احیای سنت نبوی اعتکاف رمضان در کاشان؛
اعتکاف بدون برنامه زیان آفرین است/ اعتکاف به مثابه یک بیمارستان معنوی
معتکف در عین حال که برایش دشوار است، با کار و زندگی روزمره و همسر و فرزند و پدر و مادر وداع میکند و معتکف میشود؛ نه اینکه برای فرار از دعواهای کاری و خانوادگی به اعتکاف پناه بیاورد![
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کاشان اول، عموم مردم، اعتکاف را به ماه رجب می شناسند و حال آنکه سنت نبی اکرم صلوات الله علیه و بهترین و سفارش شده ترین زمان برای اعتکاف در دهه آخر رمضان است. ناگفته های فراوانی در ماجرای اعتکاف وجود دارد که باعث دور شدن معتکفین و علاقه مندان از حقیقت ناب اعتکاف شده است. به مناسب ماه مبارک رمضان و به بهانه برگزاری «اعتکاف رمضانیه» در کاشان به همت ستادی از نهادهای مردمی و دولتی، به بازخوانی اعتکاف طراز و مقایسه آن با وضع موجود پرداخته ایم و نکاتی را از خلال گفتگو با جوانان کاشانی که تجربه شرکت در این مراسم عبادی و برگزاری آن را داشته اند، استخراج کرده ایم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کاشان اول، ,انقلاب اسلامی و شعله کشیدن آتش معنویت گرایی از زیر خاکستر دنیاگرایی
, انقلاب اسلامی و شعله کشیدن آتش معنویت گرایی از زیر خاکستر دنیاگرایی,انسان در دنیای جدید و در عصر سیطره مادیگرایی، رویدادهای زندگی خود را دیگر ناشی از یک سلسله اتفاقات معنوی در یک سطح بالاتر نمیبیند، بلکه همین وقایع محسوس و ملموس عالم مادی را فارغ از اتصالش به عوالم معنوی به هم پیوند میدهد و در تلاش برمیآید تا امورات فردی و اجتماعیاش را بر همین اساس تحلیل کند و این دقیقاً بر خلاف جهانبینی دینی است.
,اما در همین دنیایی که با سرعت به سمت مادیت و دنیاپرستی پیش می رود، انقلابی معنوی رخ داد که انسان جدید را به دروننگری دعوت کرد و ریل و راه جدیدی را در مسیر زندگانی او قرار داد.
,اعتکاف، وزارتخانه جهاد سازندگی
, اعتکاف، وزارتخانه جهاد سازندگی,انقلاب اسلامی سرآغاز نهضتی شد که تغییرات بیرونی را حاصل تغییرات درونی در جانهای آدمیان میداند و بر این اساس، «حکومت» برپا کرد که اگر می خواهی جهان را بسازی، باید خودت را بسازی و همین خودسازی بزرگترین جهاد سازندگی است.
,این جهاد اکبر است که مقدمهای میشود برای آن جهاد سازندگی مصطلح که آبادانی شهر و روستا و زندگی دنیای مردم را در دستور کار خود دارد و زمانی در کشور ما برای خودش وزارتخانه داشت(!) و اکنون اعتکافها وزراتخانه جهاد سازندگی هستند.
,دارالمؤمنین کاشان، پیشرو در جریانات مذهبی
, دارالمؤمنین کاشان، پیشرو در جریانات مذهبی,مردم و علمای کاشان، پیشینه درخشانی در دینداری و دینپروری دارند. درخواست اهالی کاشان از امام محمد باقر علیه السلام برای فرستادن سفیری اختصاصی به کاشان که منجر به حضور فرزند بزرگوار ایشان «علی بن محمد باقر علیه السلام» شد و سیاهه بلندبالایی از نام عالمان دینی و آثار آنان، نشانهای از رونق تاریخی اسلام در این دیار دارد.
,کاشان از روزگاران دور به عنوان دارالمؤمنین شناخته میشده و اکنون نیز به عنوان «شهر هیئتهای مذهبی» خاستگاه اراداتورزی به خاندان اهل بیت عصمت علیهم السلام است و با نظر مستقیم رهبر انقلاب اسلامی تبدیل به «قم دوم» شده است.
