نگاهی به فیلمی متفاوت در سینمای ایران؛ «ایستاده در غبار»

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ از روز چهارشنبه هفته پیش سردر سینماها مزین به تصویر اسطوره ای گرانقدر چون حاج احمد متوسلیان شد و روز پنج شنبه در آئین برگزار شده برای این فیلم بسیاری از شخصیت های مطرح سینمایی از این اثر متمایز گفتند و حال و هوای دلنشینی که برایشان ساخته است. اما به راستی فیلم ساخته شده توسط محمد حسین مهدویان چه عناصر و المان هایی در خود دارد که چنین شیفته گی به همراه داشته است؟

برای پاسخ به این سوال باید به سراغ مهم ترین عنصر متمایز و برجسته فیلم «ایستاده در غبار» برویم که صداقت است و راستی و این دریچه نگاه سازنده در فیلمی با محوریت حاج احمد متوسلیان کاملا برگرفته از صافی و راستی شخصیت مرد اسطوره ای ایران زمین است و مهدویان برخلاف دیگر سازندگان سینمای ایران که تصور می کردند و همچنان می اندیشند که سینمای شخصیت محور باید همراه با چاشنی تندی از درشت گرایی به جای درست گرایی باشد، براساس تحقیقات بالایی که داشته در صدد ارائه قهرمانی پذیرفتنی و باورپذیر است تا مخاطب از کنار هم قرار دادن همه واکنش های متمایز شخصیت در مسیرهای متمایز بحران و آرامش به سیر منطقی رسیدن به نگاه شخصیت نزدیک شود و این عین قاعده درام بوده و دراماتیزه کردن شخصیت از طریق سیر منحنی مشخصی از فراز و فرودهای رفتاری شخص حادث می شود. از همین زاویه نگاه است که آثار ماندگار و قهرمان محور سینمای جهان نقش بسته و سال ها است یادگاری قابل برای مراجعه چند باره عاشقان سینما برای تماشا است.

فیلم «ایستاده در غبار» جدا از نوع مواجهه صادقانه با شخصیت و موقعیت ها خواسته متمایز باشد و این تمایز نه در شکل قاب بندی ها و نه از دریچه روایتی مدرن و نه از تلفیق هنرهای مختلف در بستر اثری سینمایی بلکه در پندار معرفتی فیلمساز نسبت به شخصیت محوری فیلمش است. متفاوت بودن «ایستاده در غبار» در فرم به دلیل همان مواجهه فیلمساز با اثر می باشد که می خواهد مانند یک کاوشگر علاقمند به کشف شخصیت مورد نظرش دست یابد و این مساله در فرم نیز به کشف قابی دوباره از اسطوره ای حقیقی رسیده است. در واقع تصاویر آرشیوی نمی توانست از طریق فیلتر نگاه سازنده به عنوان دریچه ای از آن خود سازنده باشد و محمد حسین مهدویان می خواست براساس آن چه طی تحقیقات بدست آورده بود، شکلی دوباره به سیمای قهرمانش بدوزد.

در مستند شیوه های متمایزی براساس نوع مواجهه مستند ساز وجود دارد که در ایران به دلیل عدم وجود شیوه های متفاوت، بسیاری از این شیوه ها مغفول مانده است. فیلم «ایستاده در غبار» که در میانه سینمای داستانی و مستند قرار دارد از جهت این تازگی در سینمای ایران قابل توجه خواهد بود و باعث ارتقای نگاه سازندگان و مخاطبان در تجربه ای خلاقانه خواهد شد. این شیوه ترکیبی مستند و قصه گویی در آثار جهانی چند سالی است که رواج دارد و به خصوص در چند اثر فیلمساز صاحب سبک آلمانی؛ ورنر هرتسوگ مانند مرد خرس ‌نما (Grizzly Man) هم نمایان است. هرتسوگ در تعلق خاطر به این نگاه حتی تهیه کننده اثری موفق با نام بازی آدمکشی ((the Act of Killing هم شد و این نوع دخیل شدن فیلمساز در آثار مستندگرایانه می تواند نگاهی توامان از سینمای داستانی و سینمای مستند باشد، چرا که اصولا مستند نزد نگاه برخی به شکلی کاملا حقیقی امکان پذیر نیست و هر نوع پرداختی در این سینما براساس زاویه نگاه متمایزی است که فیلمساز نسبت به مقوله اش خواهد داشت.

فیلم «ایستاده در غبار» در سینمای بی بهره از خلاقیت های هنری اتفاقی قابل ارزش است و از این نظر باید به محمد حسین مهدویانِ جوان بابت این لباس تازه ای که به فرم سینمای ایران دوخته است، تبریک گفت؛ فیلمسازی که پیش از این با «آخرین روزهای زمستان» تصویری دلنشین از شهید حسن باقری برایمان ساخته بود و امید می رود که این نگاه متمایز در شیوه برخورد با اثری هنری که بیش از همه باید متکی به عناصر و پرداختی سینمایی باشد در آینده برای سینمای ایران تکرار شود و این برآمده از دغدغه ای دلبسته به هنر سینما است که می تواند فیلم های متمایزی مانند «آخرین روزهای زمستان» و «اژدها وارد می شود» را به ارمغان آورد.

نویسنده: مرتضی اسماعیل دوست/ آوینی فیلم