مقاله/
مقایسه جامعه شناختی شورای هورامان با نحوه اداره دولت شهرهای یونان باستان
در دوران پیش از اسلام هنگامی که زنان بیشتر نقاط جهان هیچ گونه حق و حقوقی نداشتند، زن جامعه هورامان نه تنها حق انتخاب کردن داشت، بلکه حق انتخاب شدن را نیز داشته و با مردان در تعیین سرنوشت خود شریک بوده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل ازشاهوخبر؛ این مقاله مقایسه ایی جامعه شناسانه میان چگونگی اداره جامعه درهورامان و دولت شهرهای یونانی در دوران باستان است. همان گونه که مدارک تاریخی نشان می دهند تاریخ وتمدن هورامان به دوران های بسیار دور تاریخی می رسد؛ به گونه ایی که عده ایی معتقد هستند به دوران طلایی تمدن های بین النهرین برمی گردد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, شاهوخبر,از طرف دیگر دولت شهرهای یونانی تاریخی به موازات حکومت های ماد وهخامنشی دارند. یعنی آن زمانی که درایران حکومت خداشاهی هخامنشی نیمی از دنیای متمدن آن زمان را درسیطره خود داشت وشاه به منزله خدای سرزمین وامرش فرمان خداوندگار بود ومردم همه بندگان پادشاه به شمار می آمدند، دریونان باستان درهر شهر وشهرکی حکومتی مستقل رایج بود که دولت مداران آن از جانب مردم وبا رأی ونظر مستقیم آنان انتخاب می شدند.
,این مسئله برای نگارنده که تاریخ را بصورت آکادمیک فراگرفته ام همیشه جالب توجه بوده است و بالاخص این که جغرافیای طبیعی یونان صرف نظرازدریا وسواحل آن، بسیار شبیه به منطقه هورامان بوده است؛ اگر به کوه های «ژالانه» توجه نماییم، آنجایی که همه هورامان دربرابر دیدگان قرار می گیرد می توان به این ادعا واقف شد.
,هورامان در غرب ایران زمین واقع شده است و با دولت شهرهای یونانی که گاهی تا شرقی ترین نواحی ترکیه امروزی هم نفوذ داشته اند، همسایگی داشته وبعضا تحت تاثیر فرهنگ اجتماعی آنان قرار گرفته است. البته این یک نظریه است وتاکنون از صاحب نظری و یا از جایی شنیده نشده و در کتابی نیز نیامده است.
,دوستانی که تاریخ یونان را خوانده اند بر نظریه نگارنده صحه می نهند والبته هدف ازبیان این قضیه این است که درک شود که در زمانیکه در امپراتوری عظیم هخامنشی وپس ازآن اشکانیان وساسانیان حکومت خداشاهی حاکم بود ودربیشتر نقاط جهان هنوز انسان وارد عرصه تمدن نشده بود، در هورامان دموکراسی حکمفرما بوده است.
,قبل از اسلام به مدت طولانی اداره امور هورامان به عهده اعضای شورا بوده است. این شورا به وسیله انتخاباتی مردمی انتخاب می شدند و معمولا کسانی برای شورا کاندیدا می شدند که چندین سال قبل ازآن خدمت گذاری خود را به مردم ثابت کرده و به جایی رسیده بودند که لیاقت عضویت در شورا را احراز کرده باشند. شورای مورد نظر در هورامان به نام «مه ری» شناخته می شد. می توان گفت سالم ترین و به معنای امروزی دمکراتیک ترین نوع انتخاب در مه ری صورت می گرفته و مدت این شورا چهار سال بوده است.
,وظایف شورا بدون مزد و منت انجام می گرفت و به منظور خدمت به مردم بوده است. هنوز هم آثار دستورات شورا در هورامان مشهود است وبه جرات می توان بیان داشت که در زمانیکه دربیشتر نقاط جهان نظام برده داری حاکمیت داشت، جامعه هورامان با شورا اداره می شده است.لازم به توضیح است که اکنون در هورامان محل انتخابات شورا به همین نام «مه ری» موجود می باشد به عنوان مثال محل هایی چون«مه رومه ری در دزلی»، «چه مه و مه ری در که ماله» و«دره و مه ری در دزاوه ر» وجود دارند.
