آثار و فواید حجاب اسلامی بر تحقق امنیّت اجتماعی
«صفورا آژنگ» بانوی کردستانی با ارسالمقاله ای تحت عنوان " حجاب، جامعه و تحکیم بنیان خانواده " به آفتاب دل به بررسی اهیمت و فواید حجاب اسلامی بر گسترش امنیّت اجتماعی پرداخته است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آفتاب دل، «صفورا آژنگ» بانوی کردستانی با ارسال مقاله ای تحت عنوان " حجاب، جامعه و تحکیم بنیان خانواده " به آفتاب دل به بررسی اهیمت و فواید حجاب اسلامی بر گسترش امنیّت اجتماعی پرداخته است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آفتاب دل,,
یکی از مسائلی که امروزه جامعه ما با آن روبرو شده، بد حجابی و گسترش فرهنگ منحط غربی است، که این مسأله عوامل متعدد فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و ... دارد. اصل اولیه در برخورد با هر مسألهای آن است که با ابزارها و شیوههای متناسب برخورد شود. بنابراین با شناخت عوامل مختلف ایجاد بد حجابی و از بین بردن زمینههای هر یک و برطرف کردن مشکلات مربوط به آنها از لحاظ فرهنگی و اقتصادی و سیاسی و ... میتوان گام بسیار مؤثری را در این زمینه برداشت.
,
توصیه به حجاب و عفاف در اسلام و رعایت هنجارهای الهی به منظور پاکسازی جان و روان انسان ها و تطهیر آنان از آلودگی، نابسامانی های اخلاقی، خانوادگی و اجتماعی، متجلی شدن ارزش های عالی انسانی و اخلاقی، بالا بردن بهداشت روانی افراد جامعه و شکوفایی استعدادهای طبیعی انسان و افزایش کارایی اجتماعی و مبرا شدن جامعه از تحریکات جنسی است.
,
,
امروزه مسایل و موضوعات متعدد و فراوانی در جامعه خصوصاً در بین جوانان و نوجوانان بوجود آمده که لازم است به سرعت مورد توجه قرار گیرد و با ارائه پاسخ های منطقی و روان، عطش این نسل نوخاسته را در زمینه نیازهای تربیتی و دینی جبران نمود تا خللی در فکرو رفتار آنان حاصل نشود و همچنین محل نفوذ فکری دشمنان و فرصت طلبان ضد دینی و اخلاقی قرار نگیرد.
,
فراوانی آسیب های اجتماعی، توسعه موضوعات و مسایل دینی، پیدایش نسل جدید و ضعف دسترسی آسان آنان به مراکز و عالمان دینی، ناکارآمدی برخی مجامع فرهنگی، تهاجمات فرهنگی و ضد دینی، امکانات رسانه ای مخرّب، نفوذ برخی تفکرات پوچ و منفی در بین جوانان و نوجوانان، ایجاد نیازهای کاذب در جوانان و نوجوانان، مشکلات و موانع ازدواج، نابسامانی در برخی از خانوادهها ،تفاوت فرهنگی نسلها و بسیاری عوامل دیگر، ضرورت امر پاسخگویی به پرسشها و شبهات دینی و تربیتی جوانان و نوجوانان را دو چندان کرده است.
,
,
1- حیا
حیا، انکساری که به جهت ترس از آنچه عیب شمرده و نکوهش می شود، حاصل می گردد. راغب، حیا را انقباض نفس از زشتی ها و ترک آن به همین جهت می داند. در فرهنگ فارسی و عمید به شرم و خجالت معنا شده است. بسیاری از علمای اخلاق نیز به شرح و تعریف این فضلیت پرداخته اند.
,
-حیا هنگام مواجه شدن با یک فعل قبیح رخ می دهد.در این حالت، روان انسان حالت انقباض پیدا می کند که ضد باز بودن و علاقمند بودن است؛
-این نوع برانگیختگی در عمل، هم موجب انجام یک کار است و هم موجب ترک یک کار؛
,
,
-حیا زیر مجموعه ترس است، زیرا علت برانگیختگی هنگام مواجهه با یک کار زشت، یا ترس از سرزنش مردم است و یا ترس از ارتکاب آن.
,
2- عفاف
عفاف و عفت از ریشه "عفف" به معنای خودداری از آنچه حلال و زیبا نیست، می باشد. در قاموس قرآن، به معنای مناعت آمده است. حالت نفسانی است که از غلبه شهوت باز دارد؛ پس باید عفیف به معنای خودنگهدار و با مناعت باشد.
عفاف اصطلاحی اخلاقی است و عالمان اخلاق، عفاف را یکی از مهمترین فضایلی اخلاقی دانسته و در مورد آن سخن رانده اند. ملااحمد نراقی درباره عفت می گوید: عفت عبارت است از مطیع و منقاد شدن قوه شهویه از برای قوه عاقله. عفت عبارت است از رهایی از دست هوا و هوس و خلاصی از بندگی قوه شهویه.
,
,
با جمع بندی تعاریف اصطلاحی و اخلاقی عفاف، می توان گفت: این واژه، به معنای کنترل شهوت در حد اعتدال ئ تبعیت آن از عقل است. لازم بذکر است که عفاف دارای مفهوم عام و خاص است؛ مفهوم عام آن، خویشتن داری در برابر هر گونه تمایل افراطی و نفسانی است و مفهوم خاص آن، خویشتن داری در برابر تمایلات بی بند و باری جنسی است. آنچه در روابط زن و مرد، مورد توجه است، عفاف به معنای خاص، یعنی کنترل غریزه جنسی می باشد.
,
3- حجاب
حجب و حجاب هر دو مصدر و به معنای پنهان کردن است. حجاب به معنی پرده نیز هست.دهخدا نیز می نویسد: کلمه حجاب هم به معنای پوشیدن است و هم به معنی پرده و حاجب. استعمال کلمه حجاب در مورد پوشش زن، اصطلاح نسبتاً جدیدی است.
,
,
از آنجا که جسم زن بیش از مرد قابلیت جذب جنس مخالف را داشته و از طرفی، روح زن نیز دلبستگی بیشتری به خودآرایی و عشوه گری دارد، تاکید اسلام بر حجاب زنان پر رنگ تر است. اما باید توجه داشت که مردان نیز در جامعه باید از پوشش مناسبی برخوردار باشند. خداوند در قرآن کریم(نور: 31) به زنان درباره حفظ حجاب چنین می فرماید: به زنان با ایمان بگو چشم های خود را( از نگاه هوس آلود) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را- جز آن مقدار که نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسری های خود را بر سینه خود افکنند( تا گردن و سینه با آن پوشانده شود).
,
,
ضرورت پرداخت به مساله حجاب
موضوع حجاب از ابعاد مختلفی مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفته و کتاب ها و مقاله های فراوانی در این زمینه تدوین شده است این پژوهش در پی آن است تا با بررسی حجاب گامی کوچک را در بر طرف ساختن این نیاز بزرگ در جامعه بردارد. و به مربیان و مسئولان فرهنگی جامعه بینش تازه ای درباره تأثیر روانی حجاب بر زنان و دختران ارائه دهد. زنان به عنوان نیمی از پیکره جامعه نقش بسیار مهمی در ایجاد و گسترش عفت، پاکدامنی و اخلاق در بین جوامع بشری دارند. عفت و حیای زن که یکی از مهمترین عوامل حفظ و بقای عفت عمومی است، نه تنها در تمام ادیان و مذاهب الهی تأکید شده است، بلکه عقل و فکر بشری نیز آن را تأیید می کند.
,
از نظر اسلام اهمیت این موضوع به حدی است که برخی روایات آن را تمام دین می دانند. روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده که فرمودند الحیاء هوالدین کله یعنی اینکه حیا تمام دین است و همچنین امام علی(ع) نیز در مورد عفت و پاکدامنی می فرماید: «العفه رأس کل خیر» یعنی عفت و پاکدامنی منشأ هر خیری است. به همین منظور در تمام ادیان و مذاهب آسمانی قوانین گوناگونی برای حفظ وبقای عفت و حیای عمومی وضع شده است که حجاب و پوشش زن از جمله آنهاست.
,
حجاب زن از آن جهت اهمیت دارد که نه تنها حافظ اخلاق و تجسم تقوا وعقت در سطح جامعه است، بلکه وجود چنین حکمی در اسلام نوعی بزرگداشت زن مسلمان و محفوظ نگه داشتن وی از نگاه مردان وسوسه انگیزاست.
,
,
بی حجابی و نابودی زمینه رشد وتعالی
بىحجاب در اندیشه نمایش خود و زیبایى خویش است. این امر که عقده حقارت انسان را مىنمایاند، زمینه رشد و تعالى وى را نابود مىسازد؛ در حالى که زن مانند مرد یک انسان است و باید از نظر انسانى رشد و تکامل یابد. کسى که با نمایش زیبایى خود و گزینش پوششى ویژه در اندیشه جلب نظر دیگران به سر مىبرد، در حقیقت مىخواهد با تکیه بر جذابیتهاى ظاهرى خویش و نه اصالتها و ارزشهاى متعالى خود، جایى در جامعه بیابد. در واقع او از این طریق اعلام مىدارد، آنچه برایش اصل است و اهمیّت دارد، «زن بودن» او است نه انسانیت و اندیشه و لیاقت و کارایىاش. چنین فردى قبل از همه اسیر خویش است و به مغازهدارى شبیه است که پیوسته در اندیشه تزیین ظاهر و تغییر دکور خود به سر مىبرد و فرصت پرداختن به آرزوهاى بزرگتر را نمىیابد.
,
,
اگر اصل زن بودن، زن و جنسیت زن باشد و نه انسانیت او، این محدود است وزود گذر و هر زیبا روی جدیدی که از او زیباتر باشد، به راحتی جای او را میگیرد. اما اگر انسانیت اصل شد، دیگر قیمتش خیلی گران است و هیچ چیزی جای آن را نمیتواند، بگیرد.
,
حجاب و احساس ارزشمندى
از نظر روانشناسى، قطعىترین عامل رشد انسان، میزان ارزشى است که هر فرد براى خود قائل است؛ به راستى آیا برهنه شدن و کشاندن رفتارهاى جنسى به کوچه و خیابان به آدمى ارزش مىدهد و انسان را از احساس ارزشمندى بهرهمند مىسازد؟ البتّه شاید احساس رضایت آنى و زود گذر پدید آورد، ولى کمتر کسى است که برخوردارى از این حالت و رفتار را ارزش تلقى کند و شخص برخوردار از این روحیه را ارزشمند بداند. افزون بر این، تأمین هر خواستهاى همیشه با احساس رضایت همراه نیست.
,
,
,
در جامعهاى که برهنگى تمام شریانهاى آن را پر کرده و زن و مرد همواره در حال مقایسه داشته ها و نداشته هاى خویشند، انسانها در تشویش مستمر و دلهره همیشگى فرو مىروند؛ زیرا رقابت و مقایسه در میدانى رخ مىنماید که ظرفیت رقابت ندارد و بدین سبب، آدمى به تنوع طلبى حریصانه کشیده مىشود. بىتردید تا وقتى این اندیشه، فضاى ذهن آدمى را پرکرده است، فرصتى براى بروز خلاقیت و ابتکار باقى نمىماند. ذهنِ مشغول به تصاحب دل دیگران و جلب نظر مردان و پسندیده شدن، هرگز اندیشه علمى را بر نمىتابد و نمىتواند یافتهاى تازه عرضه کند. او در پى آن است که در وضعیت موجود پسندیده شود نه آن که وضعیت را تغییر دهد و با ابتکار و خلاقیت، طرحى نو در اندازد.
,,
از سوى دیگر، از آنجا که احساس بىارزش بودن تمام وجود این افراد را پر کرده است، در پى جبران این کمبود بر مىآیند و چون آسانترین راه رسیدن به این احساس، مقبول دیگران واقع شدن است، از طریق عرضه پیکر خود در این مسیر گام بر مىدارند تا به شکلى، احساس ارزشمندىِ از کف رفته خود را جبران کنند. در حالى که شخص بر خوردار از حجاب، هرگز چنین نیازى را احساس نمىکند. در نگاه او بهترین راه جبرانِ احساسِ ارزشمندى، آن است که خود را از دسترس بیگانگان دور نگه دارد و مقام و موقعیت خود را پایین نیاورد.
,
گویا از همین رو است که ویل دورانت مىگوید: زنان دریافتند که دست و دل بازى، مایه طعن و تحقیر است. بنابراین، چنین افرادى هم ارزشمندى را از کف دادهاند و هم در جبران آن به بیراهه رفتهاند. راه رسیدن به احساس ارزشمندى پایدار، رفتن در پى کسب صفات ارزشمند و پایدار است.
,
انسان بر خوردار از حجاب، با دور نگه داشتن خود از دسترس دیگران، سطح ارزشمندى خود را ارتقاء مىبخشد تا آنجا که مرد، نیازمندانه به آستان وى روى مىآورد. بىتردید اگر زنان این مفهوم را به طور کامل درک کنند، به پوشیده داشتن و مخفى ساختن پیکر خویش، بیشتر گرایش نشان مىدهندو پى خواهند برد که راه احساس ارزشمندى، در دسترس و مقبول بودن لحظه به لحظه نیست.
,
در این رابطه راسل مىگوید:" از لحاظ هنرى، مایه تأسف است که بتوان به آسانى به زنان دست یافت و خیلی بهتر است که وصال زنان دشوار باشد بدون آنکه غیر ممکن گردد." ویل دورانت نیز مىگوید:" آنچه مىجوییم و نیابیم عزیز و گرانبها مىگردد. زیبائی به قدرت میل بستگی دارد و میل با اقناع و ارضاء، ضعیف وبا منع و جلوگیری ، قوی میگردد. "
,
پس حجاب احساس ارزشمندى است که موقعیتى بلندمرتبه براى زنان، پدید مىآورد و مردان را در محدودیت فرو مىبرد. اگر چه در بیان به زنان گفته مىشود که پوشیده بیرون آیید؛ ولى واقعیت آن است که به مرد گفته مىشود، بهره بردارى جنسى در همه جا ممنوع، چون راه چشم را که نافذترین کانال حسىِ مردان است، نمىتوان سد کرد.
,
,
آثار و فواید حجاب اسلامی بر تحقق امنیّت اجتماعی
آثار و فواید حجاب اسلامی بر گسترش امنیّت اجتماعی، بسیار است که برخی از آنها عبارتند از:
,
- ایجاد آرامش روانی بین افراد جامعه.
- جلوگیری از تهییج و تحریک جنسی و خنثی نمودن لذایذ نفسانی.
- کاهش چشمگیر مفاسد فردی و اجتماعی در جامعه اسلامی.
- حفظ و استیفای نیروی کار در سطح جامعه اسلامی.
- حضور معنوی گرایانه زنان و مردان در محیط اجتماعی.
-کاهش تقاضای مدپرستی بانوان.
- حفظ ارزش های انسانی، مانند عفت، حیا و متانت در جامعه.
- مصونیّت زنان در همه زمانها و مکانها.
- سلامت و زیبایی موقعیّت اجتماعی و فرهنگی مردان و زنان جامعه اسلامی.
- هدایت، کنترل و بهره مندی صحیح از امیال و غرایز انسانی.
- مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب.
- از بین بردن فشارهای اجتماعی نامشروع و نابهنجار.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
کارکردهای حجاب
در مورد فلسفه و چرایی حجاب و پوشش اسلامی بانوان بسیار سخن گفته اند و بسیاری از صاحب نظران با بهره گیری از آیات و روایت یا با استفاده از دستاوردهای علوم مختلف به بررسی این موضوع پرداخته اند. با توجه به اهمیت موضوع یاد شده، در اینجا به اختصار سه کارکرد حجاب را بررسی می کنیم تا از رهگذر شناخت کارکردهای مختلف حجاب، به درک روشن تری از فلسفه و چرایی آن برسیم.
,
,
1- حجاب و حضور اجتماعی زنان
اسلام حضور اجتماعی زنان را به رسمیت شناخته و با پرده نشینی و انزوا گزینی آنان مخالفت کرده است. لازمه حضور زنان در اجتماع، فراهم آوردن زمینه ای است که در آن شخصیت انسانی و ویژگی های متعالی زنان تحت تاثیر جمال ظاهری و ویژگی های زنان آنان قرار نگیرد و همواره به عنوان بخش جدایی ناپذیر جامعه که در همه ویژگی های انسانی با مردان مشترکند، پذیرفته شوند.
,
,
اسلام با واجب کردن پوشش خاص بر زنان و الزام آنان به پوشاندن جمال خود در برابر مردان نامحرم، این زمینه را فراهم آورده است که زنان به راحتی و بدون هیچ نگرانی از اینکه ویژگی های انسانی وتوانمندی های فردی آنها تحت الشعاع ویژگی های ظاهری و جذابیت های جنسی آنها قرار گیرد، به عرصه فعالیت های اجتماعی روی آورند و از تبدیل شدن به کالای جنسی درامان مانند.
,
2- حجاب و تحکیم بنیاد خانواده
خانواده از منظر اسلام، اساسی ترین نهاد اجتماعی و هسته اولیه جامعه است. بر همین اساس، در مکتب اسلام، از خانواده به عنوان کانون مقدسی یاد شده است که باید از هر گونه آسیب و آفت در امان باشد. به بیان دیگر، از منظر اسلام نباید هیچ عاملی اساس این کانون را متزلزل کند ومودت و رحمتی را که در پی ازدواج میان زن وشوهر ایجاد شده است، خدشه دار سازد.
,
,
بر همین اساس، مکتب حیاتبخش اسلام، از زنان و مردان خواسته است که تمام مهر و محبت و عواطف و احساسات خود را تنها در کانون خانوده بروز دهند و با هر عاملی که موجب کم رنگ شدن مهر و محبت آنان نسبت به یکدیگر می شود، مقابله کنند.
,
حجاب وعفاف زنان در جامعه و پرهیز آنها از هر گونه گفتار و کردار تحریک آمیز، درگفتار و رفتار عفیفانه مردان و خودداری آنان از چشم چرانی و نگاه به نامحرم، موجب مصونیت بخشیدن به کانون خانواده و پایداری مهر و محبت همسران نسبت به یکدیگر می شود.
,
بی تردید مردی که در سرتاسر روز در معرض تحریکات مختلف جنسی قرار می گیرد و چشم و گوش او از دیدن چهره زنان نامحرم یا شنیدن صدای آنان پر می شود، به هنگام بازگشت به خانه هیچ میل و انگیزه ای نسبت به همسر خود نخواهد داشت. این موضوع مهم ترین زمینه ساز کم رنگ شدن روابط زناشویی و سست شدن بنیاد خانواده است.
,
,
راهکارهای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف
1- در اولویت قرار دادن موضوع حجاب و عفاف در برنامه های دستگاه های اجرایی برای روند مبارزه با بد حجابی.
2- ایجاد مرامز و موسساتی با هدف الگوسازی و ارائه مدل های مناسب و متنوع حجاب.
3- ممانعت از ترویج فرهنگ مدگرایی منفی در محصولات و کالاهای فرهنگی.
4- حمایت مادی و معنوی از آثار فرهنگی و هنری در راستای توسعه فرهنگ حجاب و عفاف.
5- برگزاری جشنواره های فرهنگی، هنری برای رواج فرهنگ عفاف و حجاب.
6- حمایت از واحدهای تولیدی در حوزه حجاب.
7- کنترل اماکن تجاری عمومی از نظر پوشش و بدحجابی.
8- تبیین نقش حجاب و عفاف در افزایش سلامت جامعه و بهره وری آن از طریق تولید برنامه های مختلف.
9- ارائه آموزش های لازم در حوزه احکام شرعی حجاب و رعایت حریم عفاف در جامعه.
10- ترویج ازدواج ساده و آسان در بین خانواده ها و جوانان.
11- حمایت از سازمان های مردم نهاد که در حوزه گسترش فرهنگ حجاب و عفاف فعالیت می کنند.
12- توسعه فضای پرسش و پاسخ و بکارگیری ابزارهای مختلف تبلیغی.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
منابع:
1- اکبری، محمد رضا، تحلیلی نو و عملی از حجاب در عصر حاضر، ص 190 - 193.
2- حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، چاپ هفتم، نشر سروش، تهران، سال 1376، ص 9.
3- قرآن کریم، سورة نور، آیة 31، سورة احزاب، آیة 59، 60.
4- شفیعی سروستانی، ابراهیم، کارکردهای مختلف حجاب، مجلیه اشارات شماره 128، سال 1388.
5- شهید مطهری، مرتضی، مسأله حجاب، ج 42، ص 21، صدرا قم، سال 1374 و همچنین هاشمی کاوندی، مجتبی، روان شناسی زن، چاپ سوم، نشر شفق، قم، سال 1378، ص 213.
,
,
,
,
,
,
انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه