به بهانه رد لایحه احکام دائمی برنامههای توسعه کشور توسط شورای نگهبان
اسحاقی: در لایحه دولت مسئله فرهنگ در اولویت قرار ندارد
چارچوب کلانی که مقام معظم رهبری به نمایندگان، جهت تدوین برنامه ششم توسعه داده بودند، یکی بحث اقتصاد مقاومتی بود، یکی مقاومت و تعالی فرهنگی بود و یکی هم در حوزه علم بود یعنی این سه محور میبایست چارچوب برنامه ششم باشد. در حوزه فرهنگ، این مسئله در اولویت قرار نگرفت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از کافه حقوق: یکی از انتقادات جدی به لایحه برنامه ششم توسعه که از سوی دولت به مجلس ارائه گردید، این است که محور فرهنگ در این لایحه کمرنگ دیدهشده است و جامع نیست و سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه فرهنگ در لایحه پوشش داده نشده است؛ مصاحبه پیش رو گفتگویی است با دکتر محمد اسحاقی عضو هیئتعلمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران که در عرصه فرهنگ صاحبنظر میباشند. بخش اول این مصاحبه را مطالعه می کنید:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کافه حقوق,همانگونه که مستحضر هستید لایحه برنامه ششم توسعه در قالب مجموعهای از احکام از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی داده شد، احکامی که به حوزه فرهنگی اختصاص پیدا میکند بسیار اندک است و دولت مدعی است آنچه در لایحه آمده است دارای اولویت میباشد به نظر شما ملاک اولویتبندی دولت چه میباشد؟ و چرا بحث فرهنگ در حاشیه قرارگرفته است؟
, همانگونه که مستحضر هستید لایحه برنامه ششم توسعه در قالب مجموعهای از احکام از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی داده شد، احکامی که به حوزه فرهنگی اختصاص پیدا میکند بسیار اندک است و دولت مدعی است آنچه در لایحه آمده است دارای اولویت میباشد به نظر شما ملاک اولویتبندی دولت چه میباشد؟ و چرا بحث فرهنگ در حاشیه قرارگرفته است؟,دکتر اسحاقی: یک مسئله این است که در برنامه اولویت به اقتصاد بیشتر اختصاص دادهشده است، گرچه رویکرد دولت نیز همین امر میباشد. چارچوب کلانی که مقام معظم رهبری به نمایندگان، جهت تدوین برنامه ششم توسعه داده بودند، یکی بحث اقتصاد مقاومتی بود، یکی مقاومت و تعالی فرهنگی بود و یکی هم در حوزه علم بود؛ یعنی این سه محور میبایست چارچوب برنامه ششم باشد. در حوزه فرهنگ، این مسئله در اولویت قرار نگرفت.
,نکته بعدی این است دولت برنامه ششم توسعه را در سه سند تنظیم کرده است؛ یک سند احکام دائمی است که این احکام در قالب لایحهای جداگانه به مجلس فرستاده شد که بخشی از مفاد فرهنگی در آن است ولی بخش عمدهای از مفاد در آن دیده نشده است و امید میرود که در این بخش احکام دائمی، مبحث فرهنگ پررنگتر دیده شود، سند دوم احکام موردنیاز برای برنامه ششم میباشد که سه محور در آن دیدهشده است که بازهم بخش فرهنگ در آن ضعیف است و سند سوم، سند تفصیلی برنامه ششم توسعه است و این سند تفصیلی دارای دو بخش میباشد، یکی سند برنامه ششم توسعه که برای مهرومومهای ۹۵ تا ۹۹ تحت عنوان سند برنامه ششم توسعه تدوینشده است، -نه اینکه این را برای مجلس بفرستد، بلکه میگوید این سند در مهرومومهای آتی برای اجرا در دست من میباشد و آنچه به مجلس رفته احکام موردنیاز برای اجرای برنامه ششم توسعه میباشد- و بخش دوم، تطبیق برنامه ششم توسعه باسیاستهای اقتصاد مقاومتی است، یعنی کل برنامه ششم را با بندهای سیاستهای اقتصاد مقاومتی، متوازن کردهاند.
,
, این برنامه بیش از ۴۴۰ صفحه میباشد و شامل ۴ بخش در حوزه اقتصاد کلان، جمعیت و محیطزیست، امور فرهنگی، امور دفاعی و حقوقی و قضایی میباشد. دولت ذیل همین ۴ محور، موضوعات اولویتدار خود را آورده است. ۸ موضوع هم ذیل مبحث فرهنگ آمده است: فرهنگ، هنر، رسانه، ورزش و جوانان، میراث فرهنگی، زنان و خانواده، آموزش، آموزش فنی و حرفهای، آموزش عالی، علم و فناوری و در آخر چالشهایی که در عرصه فرهنگ وجود دارد موردتوجه قرارگرفته است و حدود ۱۱ محور در این حوزه آمده است و در حقیقت اهدافی هم تعیین کردهاند. این واقعیتی است ازآنچه موجود است.
,اگر بخواهیم ارزیابی دقیقی داشته باشیم از آن چیزی که موجود است و آنچه ارائهشده؛ -چه در سند دائمی و چه در لایحه احکام برنامه ششم و چه آن دو سندی که نزد دولت است، این ارزیابی زودهنگام است، چراکه ممکن است در مجلس تغییراتی داده شود و اگر بخواهیم باسیاستهای کلی مقام معظم رهبری بسنجیم، باید گفت همخوانی زیادی وجود ندارد. چراکه در بسیاری از موارد رهبری مطالبی را بیان کردهاند ولی در این ۴ مجموعه ما به ازایی برای آن پیدا نمیشود.
,آنچه میتوانیم بگوییم این است که بین راهبردها و چالشها ارتباط منطقی وجود ندارد و همچنین به اسناد بالادستی مثل مصوبات شورای عالی در حوزه فرهنگ و علم که نقشه راه برنامه توسعه باید باشد، توجه نشده است. به اقتصادِ فرهنگ توجه شده است ولی اینکه ما فرهنگ را تنها از بعد اقتصاد ببینیم، نقیصه است. سهم هر دستگاه در حوزه فرهنگ نیامده است و درواقع بیاننشده که هر دستگاهی چه فعالیتی باید انجام دهند. به بعد نظارتی ِ مجلس توجه نشده است. بههرحال دولت محترم مجری است و نظارت با مجلس میباشد.
,اینکه مبانی و زیرساختها در عرصه فرهنگ چه میباشد، یکی از نقیصهها است که در لایحه نیامده است. ممکن است شما از هر فیلمی بخواهید حمایت کنید و این حمایت از فرهنگ میشود، ولی با چه محتوایی؛ یعنی چه مبانی و چه اصول و چه ارزشهایی برای شما تعیینشده که بر اساس آن از محصولات حمایت شود و همین امر موجب واگرایی بیشتر محصولات فرهنگی با الزامات فرهنگی ما میشود.
,در موضوع آسیبهای فرهنگی نیز، گرچه به آسیبهای اجتماعی، توجه شده ولی به آسیب فرهنگی بهطور خاص توجه لازم نشده و به موضوع جمعیت نیز در این سندها کمتر توجه شده است و همین امر موجب میشود که ابهامات جدی در این بخش داشته باشیم.
,بحثی که وجود دارد این است که بحث پیوست فرهنگی چند سالی است که در سیاستهای رهبری موردتوجه قرارگرفته است، اما متأسفانه در این لایحه موردتوجه قرار نگرفته است، به نظر شما نادیده گرفتن پیوست فرهنگی چه آثاری میتواند به همراه داشته باشد؟
, بحثی که وجود دارد این است که بحث پیوست فرهنگی چند سالی است که در سیاستهای رهبری موردتوجه قرارگرفته است، اما متأسفانه در این لایحه موردتوجه قرار نگرفته است، به نظر شما نادیده گرفتن پیوست فرهنگی چه آثاری میتواند به همراه داشته باشد؟,دکتر اسحاقی: این موضوع در سال ۸۵ به دنبال تأکید مقام معظم رهبری، در شورای عالی انقلاب فرهنگی، مطرح شد و بعدازآن هم در ماده ۲ برنامه پنجم توسعه مورد حکم قرار گرفت. ماده ۲ برنامه ۵ توسعه میگفت که دولت مکلف است بر اساس نقشه مهندسی فرهنگی و نظامنامه پیوست فرهنگی که در سال اول اجرای برنامه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب میرسد، برای طرحهای مهم و جدید پیوست فرهنگی تهیه کند. تبصره هم میگوید معاونت نظارت و برنامهریزی و راهبردی موظف است هرساله طرحهای مهم و جدید که نیاز به پیوست دارند را تهیه کند. این حکم برنامه پنجم است، اتفاقی که افتاد این است که شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال دوم- سال ۹۱- پیوست فرهنگی را تصویب و به دستگاهها نیز ابلاغ کرد؛ اما تاکنون لیست پروژههای مهم و جدیدی که نیاز به اجرای پیوست دارند، نتیجه مشخصی نداشته و عملاً د راین حیطه پیشرفتی نداشتهایم و جریان پیوست نگاری فرهنگی انجامنشده است.
,پیوست نگاری فرهنگی یعنی اینکه که هر طرح و پروژهای که میخواهد انجام شود چه اقتصادی باشد چه در حوزه سلامت باشد و چه قضایی و… و یا هر قانونی میخواهد تصویب شود، نسبت به پیامدهای فرهنگی آن پیشنگری شود، آثار مثبت تقویت و آثار منفی کنترل شود و درواقع پیوست فرهنگی دارای دو اثرمی باشد: یکی پیش برندگی در آثار مثبت و یکی بازدارندگی در جهات منفی. در آن سالها که برنامه داشتیم، وضعیت چنین بود حال در برنامه ششم توسعه، به نظر میرسد که اگر در طرحها و لوایح که قرار است تصویب و یا اجرا شود، آن دو آثار پیش برندگی و بازدارندگی موردتوجه قرار نگیرد دارای آثار نامطلوبی میباشد و ازاینجهت در بخش فرهنگی آسیبها و چالشهایی را خواهیم داشت.
]
ارسال دیدگاه