یادداشت تحلیلی؛

الگویی رو به فراموشی/ مردم داری اصلی که امام با آن جاودانه شد

الگویی رو به فراموشی/ مردم داری اصلی که امام با آن جاودانه شد
فرضیه مدیریت بر قلوب مردم مسئله مهمی بود که امام خمینی (ره) آن را در مدیریت خدمتگزارانه خود به ملت که با محور انگیزه الهی آمیخته شده بود در نظام ارزشی و ایجاد یک ملت واحده اسلامی بکار برد و به کارایی که از این اتحاد در نظر داشت با تحقق انقلاب اسلامی دست یافت، الگویی که امروز رو به فراموشی می رود.
[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از خبرنگار پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود امام خمینی (ره) شاخصه مدیریت بر قلوب را در دوران پر فراز و نشیب رهبری خود به محک تجربه گذارد و نتیجه اش را به همه دنیا نشان داد، اتحاد، همدلی و یکپارچگی که موجب پیروزی انقلابی شد که تمام جهان مقابلش ایستاده بودند و تلاش می کردند راه به جایی نبرد و در نطفه نابود شو.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, به نقل از خبرنگار پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود امام خمینی (ره) شاخصه مدیریت بر قلوب را در دوران پر فراز و نشیب رهبری خود به محک تجربه گذارد و نتیجه اش را به همه دنیا نشان داد، اتحاد، همدلی و یکپارچگی که موجب پیروزی انقلابی شد که تمام جهان مقابلش ایستاده بودند و تلاش می کردند راه به جایی نبرد و در نطفه نابود شو., پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود,

مدیریت امام بر قلوب مردم

, مدیریت امام بر قلوب مردم, مدیریت امام بر قلوب مردم,

از آنجا که یک ملت بر اساس دو قانون کلی ضوابط عینی نظیر عوامل فرهنگی و آداب و رسوم و ضوابط ذهنی نظیر نظام های ارزشی مشترک و باورهای ملی – مذهبی شکل می گیرد ملّت زاییده تفکرات انسانی است که از نژاد، زبان و مذهب در مخیله‌ها پرورانده می‌شود و دارای مشترکات تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و نظام مشترک ارزشی است.

, از آنجا که یک ملت بر اساس دو قانون کلی ضوابط عینی نظیر عوامل فرهنگی و آداب و رسوم و ضوابط ذهنی نظیر نظام های ارزشی مشترک و باورهای ملی – مذهبی شکل می گیرد ملّت زاییده تفکرات انسانی است که از نژاد، زبان و مذهب در مخیله‌ها پرورانده می‌شود و دارای مشترکات تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و نظام مشترک ارزشی است.,

در نگرش امام، نظام ارزشی نشأت گرفته از ایدئولوژی اسلامی مهمترین عنصر اساسی در شکل‌دهی یک ملّت است و به همین دلیل است که امام خمینی (ره) فرمودند:« ما برای اینکه وحدت امت اسلام را تأمین کنیم برای اینکه وطن اسلام را از تصرف و نفوذ استعمارگران و دولتهای دست‌نشاندة آنها خارج و آزاد کنیم، راهی نداریم جز اینکه تشکیل حکومت بدهیم»

, در نگرش امام، نظام ارزشی نشأت گرفته از ایدئولوژی اسلامی مهمترین عنصر اساسی در شکل‌دهی یک ملّت است و به همین دلیل است که امام خمینی (ره) فرمودند:« ما برای اینکه وحدت امت اسلام را تأمین کنیم برای اینکه وطن اسلام را از تصرف و نفوذ استعمارگران و دولتهای دست‌نشاندة آنها خارج و آزاد کنیم، راهی نداریم جز اینکه تشکیل حکومت بدهیم»,

وطن اسلامی در قالب امت اسلامی مطرح است

, وطن اسلامی در قالب امت اسلامی مطرح است, وطن اسلامی در قالب امت اسلامی مطرح است,

از این بیان ارزشمند می توان دریافت که وطن اسلامی در قالب امت اسلامی مطرح است نه محدودیتهای مرزی و اقلیمی. بنابراین، ملّت شامل فرهنگ مشترک و ارزشهای مشترک است که با باورها و اعتقادات هماهنگ بوده و در زیر چتر کلمة توحید و توحید کلمه قرار گرفته است.

, از این بیان ارزشمند می توان دریافت که وطن اسلامی در قالب امت اسلامی مطرح است نه محدودیتهای مرزی و اقلیمی. بنابراین، ملّت شامل فرهنگ مشترک و ارزشهای مشترک است که با باورها و اعتقادات هماهنگ بوده و در زیر چتر کلمة توحید و توحید کلمه قرار گرفته است.,

آنچه امام خمینی (ره) در تمام مدت رهبریش بر آن تاکید داشت این بود که «مردم عامل پیروزی نهضت بوده و عنصر مهم بقای نهضت نیز هستند» و به همین دلیل نیز خود را خدمتگزار مردم می نامید و مردمی بودن مسئولان و مدیران را ضمانتی برای تداوم حرکت و نهضت اسلامی به حساب می‌آورد.

, آنچه امام خمینی (ره) در تمام مدت رهبریش بر آن تاکید داشت این بود که «مردم عامل پیروزی نهضت بوده و عنصر مهم بقای نهضت نیز هستند» و به همین دلیل نیز خود را خدمتگزار مردم می نامید و مردمی بودن مسئولان و مدیران را ضمانتی برای تداوم حرکت و نهضت اسلامی به حساب می‌آورد.,

از آنجا که مدیریت رهبر کبیر انقلاب بر مبنای دو شاخص اساسی یعنی خدامحوری و مردم‌گرایی استوار بود، ایندو تلازم مدیریت نویی را ارائه داد که کارایی و اثربخشی آن در روش حکومت و مدیریت بر قلوب به ثمر نشسته و موجب رضایت مردم از حکومت و مدیریت می شود.

, از آنجا که مدیریت رهبر کبیر انقلاب بر مبنای دو شاخص اساسی یعنی خدامحوری و مردم‌گرایی استوار بود، ایندو تلازم مدیریت نویی را ارائه داد که کارایی و اثربخشی آن در روش حکومت و مدیریت بر قلوب به ثمر نشسته و موجب رضایت مردم از حکومت و مدیریت می شود.,

کارایی و اثربخشی بالای مدیریت بر قلوب

, کارایی و اثربخشی بالای مدیریت بر قلوب, کارایی و اثربخشی بالای مدیریت بر قلوب,

امام با تأکید بر کارایی و اثربخشی بالای مدیریت بر قلوب، حل سریع مسائل و مشکلات را در چنین مدیریتی مورد تأکید قرار داده و این نوع مدیریت را در کنار منابع مادی و نیروی انسانی موجب آسیب‌ناپذیر بودن جامعة اسلامی دانسته و می فرماید: « اگر ما حکومت بر ارواح بکنیم و سران کشورهای اسلامی حکومت بر ارواح بکنند و قلوب ملّت‌ها را به دست بیاورند، با این کثرت جمعیت [نیروی انسانی] و با این مخازن زیاد [منابع مادی] اینها آسیب‌پذیر نخواهند بود.»

, امام با تأکید بر کارایی و اثربخشی بالای مدیریت بر قلوب، حل سریع مسائل و مشکلات را در چنین مدیریتی مورد تأکید قرار داده و این نوع مدیریت را در کنار منابع مادی و نیروی انسانی موجب آسیب‌ناپذیر بودن جامعة اسلامی دانسته و می فرماید: « اگر ما حکومت بر ارواح بکنیم و سران کشورهای اسلامی حکومت بر ارواح بکنند و قلوب ملّت‌ها را به دست بیاورند، با این کثرت جمعیت [نیروی انسانی] و با این مخازن زیاد [منابع مادی] اینها آسیب‌پذیر نخواهند بود.»,

روشهای دستیابی به مدیریت بر قلوب

, روشهای دستیابی به مدیریت بر قلوب, روشهای دستیابی به مدیریت بر قلوب,

چگونه می‌توان مردمی بود و ملّت را همراه و همگام با خود و سازمان اسلامی کرد. به تعبیر دیگر، روشهای دستیابی به مدیریت بر قلوب چیست؟

, چگونه می‌توان مردمی بود و ملّت را همراه و همگام با خود و سازمان اسلامی کرد. به تعبیر دیگر، روشهای دستیابی به مدیریت بر قلوب چیست؟,

الف) جلوگیری از ایجاد نارضایتی: رهبر کبیر انقلاب همواره به مدیران عالی کشور توصیه می‌نمودند که مراقب باشند در سازمان یا نهاد یا وزارتخانه‌های آنها نارضایتی مردمی نباشد، همچنان‌که در بیاناتشان تأکید بر این امر نموده و می‌فرمایند:« ینها [وزراء] باید حالا فکر این معنا باشند، که مردم را داشته باشند و یکی از راه‌هایش این است که وزارتخانه‌ها و ادارات یک جوری باشد که نارضایی ایجاد نکند.» امام حتی به فن دستیابی به چنین امری به طور ملموس و واقع‌بینانه اشاره کرده و وجود ناظر یا مرجع رسیدگی به شکایات مردمی را یادآوری می‌نماید و می‌فرماید: « به نظر می‌آید که اگر چنانچه در هر وزارتخانه‌ای از طرف آقای رئیس‌جمهور یا فرض کنید که آقای نخست‌وزیر، یک چند، دو سه نفری باشند برای این معنا که اگر چنانچه در آن اداره، در آن وزارتخانه از خود اهالی وزارتخانه شکایت داشتند، به اینها بگویند. این اصل ـ نفس این کار ـ مؤثر است در این که در وزارتخانه‌ها اگر بنا باشد، یک کاری انجام بشود، برخلاف نشود.»

, الف) جلوگیری از ایجاد نارضایتی: رهبر کبیر انقلاب همواره به مدیران عالی کشور توصیه می‌نمودند که مراقب باشند در سازمان یا نهاد یا وزارتخانه‌های آنها نارضایتی مردمی نباشد، همچنان‌که در بیاناتشان تأکید بر این امر نموده و می‌فرمایند:« ینها [وزراء] باید حالا فکر این معنا باشند، که مردم را داشته باشند و یکی از راه‌هایش این است که وزارتخانه‌ها و ادارات یک جوری باشد که نارضایی ایجاد نکند.» امام حتی به فن دستیابی به چنین امری به طور ملموس و واقع‌بینانه اشاره کرده و وجود ناظر یا مرجع رسیدگی به شکایات مردمی را یادآوری می‌نماید و می‌فرماید: « به نظر می‌آید که اگر چنانچه در هر وزارتخانه‌ای از طرف آقای رئیس‌جمهور یا فرض کنید که آقای نخست‌وزیر، یک چند، دو سه نفری باشند برای این معنا که اگر چنانچه در آن اداره، در آن وزارتخانه از خود اهالی وزارتخانه شکایت داشتند، به اینها بگویند. این اصل ـ نفس این کار ـ مؤثر است در این که در وزارتخانه‌ها اگر بنا باشد، یک کاری انجام بشود، برخلاف نشود.», :,

عمل به موازین اسلامی

, عمل به موازین اسلامی, عمل به موازین اسلامی,

ب) عمل به موازین اسلامی: یکی دیگر از روشهای جلب اعتماد مردم مسلمان، تمسک به اسلام ناب محمدی است. در نگرش امام خمینی(س) به دست آوردن قلوب ملّت با عمل به اسلام و احکام الهی میسر است. چرا که در نگرش الهی، خداوند مقلب القلوب است. بدین معنا که اگر مدیری در جهت رضای خداوند و عمل به موازین شرعی کوشش و تلاش نماید و در این مسیر متحمل شداید گردد، خداوند تبارک و تعالی قلوب انسانها را به سوی او متوجه می‌کند و او را در جهت دستیابی به اهدافش، مدد خواهد رساند. امام خمینی رهبر و مدیری است که همواره در راه وصول به مقاصد الهی کوشش نمود و درصدد اجرای احکام شریعت اسلام برآمد. همین امر باعث گردید تا خدای سبحان، قلوب مردم مسلمان را به سوی وی متمایل سازد. آن حضرت در این باره می‌فرماید:« راه به دست آوردن قلوب ملّت این است؛ دل مردم مسلم، با اسلام به دست می‌آید. رگ خوابشان را ما فهمیدیم؛ قلوب مسلمین را باید توسط اسلام جلب کرد ــ الی الله تطمئن القلوب؛ تمام قلوب دست خداست؛ «مقلب القلوب» خداست. به خدا متوجه شو تا دلهای مردم به تو متوجه شود.» همچنان‌که دیدیم عمل به احکام اسلامی، خود ضامن بقای سازمانها و نهادهای اسلامی است و اگر مدیری بتواند با سیاستگذاری خود زمینه‌های عمل به احکام اسلامی را فراهم نماید، اعضای سازمانها نسبت به عملکرد وی خوشبین شده و او را امین خود می‌خوانند.