,اعتکاف صحیح و بر اساس سنت، نقطه عطف زندگی جوان می شود
, اعتکاف صحیح و بر اساس سنت، نقطه عطف زندگی جوان می شود,مهدی شریف، طلبه جوان و فعال کاشانی که پایهگذار و احیاکننده سنت نبوی «اعتکاف رمضان» در کاشان است، جریان تحول زندگیاش در اثر اعتکاف را این گونه روایت میکند: «من برای اولین بار از طریق مسجد محلهمان با اعتکاف آشنا شدم. آن زمان نه اهل مسجد رفتن بودم و نه چندان در فضای مذهبی بودم. مسجد ما از معدود مساجدی بود که نوجوانان زیر ۱۶ سال را هم ثبت نام میکرد و امام جماعت باذوق و استادی داشت. من که دانش آموز مقطع راهنمایی بودم، با شور و شوق، مدارک لازم را آورده و در اعتکاف ثبت نام کردم تا یک اتفاق جدید که حس کنجکاوی من را برانگیخته بود، تجربه کنم. خلاصه؛ شرکت در اعتکاف همانا و مسجدی شدن و شرکت در نماز جماعت و حلقههای صالحین همان! در نهایت هم علاقهمند به طلبگی شدم و برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه رفتم.»
,این فعال فرهنگی ۲۰ ساله می افزاید: «تمام این آثار و برکات معنوی که انتخابهای من را در مسیر زندگی شکل داد و هدفمند کرد، از همان آشنایی من با مراسم اعتکاف و قرار گرفتن در آن جوّ معنوی آغاز شد و این توفیق که بتوانم با هدایت علمای شهرستان و در رأس آنان، نماینده ولی فقیه و امام جمعه دارالمؤمنین کاشان آیت الله نمازی، اقدام کنم به برپایی اعتکاف رمضانیه -که طبق سنت پیامبر اسلام، برترین زمان اعتکاف است- مرهون همان اعتکاف دوران دانش آموزیام هستم که با هدایت یک روحانی خبره و کارشناس در من ایجاد زمینه کرد.»
,انگیزه اولیه: کنجکاوی جوان برای تجربه تازهها!
, انگیزه اولیه: کنجکاوی جوان برای تجربه تازهها!,این طلبه موفق کاشانی که خود زمینهساز حضور جمع قابل توجهی از دانش آموزان و نوجوانان در اعتکاف رجبیه و رمضانیه شده است، در ادامه میگوید: «به نظر من در دنیای امروز که جوانان، بسیار کنجکاوند و دوست دارند چیزهای گوناگون را برای یک بار هم که شده تجربه کنند، در رابطه با اعتکاف هم همین کار را بکنند، یعنی جوانی نباشد که حتی برای یک بار هم که شده، چنین تجربهای را نداشته باشد. چرا که عموماً جوانانی که برای یک بار به اعتکاف آمدهاند، دیگر نتوانستهاند آن را ترک کنند و سالهای بعد هم ادامه دادهاند.»
,شریف که طلبه خوشخندهای است، با لبخند تأکید میکند که: «من نمیخواهم در همین ابتدا، آن انگیزههای الهی و لذت مناجات و شوق دیدار و مانند آن را برای اعتکافاولیها، پر رنگ جلوه بدهم، بلکه به آنها میگویم فقط از روی کنجکاوی، یک بار هم که شده اعتکاف را مزه کنند.»
,غصه محروم شدن از اعتکاف
, غصه محروم شدن از اعتکاف,رضا رضایی دانش آموز ۱۵ ساله دبیرستان شاهد کاشان که تجربه چند اعتکاف را دارد، شیرینی و لذت اعتکاف را غیرقابل توصیف میداند و میگوید: «وقتی در فضای مسجد قرار میگیری، خود به خود متحول میشوی. به همین خاطر من هنگامی که میخواهم از اعتکاف برای دوستانم تعریف کنم، از روزه گرفتن و گرسنگی کشیدن و سختیهای ظاهریاش نمیگویم، چون باعث میشود بترسند و خود را از تجربه منحصربهفرد این مراسم محروم کنند. چیزی که اگر یک بار آن را تجربه کنند، مشتاق میشوند و میفهمند که محروم شدن از آن چه غصهای دارد.»
