایی برای کنترل خشم
این روزها از لابه لای اخبار تیترهایی نظیر «ضربوشتم دانشآموز سنندجی توسط معلم ورزش»، «حمله دانشآموز بروجردی با چاقو به معلم»، زاهدان که کودکی را به کما برد تا تهران که دهان کودکی را با چسب بست ، کوری دانشآموز کلاس اول در دبستان شهید سالاری روستای حمزه خانی کاکان در کهگیلویه و... به گوش می رسد که شنیدن این اخبار هر فردی را ناراحت می کند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از "دانشجونیوز" ، خشم یکی از هیجان های پیچیده انسان و واکنشی متداول نسبت به ناکامی و بدرفتاری است. همه ما در طول زندگی با موقعیت های خشم برانگیز روبه رو شده ایم که اگرچه بخشی از زندگی است ؛ ولی ما را از رسیدن به اهداف خود بازمی دارد و علت این که افراد درباره خشم دچار تعارض و تضاد هستند، همین نکته است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, "دانشجونیوز" ,از یک طرف خشم پاسخ طبیعی انسان است و از طرف دیگر می تواند روابط بین فردی را مختل کند و ما را از رسیدن به اهداف باز دارد. در حقیقت خشم هیجان شایعی است که بیشتر نسبت به دوستان و نزدیکانی که نتوانسته اند انتظارات و خواسته های ما را برآورده سازند، تجربه می شود. هیجان هایی که بیشتر با خشم همراه است عبارتند از: عصبانیت ، خشونت ، خصومت ، کینه توزی ، غضب ، تنفر، تحریک ، حسادت ، رنجش ، غرض ورزی ، تحقیر و ناراحتی.
,این روزها از لابهلای اخبار، تیترهایی خود را به رخ میکشند که امنیت روانی جامعه را هدف میگیرند. مضمون این گزارشها که به مدد شبکههای اجتماعی به طرفهالعینی مخابره میشوند، حول ضرب و شتم وعدم مدیریت خشم(Anger Management)در مدارس است. منتها نه کتککاری و شیطنتهای متداول کودکی و دانشآموزان بین هم، بلکه با تیترهایی نظیر «ضربوشتم دانشآموز سنندجی توسط معلم ورزش»، «حمله دانشآموز بروجردی با چاقو به معلم» و... .شنیدن خبر تنبیه بدنی دانشآموزان در نقاط مختلف کشور از اهواز که به قطع نخاع دانشآموزی منجر شد تا کرج که پرده گوش نوجوانی را پاره کرد و از زاهدان که کودکی را به کما برد تا تهران که دهان کودکی را با چسب بست ، کوری دانشآموز کلاس اول در دبستان شهید سالاری روستای حمزه خانی کاکان در کهگیلویه. چنین ادبیاتی که بهطور ضمنی وجود خشم در مدارس را تایید میکند ، از یکسو نسبت به خویشتنداری معلمانی که فشارهای زندگی را برسر دانشآموزان آوار نمیکنند و در هجوم دشواریهای تدریس، کرامت انسانی دانشآموزان را پاس میدارند، نیاز امروز است.خشم وتنبیهی که تا چشمی را کور و دستی را کبود و گوشی را کر و بالاخره شخصیتی را لگدمال نکندفرجام دیگری نخواهد داشت .
,«خشم» واژه کوتاهی است اما نگرانی را تا عمق جان دوستداران تعلیم وتربیت و والدین پیش میبرد اما در عین ناباوری باید گفت این روزها رد پای تنبیه بدنی و برخورد فیزیکی که ناشی از عدم کنترل ومدیریت خشم توسط اولیا ء در برخی مدارس همچنان به چشم میخورد. مصداق بارز آن هم مطالبی است که از گوشه و کنار کشور درباره تنبیه برخی دانشآموزان خبرساز شده است. یکبار قطع شدن رگ دست دانشآموز گناوهای در اثر وارد شدن ضربات لوله پلیکا روی خروجی رسانهها قرار گرفت و بار دیگر تنبیه دانشآموز 15 ساله تهرانی و بستری شدنش در بیمارستان، پربازدیدترین خبر حوزه آموزش و پرورش شد. این در حالی است که با آشنایی نسبت به مدیریت خشم می توان به این نگرانی ها تا حد زیادی کاهش داد.
,تعریف خشم :
,خشم یک احساس پیچیده است که به صورت جسمانی و هیجانی ابراز می شود.خشم واکنش طبیعی ارگانیسم نسبت به شرایط و موقعیت هایی است که در آن دچار ناکامی می شویم و احساس تهدید می کنیم، یا معتقدیم صدمه خواهیم دید یا فردی در مورد ما دچار اشتباه شده است. این احساس می تواند از یک احساس خفیف ناخوشایند تا یک احساس شدید عصبانیت را در برگیرد .
,خشم و پرخاشگری یک رفتار است که هدف آن صدمه زدن به پرخاشگری یک فرد دیگر یا اموال اوست. پرخاشگری می تواند به شکل سوء استفاده کلامی، تهدید کردن یا اعمال آسیب زننده باشد. ولی خشم یک احساس است که الزاما منجر به پرخاشگری نمی شود. بنابراین یک فرد ممکن است خشمگین شود، بدون اینکه الزاما رفتار پرخاشگرانه داشته باشد.
,عوامل برانگیزاننده خشم
,خشم یا عصبانیت را میتوان یک حس قوی نارضایتی یا تعارض تعریف کرد که مجموعهای از شرایط و فاکتورها به آن دامن میزنند. عصبانیت به عنوان یک حس طبیعی در وجود بشر به ما هشدار میدهد که در روند اوضاع یا محیط پیرامونمان مشکلی وجود دارد که نیاز به رسیدگی و توجه دارد. به گفته آرلین هیرش، مشاور کاریابی و روانشناسی در شیکاگو، خشم یا عصبانیت موقعی بروز میکند که افراد از انجام کاری که میخواهند منع شده یا مجبور به انجام کاری برخلاف تمایل خود میشوند و به عبارتی دیگر، مورد سوءاستفاده قرار میگیرند. با این حال، بیشتر کارمندان در محیط کار، زمانی در خود احساس عصبانیت میکنند که با پیشنهادهای آنان موافقت نمیشود. هیرش میگوید: «کارمندانی که نمیتوانند عصبانیت خود را کنترل کنند یا با عصبانیت دیگران کنار بیایند، اغلب به حرفه خود آسیب میزنند. روکردن این عصبانیت میتواند رابطه فرد با رئیس و دیگر همکارانش را به خطر اندازد.»
,به گفته روانشناسان، عدم مهار خشم و عصبانیت فردی در محیط کار در درازمدت، فرد را به لحاظ روحی فرسوده میکند و از بازده و کارایی او در فعالیتهای گروهی میکاهد. آنها همه را با خودشان دشمن میکنند و با این کار بستر مناسبی برای از دست دادن نفوذ خود در میان دیگران و حتی ابتلا به انواع بیماریهای جسمی نظیر فشارخون بالا، سکته و... را فراهم میکنند. از سوی دیگر، سرکوب کردن خشم عواقب بدتری به دنبال دارد. با این کار، فرد انگیزه رقابت سالم در محیط کار را از دست میدهد و به نیرویی منفعل تبدیل میشود.
,خشم از دیدگاه اسلام
,قرآن کریم هرگز اصل خشم را تخطئه نمی کند و خشم های مقدس را می ستاید. اساساً خشم مقدس یکی از صفات الهی است که نام های قهار و جبار حضرتش به آن اشاره دارد. خشمگین شدن اگر متعادل و در راه حق باشد، نه تنها ناپسند نیست، بلکه پسندیده و مورد رضای حق هم خواهد بود.
,افراط نکردن در حالات خشم
,به طور طبیعی هر انسانی بر اثر عوامل و زمینه هایی که برایش پیش می آید، گاهی خوشحال و گاهی نیز خشمگین و ناراحت می شود؛ اما اگر این حالات فطری با معیار دین و هدایت قرآن و رهنمودهای اهل بیت علیهم السلام همراه باشد، هرگز در آن افراط و تفریط دیده نخواهد شد.
,قرآن خشم های بی مورد را به دوران جاهلیت نسبت داده و آرامش را در هنگام خشم ویژه رسول خدا(ص) و مؤمنین می داند و خاطرنشان می کند که این آرامش هم یک موهبت الهی است؛ همچنان که خشم و تعصبات جاهلی را ره آورد افکار نادرست و عملکرد غلط کافران قلمداد می کند خداوند در این آیه به ما می آموزد که فرهنگ جاهلیت «حمیت»، «تعصب»، «غضب» و خشم جاهلی است؛ ولی فرهنگ اسلام «سکینه»، «آرامش» و «تسلط برنفس» می باشد.
,وقتی که در حضور امام باقر(ع) سخن از غضب به میان آمد، حضرت فرمود؛ «همانا که مرد خشمگین می شود و تا خود را داخل آتش نکند و به گناهی دست نیالاید آرامش نمی یابد و خشمش فرو ننشیند. پس برای اینکه در هنگام خشم به کارهای ناشایست اقدام نکنید هرگاه شخصی خشمگین شد اگر ایستاده است فورا بنشیند تا پلیدی و وسوسه شیطان از او دور شود و هرگاه به خویشاوندش غضب کند، به نزد او برود و بدنش را مس کند؛ چرا که خویشاوند اگر مس شود، آرامش یابد.»
,احادیثی در خصوص کنترل خشم :
,پیامبر صلىاللهعلیهوآله میفرمایند:
,
اَلصَّرعَةُ کُلُّ الصَّرعَةِ الَّذى یَغضبُ فَیَشتَدُّ غَضَبُهُ وَیَحمَرُّ وَجهُهُ وَیَقشَعِرُّ شَعرُهُ فَیَصرَعُ غَضَبَهُ؛
کمال دلیرى آن است که کسى خشمگین شود و خشمش شدّت گیرد و چهره اش سرخ شود و موهایش بلرزد، امّا بر خشم خود چیره گردد.