, ب) عمل به موازین اسلامی: یکی دیگر از روشهای جلب اعتماد مردم مسلمان، تمسک به اسلام ناب محمدی است. در نگرش امام خمینی(س) به دست آوردن قلوب ملّت با عمل به اسلام و احکام الهی میسر است. چرا که در نگرش الهی، خداوند مقلب القلوب است. بدین معنا که اگر مدیری در جهت رضای خداوند و عمل به موازین شرعی کوشش و تلاش نماید و در این مسیر متحمل شداید گردد، خداوند تبارک و تعالی قلوب انسانها را به سوی او متوجه می‌کند و او را در جهت دستیابی به اهدافش، مدد خواهد رساند. امام خمینی رهبر و مدیری است که همواره در راه وصول به مقاصد الهی کوشش نمود و درصدد اجرای احکام شریعت اسلام برآمد. همین امر باعث گردید تا خدای سبحان، قلوب مردم مسلمان را به سوی وی متمایل سازد. آن حضرت در این باره می‌فرماید:« راه به دست آوردن قلوب ملّت این است؛ دل مردم مسلم، با اسلام به دست می‌آید. رگ خوابشان را ما فهمیدیم؛ قلوب مسلمین را باید توسط اسلام جلب کرد ــ الی الله تطمئن القلوب؛ تمام قلوب دست خداست؛ «مقلب القلوب» خداست. به خدا متوجه شو تا دلهای مردم به تو متوجه شود.» همچنان‌که دیدیم عمل به احکام اسلامی، خود ضامن بقای سازمانها و نهادهای اسلامی است و اگر مدیری بتواند با سیاستگذاری خود زمینه‌های عمل به احکام اسلامی را فراهم نماید، اعضای سازمانها نسبت به عملکرد وی خوشبین شده و او را امین خود می‌خوانند.,

سخت‌گیری نکردن با مردم

, سخت‌گیری نکردن با مردم, سخت‌گیری نکردن با مردم,

ج) سخت‌گیری نکردن با مردم: یکی از مسائلی که در رفتار سازمانی مورد مطالعه قرار می‌گیرد چگونگی رفتار مدیر با کارکنان است. طبیعی است که نوع رفتار مدیر می‌تواند هدایت، تغییر و کنترل رفتار افراد را محک بزند و در این عرصه، داشتن مهارتهای انسانی از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. بنابراین مهمترین مهارت یک مدیر، توانایی وی در کار با مردم است که با داشتن این مهارت، درک بهتر رفتار گذشته، پیش‌بینی رفتار آینده و هدایت و کنترل رفتار انسانها برای مدیر آسان خواهد شد.حال باید دانست که یکی از روشهای مهم به دست آوردن مهارت انسانی، رفتار مناسب و شایسته با مردم است. به عبارت دیگر، برای نفوذ در اعماق روح انسانها باید تا جایی که ممکن است با مردم کنار آمد و بر آنها سخت‌گیری ننمود امام خمینی(س) با نگرش مردم‌سالاری، رفتار سازمانها و نهادها با مردم را مهم دانسته و گذشت از آنان و سخت‌گیری نکردن با آنها را موجب جلب رضایت عامة مردم دانسته و می‌فرماید: « مسألة دیگر رفتار نهادها [سازمانها] با مردم است. باید حرکت ما به صورتی باشد که مردم بفهمند که اسلام برای درست کردن زندگانی دنیا و آخرت آمده ما است تا ملّت احساس آرامش کند. اینکه آمده است: «الاسلام یجب ما قبله» این یک امر سیاسی است. اسلام دیده است اگر بخواهد با کسانی که تازه مسلمان شده‌اند سختگیری کند، هیچ کس به اسلام رو نمی‌آورد «جب ما قبل» کرده است و از آنچه در قبل کرده‌اند گذشته است.»