,رضا این مثال را میزند: کسی که عادت به خوردن غذای شور دارد، اگر چند روز خوردن غذای کم نمک را تحمل کند، برایش عادی میشود. او معصومانه از این مثال برای عوض شدن رفتارهای خود و دوستانش بعد از اعتکاف و قدرت یافتن بیشتر برای کنترل گناه استفاده میکند.
,از خلافآمد عادت بطلب کام
, از خلافآمد عادت بطلب کام,علی سواری، دانشآموز دبیرستان نمونه مردمی امام خامنهای کاشان، بر خلاف چهره متین و آرامی که دارد، با بازیگوشی میگوید: بیشترین چیزی که من و بچههای هم سن و سال من در اعتکاف دوست داشتیم، اجتماع دوستان و بیداری شب تا سحر و مخالفت کردن با نظم و قانون رایج اعتکاف(مثلاً ساعت خاموشی و خواب و بیداری و …) بود.
,علی ادامه میدهد: برای من خیلی جالب بود که در تاریکی سحر که بیشتر معتکفین خواب هستند، بتوانم نماز بخوانم و با خدای خودم حرف بزنم.
,این دانشآموز دبیرستانی با اشاره به تجربه استثنایی اقامه نماز جماعت در ۳ وعده صبح و ظهر و شب، آن را اتفاقی میداند که در غیر از اعتکاف به ندرت اتفاق میافتد و آن را خاطرهانگیز میکند.
,به سوی الگویی از اعتکاف طراز
, به سوی الگویی از اعتکاف طراز,اعتکاف، محملی برای خودیابی است و راه خودیابی، بریدن از غیرخود و در یک کلام، قطع تعلق از مسائل دنیاست. اعتکاف عبادتگاه است، اما عبادت فقط نماز خواندن و دعاکردن مصطلح نیست.
,رهبر انقلاب اسلامی در ۱۵ اردیبهشت سال ۱۳۹۳در دیدار اعضای ستاد مرکزی اعتکاف و اعضای سوّمین جشنوارهی سراسری علمی فرهنگی اعتکاف به شکل هشدارگونه ای تأکید میکنند: « برای اعتکاف باید برنامهریزی بشود. مهمترین کار، برنامهریزی است. اگر چنانچه برنامهریزی نشد و کمک نشدند این جمعِ جوانِ مشتاق و شوریدهای که برای اعتکاف وارد این مسجد شدهاند، این نیروها هدر خواهد رفت و احیاناً زیانآفرین خواهد شد.»
,خلوت کردن را باید آموزش داد
, خلوت کردن را باید آموزش داد,محسن باقری، ۳۰ ساله و دانشآموخته دانشگاه، مؤسس روضه الرضاست. روضه الرضا(ع) مجموعهای فرهنگی از جوانان منطقه ناجی آباد کاشان است. باقری در ارتباط با سازوکار تأثیرگذاری اعتکاف بر جوانان میگوید: «ما در قالب اعتکاف، با سطح بندی مخاطب و فراهم آوردن فضای تربیتی و آموزشی متناسب با سطح اعتقادی و بینشی نوجوانان، کادرسازی میکنیم و این یک حرکت مقطعی نیست و نشانهاش هم این است که الان که حضور خود من در مجموعه کمرنگتر شده، نسل بعد از ما خودشان کار اعتکاف را با قوت ادامه میدهند و هسته کوچک اولیه جوان که از حدود سال ۸۶ شکل داده بودیم، الان به چند برابر آن زمان توسعه یافته است و بچهها خودکفا شدهاند.»
,این فعال فرهنگی تصریح می کند: «ما از جوان تازهواردی که تا قبل از ورود به اعتکاف، عوامانه دینداری کرده است-یا حتی پایبندی دینی چندانی هم نداشته است- و میانهای با مفاهیمی نظیر خلوت و تفرد، مراقبه و محاسبه و لذت عبادت ندارد، توقعی نداریم که مانند تشنهای باشد که با رسیدن به چشمه اعتکاف، دست از پا نشناسد و کام دل از جام طهورای اعتکاف بردارد!»
,وی خاطرنشان میکند :«کسی که چند سال است در اعتکاف شرکت میکند و دورههایی را گذرانده است، باید از «اعتکاف اولیها» و مبتدیها جدا بشود. آیا کسی که سال پنجم است در اعتکاف شرکت میکند، شرایط یکسان روحی و فکری با یک «اعتکافاولی» دارد؟
,کسی که هنوز حتی قرائت صحیح نماز را نمیداند یا مرجع تقلید ندارد و صرفاً با یک موج احساسی به ساحل امن اعتکاف کشانده شده است، باید درس دین را در سطوح حداقلی و اصول کلی بگذراند و نباید برنامه اعتکافش با کسی که چندین سال سابقه اعتکاف دارد یکی باشد.»
,باقری معتقد است کسی که از پدر و مادرش کینه دارد یا زنی که با شوهرش قهر کرده است و به اعتکاف آمده است، نمیتواند بهرهای از اعتکاف ببرد. لذا ما برای آمادهسازی معتکف و فراهم کردن زمینه بهرهبرداری معنوی از اصل اعتکاف، به وسیله آموزش و مشاوره، رفع مانع میکنیم.
,اعتکاف، بیمارستان است
, اعتکاف، بیمارستان است,وی میگوید: «وقتی شبهات اعتقادی و اخلاقی افراد برطرف نشده است یا با کوله باری از مشکلات خانوادگی عازم اعتکاف می شوند، باید با مشاورههای شخص به شخص، ذهن معتکف را خالی و آرام کرد تا مقدمه آرامش دل فراهم آید.»
,این خادم روضه الرضا می افزاید: «اعتکاف این نیست که ما با تحمل و مشقت، اعمال ام داوود را به جا بیاوریم و نوجوان دانش آموزی را که توانش نمی رسد، برای نماز جماعت صبح و دعای کمیل و مناجات به خط کنیم و شرایط را برای او سخت کنیم. از یک دانش آموز تازه به بلوغ رسیده نباید انتظار داشت که ساعت ها مناجات یا قرائت قرآن و اعمال ام داوود را با اقبال قلبی دوام بیاورد و دعای کمیل را با اشک همراهی کند!»
,این کارشناس فرهنگی، محور اصلی برنامه های یک اعتکاف پویا و اصیل را مربیان، مشاوران یا همراهانی میداند که در طول سال با متربیان خود ارتباط مداوم دارند و آموزش مستمر میدهند، و بر اساس الگوی حلقههای صالحین بسیج جلو میروند و این مربیان و سرحلقهها در واقع در حکم پزشکانی هستند که بیماران خود را در مدت بستری در بیمارستان به طور کامل تحت نظر داشته و وضعیت سلامت و بیماری آنان را یک به یک تحت کنترل دارند. نه اینکه فقط در مورد بیماری برای آنان سخنرانی کنند آن هم به صورت دسته جمعی!
,باقری از فرآیند صحیح اعتکاف و آثارش، اینگونه میگوید:«ما برای تأثیرگذاری هرچه بیشتر اعتکاف، تلاش می کنیم بستری حساب شده فراهم شود که وقتی سخنران می گوید «به پدر و مادر خود نیکی کنید»، جوان مخاطب این نصیحت بتواند در مشاوره خصوصی جواب بگیرد که چگونه مشکل خاص خود با پدر یا مادرش را حل کند.
,وی در ادامه می افزاید: «دانش آموزی که یک سال است در حلقه تربیتی یک مربی فعالیت می کند، اکنون با استادش به اعتکاف می آید و استاد و شاگردان در این سه روز با هم هماهنگتر میشوند.»