,
اَلا اِنَّ خَیرَ الرِّجالِ مَن کانَ بَطى ءَ الغَضَبِ سَریعَ الرِّضا؛بدانید که بهترین انسان ها کسانى هستند که دیر به خشم آیند و زود راضى شوند.
,امام على علیه السلام :
,بِئسَ القَرینُ الغَضَبُ: یُبدِى المَعائبَ ویُدنِى الشَّرَّ وَیُباعِدُ الخَیرَ؛خشم هم نشین بسیار بدى است: عیب ها را آشکار، بدى ها را نزدیک و خوبى ها را دور مى کند.
,اَقدَرُ النّاسِ عَلَى الصَّوابِ مَن لَم یَغضَب؛تواناترین مردم در تشخیص درست کسى است که خشمگین نشود.
,امام صادق علیه السلام :
,مَن غَضِبَ عَلَیکَ ثَلاثَ مَرّاتٍ وَلَم یَقُل فیکَ سوءا فَاتَّخِذهُ لِنَفسکَ خَلیلاً؛هر کس سه بار بر تو خشم گرفت ولى به تو بد نگفت، او را براى خود به دوستى انتخاب کن.
,راههای کنترل خشم در محیط کار
,شواهد نشان میدهد بسیاری از ما، در محیط کار، نفرت و عصبانیت را در خود سرکوب میکنیم غافل از اینکه این احساسات، تاثیر منفی خود را بر زندگی شخصی و حرفهای ما به جا میگذارند. ریشهیابی این احساس، حداقل کاری است که ما میتوانیم به عنوان گام اول برای رهایی از آن برداریم. نتایج یک تحقیق دانشگاهی نشان میدهد از هر ۴ کارمند، یک کارمند در محیط کار خود بنا به دلایل مختلف عصبانی است و در بیشتر اوقات این عصبانیت را کتمان میکند. این عصبانیت در آن حد نیست که به کسی آسیبی برساند، اما تاثیرات منفی آن به صورت استرس، افسردگی، دلزدگی از کار، خستگی مفرط و حتی تحریک دیگران به خرابکاری و توطئه علیه دیگران در وجود فرد نمود مییابد؛ بنابراین عصبانیت ناشی از کار یا محیط کار، نه تنها برای سازمانها خطرناک است، بلکه میتواند سلامت افراد را با بیماریهایی نظیر فشارخون بالا، سردرد و حتی ناراحتیهای قلبی عروقی به خطر اندازد.
,مهار و کنترل خشم (مدیریت خشم):
,* به نشانه های بروز خشم دقت کنید.
,* موقعیت را ترک کنید.
,* احساس منفی خود را بیان کنید.
,*عذرخواهی کنید
,*خود آرام سازی
,*انجام ارزیابی اولیه منطقی
,*تخلیه انرژی
,*ایمن سازی در مقابل استرس و خشم
,*جرات ورزی
,*بیان احساسات خود
,*پذیرش حقوق و مسوولیت های خود
,*مذاکره و گفتگو
,*پی بردن به ارزش گذشت
,*خود گوئی مثبت
,*ارتباط مفید و موثر برقرار کردن
,*کسب مهارت های حل مسئله
,*تغییر محیط
,*استفاده از شوخی
,*واکنش خود را به بعد از رفع شدن عصبانیتتان موکول کنید.
,*از مسائل و مشکلات جزیی عصبانی نشوید
,*دیدگاههای مختلف را مد نظر قرار دهید.
,*کمی قدم بزنید تا خشمتان فروکش کند.
,*قبل از نشان دادن هرگونه واکنش، توضیح بخواهید.
,*از قانون 10 ثانیه ای استفاده کنید
,*باکسی که می تواند آرامتان کند حرف بزنید.
,*برای از بین بردن عصبانیتتان ورزش کنید.
,*ببینید چه چیز باعث عصبانیتتان می شود.
,*همکارانتان را بشناسید
,*واکنش افراد دیگر را پیش بینی کنید.
,*خود را برای حفظ آرامش آماده کنید.
,*شروع به نوشتن کنید.
,*بجای داد زدن حرف بزنید.
,*برای طغیان های عصبی خود عذرخواهی کنید
,*مثل یک انسان رفتار کرده و جلو بروید.
,*به فواید و مضرات عصبانیت فکر کنید.
,*به سلامت خود بیندیشید
,*تصمیم نگیرید
,ختم بحث اینکه مساله را حل کنید. هر موضوعی که باعث خشم شما شده به هر حال یک مشکل است که باید حل شود. به جای داد و بیداد این مساله ها را حل کنید.
,اسماعیل کمالی راد
,/انتهای پیام
]
ارسال دیدگاه