, ج) سخت‌گیری نکردن با مردم: یکی از مسائلی که در رفتار سازمانی مورد مطالعه قرار می‌گیرد چگونگی رفتار مدیر با کارکنان است. طبیعی است که نوع رفتار مدیر می‌تواند هدایت، تغییر و کنترل رفتار افراد را محک بزند و در این عرصه، داشتن مهارتهای انسانی از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. بنابراین مهمترین مهارت یک مدیر، توانایی وی در کار با مردم است که با داشتن این مهارت، درک بهتر رفتار گذشته، پیش‌بینی رفتار آینده و هدایت و کنترل رفتار انسانها برای مدیر آسان خواهد شد.حال باید دانست که یکی از روشهای مهم به دست آوردن مهارت انسانی، رفتار مناسب و شایسته با مردم است. به عبارت دیگر، برای نفوذ در اعماق روح انسانها باید تا جایی که ممکن است با مردم کنار آمد و بر آنها سخت‌گیری ننمود امام خمینی(س) با نگرش مردم‌سالاری، رفتار سازمانها و نهادها با مردم را مهم دانسته و گذشت از آنان و سخت‌گیری نکردن با آنها را موجب جلب رضایت عامة مردم دانسته و می‌فرماید: « مسألة دیگر رفتار نهادها [سازمانها] با مردم است. باید حرکت ما به صورتی باشد که مردم بفهمند که اسلام برای درست کردن زندگانی دنیا و آخرت آمده ما است تا ملّت احساس آرامش کند. اینکه آمده است: «الاسلام یجب ما قبله» این یک امر سیاسی است. اسلام دیده است اگر بخواهد با کسانی که تازه مسلمان شده‌اند سختگیری کند، هیچ کس به اسلام رو نمی‌آورد «جب ما قبل» کرده است و از آنچه در قبل کرده‌اند گذشته است.», .,

شرکت دادن مردم در کارها

, شرکت دادن مردم در کارها, شرکت دادن مردم در کارها,

د) شرکت دادن مردم در کارها: مشارکت کارکنان در کارها و تصمیمات سازمان، روشی است که در سازمانها برای بهبود روابط کار و ایجاد انگیزة کاری انجام می‌گیرد. اینکه مردم حس کنند که سازمان از خودشان است و به نظریات آنها در مورد سازمانشان بها داده می‌شود، این خود موجب انگیزة کاری شده و تعلق خاطر اعضا به سازمان را زیاد می‌کند.امام خمینی(س) با یادآوری اینکه مدیران ما باید به گونه‌ای عمل کنند که ذائقه تلخی که مردم در گذشته از دیگران داشتند، به ذائقة شیرین مبدل شود، احساس خودی بودن را موجب حل مشکل در زمان بحرانی توسط مردم می‌داند و علت آن را اینگونه ذکر می‌کند: « مردم احساسشان این است که از خود ما هست، هر چه هست؛ خودشان را غریبه دیگر نمی‌دانند با شما، خودشان را خودی می‌دانند، شما را فرزند خودشان می‌دانند. شما هم باید یک کاری بکنید که اگر خدای نخواسته برایتان یک مشکلی پیدا شد، همین بازار و همین محله و همین کوچه بریزند و مشکل شما را رفع بکنند.» [مشارکت افراد در کارها موجب ایجاد انگیزه در آنها شده و کارها به نحو مطلوبی انجام می‌پذیرد. بارها بر این مطلب تکیه شده که مشارکت افراد روشی سنجیده برای یاری و کمک به دولت است.

, د) شرکت دادن مردم در کارها: مشارکت کارکنان در کارها و تصمیمات سازمان، روشی است که در سازمانها برای بهبود روابط کار و ایجاد انگیزة کاری انجام می‌گیرد. اینکه مردم حس کنند که سازمان از خودشان است و به نظریات آنها در مورد سازمانشان بها داده می‌شود، این خود موجب انگیزة کاری شده و تعلق خاطر اعضا به سازمان را زیاد می‌کند.امام خمینی(س) با یادآوری اینکه مدیران ما باید به گونه‌ای عمل کنند که ذائقه تلخی که مردم در گذشته از دیگران داشتند، به ذائقة شیرین مبدل شود، احساس خودی بودن را موجب حل مشکل در زمان بحرانی توسط مردم می‌داند و علت آن را اینگونه ذکر می‌کند: « مردم احساسشان این است که از خود ما هست، هر چه هست؛ خودشان را غریبه دیگر نمی‌دانند با شما، خودشان را خودی می‌دانند، شما را فرزند خودشان می‌دانند. شما هم باید یک کاری بکنید که اگر خدای نخواسته برایتان یک مشکلی پیدا شد، همین بازار و همین محله و همین کوچه بریزند و مشکل شما را رفع بکنند.» [مشارکت افراد در کارها موجب ایجاد انگیزه در آنها شده و کارها به نحو مطلوبی انجام می‌پذیرد. بارها بر این مطلب تکیه شده که مشارکت افراد روشی سنجیده برای یاری و کمک به دولت است., .,