,شورای هورامان که مسوولیت اجرایی امور را به عهده داشته است برای دوره چهار ساله انتخاب می شدند و در پایان دوره چهار ساله شخصیت مورد اعتماد و دیندار مسن که به وی «پاور» می گفتند، به منظور اختتام دوره قبلی و آغاز انتخابات دوره بعدی دستور می داده تا کلیه افراد واجد شرایط در محل شورا جمع شوند. پس از اجتماع افراد که معمولا در اول بهار صورت می گرفته است، از اعضای شورای قبلی که به مدت چهار سال و با صداقت خدمت خود را انجام داده بودند قدردانی می شد وافرادی که توانایی این خدمت مقدس و روحانی را در خود می دیدند، در صورت تایید مردم این مسوولیت سنگین را به عهده می گرفتند.
,از آن جایی که انتخابات در این شورا به صورت سرّی انجام می گرفته است، با توجه به شرایط و مقتضیات زمان و با توجه به این که همه افراد امکان نوشتن اسامی برایشان مقدور نبوده است، پاور به منظور معرفی افراد، هر یک از آنان را به اسم یک نوع میوه خشک که در دسترس اهالی بوده است نامگذاری می کرد. این نام ها مانند توت، گردو، بادام، سنجد، گلابی و... کاربرد داشته اند. سپس ااز پارچه ای که هورامی ها خود آن را بافته و رنگ آمیزی می نمودند در حضور همه کیسه ای جهت جمع آوری آرا از آن می دوختند که این کیسه «هه لاوه» نام داشت؛ آنگاه پاور دستور می داد افراد با توجه به کاندیدای مورد نظر خویش میوه خشک شده موردنظر را در کیسه دوخته شده قرار دهند، یعنب به اصطلاح رأی خود را در کیسه ی آراء بیاندازند.
,بدین ترتیب چهار تا شش نفر به نسبت جمعیت جامعه موردنظر انتخاب می شدند. جوانانی می توانستند در این انتخابات شرکت نمایند که توانایی برداشتن سنگ «مرد آزمایی» را داشته باشند که وزن آن برای زنان و مردان متفاوت بوده است. در روز انتخابات، پاور دو سنگ در محلی که «مه ری» تعیین می کرد و نوجوانان از دختر و پسر که توانایی بلند کردن سنگ را از زمین داشتند به عنوان شرط اهلیت برای رای دادن محسوب شد و حق شرکت در انتخابات و برگزیدن اعضای شورا که جنبه قدسی و روحانی داشته به دست می آوردند.
,پس از پایان یافتن انتخابات، کیسه جمع آوری آرا را تکه تکه و به منزله تبرک در بین افراد توزیع می کردند. همچنین در این مراسم آشی از صدقات مردم که آمیخته ایی از گندم پوست کنده، نخود،گوشت، دانه انار و چند نوع گیاه خشک معطربود را آماده نموده و به عنوان تبرک در بین مردم تقسیم می کردند.نکته جالب این که افرادی حق خوردن این آش را داشتند که قبلا کاسه و قاشق دست ساخته خود را آماده کرده باشد.
,شورای هورامان یا «ژیرلا» پس از انتخاب قدرت اجرایی را بر عهده می گرفت و دستور شورا لازم الاتباع بوده و خارج شدن از دستور و فرمان شورا مانند خروج از دین بوده است. در بعضی از منابع تاریخی آمده که شورا بر اساس کتاب معرفت «پیر شالیار» و با توجه به مقتضیات زمان، نسبت به وضع قوانین اقدام می نمود. ژیرلا به امور فقرا فوق العاده حساس بوده و هر چند ماه یک بار به خانواده های بی بضاعت سرکشی می نمود وچنانچه خانواده ها با کمبود مواد غذایی روبرو می شدند، از افراد غنی و دارای ذخیره مواد غذایی به قرض می گرفتند و به آن ها تحویل می دادند. این افراد مواد غذایی را به عنوان قرض تلقی می کردند و به محض بهبود در وضع زندگیشان آن را بر می گرداندند.
,شورا که قانونی را وضع می کرد، در زمانی که می خواستندآن را اجرا نمایند مردم را جمع نموده و به اطلاع عموم می رساندند. در دوران پیش از اسلام هنگامی که زنان در دنیا هیچ گونه حق و حقوقی نداشتند، زن در هورامان نه تنها حق انتخاب کردن را داشت، بلکه حق انتخاب شدن را نیز داشته و با مردان در تعیین سرنوشت خود شریک بوده است؛ زیرا پا به پای مردان کار می کردند و به جز در مواردی نباشد، در دیگر حق و حقوق مساوی با آنان برخورد می شده است. «ادا خه نانی» از زنان برجسته ی هورامان بوده که هنوز زندگی وی ورد زبان هورامی هاست. او چند دوره عضو شورا بوده و چنان شخصیت و توان خود را حفظ کرده که چند دوره پشت سر هم برای شورا انتخاب شده است.
,نویسنده: ابراهیم شمس
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه