۲۵۰ خانه تاریخی در منطقه ۳ شهرداری اصفهان؛

خانه‌های قدیمی؛ از تهدید به فرصت +تصاویر

خانه های قدیمی بدون شک از بزرگترین و مهم‌ترین قابلیت‌های گردشگری در اصفهان است و اگر مسئولین شهر به دنبال کسب رتبه‌های نخست و پیشتاز در صنعت گردشگری هستند باید به این قابلیت بالقوه توجه ویژه و فوری داشته باشند تا به نتیجه‌ای دو سر بُرد ختم شود

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان، تعداد خانه‌های سنتی و قدیمی اصفهان که دارای ارزش فرهنگی و هنری فاخر هستند بسیار قابل توجه است و این را آمارهای ارائه شده توسط شهرداری اصفهان می‌گوید؛ بیش از ۲۵۰ خانه شناسایی شده که واجد ارزش‌های هنجاری و تاریخی تنها در منطقه ۳ شهرداری اصفهان هستند، بدون شک آمار بسیار بالایی را نشان می‌دهد.(+)

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ندای اصفهان, +,

اما تعداد خانه‌های بازسازی و بهسازی شده از میان این تعداد خانه قدیمی در اصفهان به نسبت کل بسیار معدود و انگشت‌شمار است؛ چرا که آنچه توسط شهروندان مشاهده می‌شود شاید کمتر از تعداد انگشت‌های دو دست در همین منطقه از شهرداری باشد و آنچه توسط آمارها ارائه می‌شود نیز تفاوت چندانی ندارد. بنابراین تعداد قابل توجهی از این خانه ها بدون توجه رها شده، بالطبع در حال تخریب است و در صورت عدم رسیدگی و با توجه به اینکه در معرض فرسودگی شدید قرار دارند، هزینه‌های مادی، معنوی و انسانی زیادی را برای کلیت شهر در پی خواهد داشت.

اما این تمام ماجرا نیست. شهرداری‌ها نهادهایی مردمی، محلی، غیردولتی و البته غیرانتفاعی هستند که اداره، مسئولیت و مدیریت امور شهر را با امکانات مردمی بر عهده داشته و متعهد هستند که با استفاده از مشارکت محلی، هزینه‌های خدماتی خود را با اسلوبی منطقی، قانونی، و مهم‌تر از همه عادلانه به ساکنین یک شهر ارائه دهند. به واقع در یک عبارت جامع می‌توان شهرداری‌ها را در ایران این گونه تعریف کرد: موسسه‌ای عمومی، غیردولتی و مستقل که به موجب قانون در شهرها تشکیل می‌شود و عهده‌دار امور محلی و ارائه خدمات به شهروندان و سکنه شهری است. به موجب ماده ۳ قانون شهرداری‌ها، این نهاد شخصیت حقوقی مستقلی دارد (کامیار، ۱۳۸۵).

با توجه به این تعاریف، شهرداری را شاید بتوان مردمی‌ترین نهاد در حکومت‌ها دانست؛ چرا که هر گونه عملی توسط شهرداری‌ها انجام پذیرد سریعا بر روی سبک زندگی، نوع رفت و آمدهای درون شهری و حتی معیشت روزمره مردم ساکن در آن شهر اثرگذار خواهد بود. نمی‌توان اعمال شهرداری را با آنچه که خواسته‌های مردم در یک شهر است قیاس نکرد و این دو (یعنی شهرداری و مردم) را از یکدیگر تفکیک‌شده در نظر گرفت.

اصفهان و غفلت از صنعت گردشگری

, اصفهان و غفلت از صنعت گردشگری,

حال به موضوع اصلی بر می‌گردیم. صاحبان اصلیِ خانه‌های قدیمیِ واجد ارزش‌های فرهنگی در اصفهان مسلما افراد حقیقی هستند که اغلب آنها در همان خانه‌ها نیز سکونت دارند. از یک طرف به دلیل کهولت سن معماری آن بناها، سقف این خانه‌ها احتمال ریزش دارد و از طرف دیگر به دلیل تاریخی بودن آنها شهرداری و البته بیش از شهرداری، سازمان میراث فرهنگی اجازه هیچ گونه ساخت و ساز و دخل و تصرفی در آن مستقلات نمی‌دهد. و مهم‌تر آنکه از جانب همین دو نهاد متاسفانه اقدام کافی در راستای بهسازی و نوسازی آن بناها انجام نمی‌پذیرد؛ که البته این کاستی دلیل موجهی دارد و آن عدم بودجه کافی است! هرچند در یک تعامل سازنده می‌توان این تهدید را به فرصت تبدیل کرد.

همان طور که عنوان شد، این تمام ماجرا نیست. تعداد خانه‌های تاریخی واجد ارزش فرهنگی در اصفهان بی‌شمار است، و تنها تعداد اندکی از آنها مورد بازسازی و بهسازی قرار گرفته‌اند، و تعداد زیادی از آنها در حال تخریب بوده و مورد عنایت سازمان‌های ذی‌ربط قرار نمی‌گیرند. می‌توان به این ماجرا از یک زاویه دیگر نیز نظر انداخت. به جرأت می‌توان تمدن ایرانی و اسلامیِ نهادینه شده در سازه‌های شهر اصفهان را با قابلیت بسیار خوبی در راستای صنعت گردشگری این شهر مد نظر قرار داد. با توجه به افزایش قابل قبول و چشم‌گیر سفر گردشگران خارجی به اصفهان (که در چند سال اخیر و به‌ویژه در سال جاری بسیار مشاهده می‌شود) و از طرف دیگر افزایش گرایش عمومی جامعه ایران به سفر، اصفهان که همواره یکی از اهداف اصلی گردشگری در ایران بوده است، بیش از پیش نیاز به گسترش دامنه مراکز گردشگری در خود دارد.

خانه های قدیمی اصفهان بدون شک از بزرگترین و مهم‌ترین قابلیت‌های گردشگری در اصفهان است و اگر مسئولین شهر به دنبال کسب رتبه‌های نخست و پیشتاز در صنعت گردشگری اصفهان هستند باید به این قابلیت بالقوه توجه ویژه و فوری داشته باشند تا به نتیجه‌ای دو سر بُرد ختم شود. با اجرای طرح‌های جذب سرمایه و همکاری با بخش خصوصی که پیش‌تر نیز تجربه چنین قراردادهایی میان این دو نهاد تحت همین امر وجود دارد، به راحتی می‌توان هزینه‌ساز بودن خانه‌های قدیمی شهر اصفهان را به درآمدزایی تغییر داد.

علیرغم همکاری سازمان‌های متعدد و متنوعی همچون شهرداری، سازمان نوسازی و بهسازی، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری، مرکز اصفهان‌شناسی و خانه ملل، ستاد نکوداشت اصفهان و سازمان میراث فرهنگی اما، از همان تعداد بسیار اندک و انگشت‌شمار خانه‌های تاریخی مرمت شده، تنها تعداد کمی از آنها در طول یک سال در دسترس بازدید عموم قرار می‌گیرد. به طور مثال خانه‌های مشروطیت، مجد الاسلام، شیخ الاسلام، جواهری، استاد همایی، شیخ بهایی، کیانپور، نیلفروشان، سرتیپی، حاج‌رسولی‌ها، قزوینی‌ها، پطروس، داوید، سوکیاس، خاچیکیان و غیره همگی از خانه‌های ثبت ملی، مرمت و بازسازی شده هستند، اما در مورد تعداد بسیار کمی از این خانه‌ها این قابلیت وجود دارد که گردشگر در طول سال قادر به بازدید از آنها باشد. در واقع تمامی هزینه‌های انجام شده در راستای شناسایی، مرمت و بازسازی این خانه‌ها بلااستفاده مانده است و قریب به اتفاق آنها برای بازدید عموم مورد استفاده قرار نمی‌گیرند؛ و بسیاری از آنها حتی مشخص نشده است که چه مورد استفاده‌ای قرار است داشته باشند و در دسترس چه افرادی قرار گیرند.

(در مطالب آتی به معرفی بیشتر این خانه های قدیمی خواهیم پرداخت.)