امام راحل برای ملّت و ملّت‌گرایی مفهومی گسترده بیان کرده که با مفاهیم طرح شده در رویکردهای دیگر تفاوت ماهوی دارد. ایشان در مسیر ملّت‌گرایی، قلمرو عقیدتی و نظام ارزشی نشأت گرفته از جهان‌بینی توحیدی را محور قرار داده و ملّت اسلامی را با محوریت انگیزة الهی می‌پذیرد. در فرضیة امام، همگرایی ملّت و دولت با اصل تلازم خدامحوری و مردم‌داری عجین شده و تفکر جدیدی در مدیریت و رفتار به وجود می‌آورد. این رویکرد، سبک مدیریت بر قلوب است. در نظر رهبر فقید انقلاب برای دستیابی به این نوع از مدیریت لازم است که مدیران و حاکمان خود را خدمتگزار و وامدار ملّت فرض کرده و مراقب باشند که در سازمانهای آنان:

, امام راحل برای ملّت و ملّت‌گرایی مفهومی گسترده بیان کرده که با مفاهیم طرح شده در رویکردهای دیگر تفاوت ماهوی دارد. ایشان در مسیر ملّت‌گرایی، قلمرو عقیدتی و نظام ارزشی نشأت گرفته از جهان‌بینی توحیدی را محور قرار داده و ملّت اسلامی را با محوریت انگیزة الهی می‌پذیرد. در فرضیة امام، همگرایی ملّت و دولت با اصل تلازم خدامحوری و مردم‌داری عجین شده و تفکر جدیدی در مدیریت و رفتار به وجود می‌آورد. این رویکرد، سبک مدیریت بر قلوب است. در نظر رهبر فقید انقلاب برای دستیابی به این نوع از مدیریت لازم است که مدیران و حاکمان خود را خدمتگزار و وامدار ملّت فرض کرده و مراقب باشند که در سازمانهای آنان:,

*از ایجاد نارضایتی جلوگیری شود.

, *از ایجاد نارضایتی جلوگیری شود. , . ,

*به موازین اسلامی عمل گردد.

, *به موازین اسلامی عمل گردد. , . ,

*با مردم سخت‌گیری نشود.

, *با مردم سخت‌گیری نشود. , . ,

*مردم در کارها مشارکت داده شوند.

, *مردم در کارها مشارکت داده شوند. , . ,

خاطرنشان می‌شود که رهبر کبیر انقلاب در عرصة عمل و خدمت، همگرایی با مردم را تجربه نموده و از شهد شیرین مدیریت بر قلوب بهره بردند.امیدواریم این الگو از حرکت به سمت انقراض باز ایستد و مدیران و مسئولان با تمسک به آن راه امام را زنده نگه داشته و در حفظ و بقای نظام تدبیری صحیح بیندیشند.

, خاطرنشان می‌شود که رهبر کبیر انقلاب در عرصة عمل و خدمت، همگرایی با مردم را تجربه نموده و از شهد شیرین مدیریت بر قلوب بهره بردند.امیدواریم این الگو از حرکت به سمت انقراض باز ایستد و مدیران و مسئولان با تمسک به آن راه امام را زنده نگه داشته و در حفظ و بقای نظام تدبیری صحیح بیندیشند., .,

الهام صادقی

, الهام صادقی, الهام صادقی,

پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود

, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود, پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود,

انتهای پیام

, انتهای پیام, انتهای پیام, انتهای پیام, انتهای پیام, انتهای پیام]

به اشتراک گذاری این مطلب!

ارسال دیدگاه