,چنین اعتکافی مایه سازندگی است
, چنین اعتکافی مایه سازندگی است,این فعال فرهنگی که در شهرداری کاشان هم شاغل است، رمز موفقیت خود و مجموعهاش در رونق دادن به اعتکاف جوانان و بسترسازی برای استقبال نوجوانان و جوانان را در نظر گرفتن شرایط سنی، تحصیلی و شخصیتی داوطلبین جوان، بررسی انگیزه ها و دلایل شرکت در اعتکاف، تعداد دفعات حضور در اعتکاف و مختصاتی از قبیل را باعث رونق اعتکاف و مایه سازندگی آن میداند.
,مسئول روضه الرضا(ع) کاشان، تجربه خود را از مدیریت اعتکاف جوانان در مسجد حضرت سیدالشهداء علیه السلام، با این نکته به پایان میبرد: «در سال ۱۳۹۰ که ما اعتکاف جوانان را بدون تبلیغات و سروصدای رسانه ای در مسجدمان برگزار کردیم، گمان نمیکردیم که نماینده ولی فقیه و امام جمعه کاشان، در جمع ما حضور بیابد و از بازدید ایشان کاملاً غافلگیر شدیم. آیت الله نمازی به ما گفتند که از بین همه اعتکافهایی که در جای جای شهر- و همه هم ارزشمند- برپا بود و از من دعوت کرده بودند، ترجیح دادم در جمع یکدست و صمیمی شما نوجوانان و جوانان حاضر شوم. حضور شخص آیت الله نمازی و صحه گذاشتن ایشان بر روند فعالیتهای ما در اعتکاف، تأییدیه و مایه دلگرمی ما برای ادامه راه شد.»
,نتیجه یک اعتکاف صحیح چه می شود؟
, نتیجه یک اعتکاف صحیح چه می شود؟,محسن مشرقی، دانشجوی کاشانی ۲۵ ساله و در حال تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه صدا و سیماست. او اولین اعتکافش را حدود ۱۰ سال پیش تجربه کرده است و پس از آن هرسال به برپایی آن کمک کرده است. این فعال رسانهای میگوید: ما با ثبت نام و ارزیابی مخاطب خود و راه اندازی نرم افزاری برای ثبت سیر آموزشها و پیشرفت معرفتی معتکف در طی چند سال، به شکلی سنجیده و منظم باعث شدهایم که جوانان معتکف، هم به لحاظ کیفی و هم به لحاظ کمی ارتقا یابند.
,مشرقی ادامه میدهد: کسی که چند سال در همین فرآیند پیوسته و هم افزا تربیت می شود، بعد از چند سال، خود به مرحلهای می رسد که انگیزه و توانایی برگزاری اعتکاف را دارد.»
,معتکفی که از کوره اعتکافی بدین سان می گذرد، فلز وجودش صیقل می خورد و سال بعد یا فرصت اعتکاف بعد، با سطح بالاتر، آمادگی بیشتر و عطش افزون تر، خودش را به این میعاد معنوی می رساند. او در عین حال که برایش دشوار است، با کار و زندگی روزمره و همسر و فرزند و پدر و مادر وداع میکند و معتکف میشود؛ نه اینکه برای فرار از دعواهای کاری و خانوادگی به اعتکاف پناه بیاورد!
,عبادت صرف، به اسلام آمریکایی منجر می شود
, عبادت صرف، به اسلام آمریکایی منجر می شود,در نهایت باید توجه داشته باشیم عبادات فردی که از رهگذر حضور جمعی در مراسم اعتکاف تقویت میشود، باید در پیوند با اسلام سیاسی، مقوله شهید و شهادت، ولایت فقیه و جبهه جهانی اسلام و دشمنان آن قرار گیرد؛ در غیر این صورت، به تولید عابدانی سکولار و مروجین اسلام فردی و اسلام آمریکایی، منجر می شود.
,محمد مهدی نعیمی برزکی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه