نقدی بر کتاب «شناسنامه تبریز و پیرامون»/ دایره المعارفی که نام بزرگان فرهنگ آذربایجان از آن حذف شده است
بسیاری از مطالب کتاب به چشمم آشنا آمد و نبود ارجاعات در کتاب موجب شد برخی از مطالب را به طور تصادفی انتخاب و در اینترنت جستجو کنم که متأسفانه متوجّه شدم، بخش عمده مطالب کتاب از اینترنت برداشت شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صدای سراب , در روزهای اخیر در سایت های متعدّد خبری از جمله آناج، رسا، تی نیوز، سخن شهردار، چاپارک، تسنیم و … خبر مراسم پر طمطراق معرفی کتاب شناسنامه تبریز و پیرامون را مطالعه کردم که بخشی از آن را عیناً در اینجا نقل می کنم:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, صدای سراب, صدای سراب,«به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، کتاب «شناسنامه تبریز و پیرامون» نوشته علی پولاد اثر فاخر و ارزشمندی دیگر در راستای شناساندن تاریخ، مفاخر، محلات و نقش کهنشهر تبریز در تاریخ کشور به عنوان نخستین پایتخت جهان تشیع، با حضور جمعی از مسؤولان رونمایی شد. بنابر این گزارش، اثر نفیس «شناسنامه تبریز و پیرامون» شامل ۵۸۰ تصویر مؤثر و ۵۵۰ موضوع محوری در چهار زبان مختلف است که پس از پنج سال تلاش گروهی، به همت علی پولاد به زیور طبع آراسته شده و هم اکنون در اختیار علاقهمندان به حوزه نشر و تاریخ آذربایجان و تبریز است.»
,با تلاش فراوان توانستم این کتاب را توسّط یکی از دوستان دیرینم به دست آورم. کتابی بسیار زیبا با شکل و شمایلی آراسته بود که ابهت نامش مرا بر آن داشت تا فی الفور اقدام به مطالعه آن نمایم. حقیقت این است که در نگاه اوّل بسیار مورد پسندم قرار گرفت امّا افسوس که با تورّق آن پی بردم این همه زیور و زینت اغلب آراینده مطالبی غیر مستند شده است.
,ابتدا طبق اصول نقد قصد دارم نکات مثبت این کتاب را بیان نموده سپس به ذکر مواردی جهت ارتقای کیفی آن در چاپ های بعدی بپردازم.
, ابتدا طبق اصول نقد قصد دارم نکات مثبت این کتاب را بیان نموده سپس به ذکر مواردی جهت ارتقای کیفی آن در چاپ های بعدی بپردازم.,- تلاش مؤلّف – با این که سالیان سال دور از وطن به سر می برند – برای شناساندن شهر خود و احساس مسئولیّت در برابر زادگاه خویش قابل تحسین است.
- این کتاب دارای تصاویر بسیار جالب توجهی است که نشانگر ذوق مؤلف کتاب و توانمندی عکاسان آن می باشد.
- بخش تاریخ، اطّلاعاتی هرچند مختصر اما قابل قبول برای خوانندگان عامی ارائه می دهد.
- بخش معماری دارای مطالب جدید و جالب توجه است. باید اعتراف نمایم که بنده و به گمانم تعداد کثیری از خوانندگان این کتاب از قدرت و هنر معماران تبریزی چه در داخل و چه در خارج کشور بی اطلاع بودیم.
اینجانب ضمن قدردانی از مؤلّف که سعی داشته اند تبریز و پیرامون را به تبریزیان و پیرامونیان و شاید سایر هم وطنان بشناسانند، نظر انتقادی خود را با بازگویی نکات نه چندان مثبت این کتاب به شرح زیر اعلام می دارم:
,- از مؤلّف محترم سؤال می کنم که چرا ارجاعات مطالب کتاب را در پانویس نیاورده اند؟!
تا جایی که من می دانم ارجاع دادن متن هایی که از خود نویسنده نیست و از منابع دیگر برداشت شده است، ضروری است و برداشت از متنی بدون ذکر نشانی آن، نه تنها موجب تنزّل ارزش و اعتبار کتاب می شود بلکه سرقت ادبی به شمار می رود و اصولاً باید پیگرد قانونی داشته باشد.
,- تصاویر کتاب هایی که گویا به جای پانویس در کنار مطالب آورده اند، با متن سنخیّت ندارند. در چند مورد، کتابی را که در تصویر آمده با متنِ کنار آن مقایسه کردم – و صدالبته با متحمّل شدن زحمت فراوان و صرف وقت زیاد چرا که برای مقایسه باید کلّ کتاب را بررسی می کردم – امّا نشانی از آن متن و جملات در کتابی که تصویرش آمده است، نیافتم.
- از آنجایی که اهل مطالعه هستم و مدام با اینترنت سر و کار دارم، بسیاری از مطالب کتاب به چشمم آشنا آمد و نبود ارجاعات در کتاب موجب شد برخی از مطالب را به طور تصادفی انتخاب و در اینترنت جستجو کنم که متأسفانه متوجّه شدم، بخش عمده مطالب کتاب از اینترنت برداشت شده است. اگرچه مطالب، ویرایش و ردّ پاهای محسوس از بین برده شده با این حال با تدقیق و تعمّق مشخص می شود که مطالب با اختلاف جزئی در سایت های مختلف از جمله ویکی پدیا سال هاست که موجود است.
برای اثبات این ادّعا عنوان چند تیتر را که در اینترنت بررسی کردم با ذکر صفحه آن در کتاب مورد بحث و نیز نشانی سایت اینترنتی برداشت شده، بازگو می نمایم:
,- زرتشت (ص۶۹ کتاب) برداشت از http://fa.wikipedia.org
- زینب پاشا ( ص ۱۱۴ کتاب) برداشت از jahannews.comو سایر سایت ها
- سنگ نبشته سیغیندل ( ص ۶۷ کتاب) از vista.ir و http://fa.wikipedia.org
- سنگ نبشته نشتبان (ص۶۸ کتاب) از http://torastmigi.blogfa.com و سایر سایت ها
- زین العابدین مراغه ای (ص۱۱۷ کتاب) از http://fa.wikipedia.org
- حسن پیرنیا (ص۱۱۹ کتاب) از http://fa.wikipedia.org
- فتحعلی خان خویسکی (ص ۱۲۰ کتاب) از http://www.donboli.info
- محمد ساعد مراغه ای (ص ۱۲۲ کتاب) از http://fa.wikipedia.org
- صفی الدین ارموی (ص ۱۴۴ کتاب) از http://www.azsut.blogfa.com
- ورنی بافی (ص ۲۳۰ کتاب) از http://www.mirjalalmousavi.ir
- برج خلعت پوشان (ص ۳۵۰ کتاب) از http://forum.saramad.ir
- شمس العماره (ص ۳۵۴ کتاب) از http://fa.wikipedia.org
- حمام نوبر (ص۴۰۳ کتاب) از http://cenlibel.blogfa.com
- یادمان شهدا ( ص۳۷۰ کتاب) از http://fa.wikipedia.org
* موارد متعدد دیگری را با ذکر نشانی مأخذ اینترنتی می توانم ذکر کنم که جهت پرهیز از اتلاف وقت خود و خوانندگان محترم، صرف نظر می نمایم.
,سؤال بنده از مؤلّف محترم این است که آیا بهتر نبود به جای وسعت بخشیدن به تحقیق و انتخاب نام نه چندان بامسمّای شناسنامه تبریز و پیرامون برای کتاب خود، کمی دقت نظر به خرج می دادند و مطالب را از منابع معتبر استخراج می کردند و دامنه تحقیقشان را محدودتر کرده، مطالبشان را مستندتر ارائه می دادند تا چنگی به دل خوانندگان فرهیخته و اهل فرهنگ و اندیشمندان بزند؟
,به نظر می رسد بیشترین توجّه مؤلّف – البته بهتر است به جای مؤلّف از واژه گردآورنده، استفاده کنم – به ظاهرآرایی و کمیّت کتاب بوده تا مفاهیم و کیفیّت آن.
,چاپ و نشر این گونه کتاب ها با صرف هزینه های بالا و آرایش بیش از حد ظاهر کتاب و تبلیغ رسانه ای و وصف های خارج از اندازه موجب می شود در حق محقّقان و نویسندگانی که سال ها عمر ارزشمند خود را صرف تحقیق در علوم گوناگون می کنند و آثار خود را با ذکر مستندات و ارجاعات دقیق، علمی و منطقی به چاپ می رسانند، اجحاف بزرگی باشد.
,موضوع بعدی این است که مطالب کتاب پیوستگی علمی ندارند و مطالب نشان می دهد که کتاب توسط تعدادی از افراد نوشته شده است و منحصر به یک فرد خاصی نیست. همچنین مشخص است که این افراد، افراد تاریخی نیستند. چون اگر افرادی تاریخی بودند اشتباهات فاحشی وجود نداشت. البته شنیده ها نیز حاکی از آن است که این کتاب توسط چند تن از کارمندان صد وسیما نگارش شده است.
,موضوع دیگر این است مولف این کتاب می گوید این کتاب ماحصل گروهی از نویسندگان است که به گردآوری تاریخ تبریز و پیرامون آن در پنج جلد پرداخته و سعی در ارائه ی کشکول و دایره المعارفی در این خصوص داشتند.
,و آنچه که دایره المعارف نامیده می شود بایستی اطلاعات جامعی را در حوزه مربوطه ارائه دهد ولی متاسفانه علی رغم اینکه تبریز را می توان پایتخت تشیع به شمار آورد از فرهنگ، تمدن و اندیشه سیاسی تشیع آن طور که باید و شاید در این دایره المعارف سخن به میان آید نیامده و تاریخ به طور صحیح بیان نشده است.
,امروزه هجمه های زیادی از طرف استکبار جهانی برای منفی و کم رنگ جلوه دادن تشیع وجود دارد و آنان تمامی اموال، سیاست، فرهنگ و قدرت خود را به کار می گیرند تا از این طریق تشیع ناصحیح و کم رنگ را به دنیا نشان دهند؛ در این میان ما نیز می خواهیم بر خلاف این موارد، تشیع صحیح را اثبات کنیم که ابزارهای که بدین منظور حرکت های بازدارنده زیادی در اختیار ما قرار دارد ولی متاسفانه “شناسنامه تبریز و پیرامون” هیچ به این موارد پرداخت نکرده است.
,اگر می گوییم و افتخار می کنیم که ایرانی و شیعه هستیم باید هر آنچه در چنته داریم به میدان بیاورم و مشخصه ها و پتانسیل های فرهنگ و تمدن شیعی خود را نشان بدهیم. ما می توانیم با ابزار و ظرفیت هایی که دراختیار داریم از نفوذهای دشمن جلوگیری کنیم و نیز به دشمن بفهمانیم که با قدرت در برابر شما می ایستیم. این موارد جزء افتخارات ماست که در این کتاب از افتخارات ارزشی نظام مقدس ایران مطلبی عنوان نشده است.
,ما اینجا افردی را می بینم که نگرش و دیدگاهی برخلاف نگرش تشیع و شیعه دارند. شما از افرادی مثل آقای کسروی نام بردید، خوب این یک موضوع طبیعی است، آقای کسروی شخصیتی دارد که هر کس از ایشان بحث کند زحمت های خود را به باد داده است. چرا؟ چون معیار و مبنای ما نظرات و فتوای مجتهدین می باشد، حضرت امام(ره) در صحیفه نور وقتی از جناب کسروی سخن به میان می آورد، از او با عنوان شیخ احمد کسروی مرتد یاد می کند؛ بنابراین هر کس که می خواهد در این زمینه ها ورود کند قطعا باید بداند با یک سری اصول فقهی روبرو است که اولا باید دارای علم فقهی باشد که بتواند اظهار نظر کند. ا
,با کمال تاسف در بعضی نقاط کتاب، مخصوصا در جلد اول، برخی از مطالب حتی دارای جهت گیری نیز می باشد. از مجموعه فرهنگی اشخاص بزرگی چون حضرت آیت الله العظمی شهیدی یا بزرگان دیگر مثل آیت الله قاضی که به عنوان امام خمینی آذربایجان مطرح است و افرادی که واقعا در فرهنگ و سیاست و اقتدار بین المللی مملکت ما نقش آفرین بودند، مطلبی نوشته نشده است! اما ما از دست نویسنده ای که این موارد را احیا می کنند ببوسیم و آن ها را گرامی بداریم و بیان کنیم که این افراد احیاگر ارزش های ما هستند.
,مسلما اگر ما از امام خمینی(ره) به نیکی یاد می کنیم، به این خاطر است که ایشان احیاگر اسلامی می باشند که پیامبر اعظم(ص) بنیان گذار آن بودند؛ معمار و مهندسی این دین پیامبر و ائمه معصومین علیها سلام هستند و هم اکنون نیز مقام معظم رهبری به عنوان سکان دار نظام جمهوری اسلامی ، نفوذی وافر در جهان دارد. علت اینها چیست؟ آیا قدرت مالی بالایی دارد؟ نه این چنین نیست، بلکه بخاطر اعتقادات و ارزش هایی است که خدا در وجود ایشان قرار داده و او را محبوب القلوب ملت های عالم کرده است.
,چند بحث استراتژیک مهم در خصوص این کتاب وجود دارد و هر کس به این موضوع ورود کرده است یا دشمن فرهنگ تمدن آذری است یا نادان به علم تاریخ است. از جمله این مباحث بحث ارامنه است که جزء مسائل استراتژیک در آذربایجان محسوب می شود و تغییر جریانات ارامنه در آذربایجان یکی از مباحث در “شناسنامه تبریز و پیرامون” است که به لحاظ تاریخی غلط پرداخت شده است.
,موضوع مهم دیگر اهمیت فرهنگ شهادت طلبی در خطهی ماست و به شهدای جنگ ایران و روس در این کتاب هیچ پرداخت نشده. در بحث جنگ های ترکمنستان و گلستان نیز اشتباهات فاحشی وجود دارد.
,امید است مسئولان فرهنگی بیش ار پیش با بهره گیری از کارشناسان خبره و کاردان، در اعطای مجوّز چاپ و نشر کتاب ها دقت نظر بیشتر و منطقی تری مبذول دارند.
,برای گردآورنده محترم این کتاب که شاید هزینه میلیونی برایشان دربرداشته است، آرزوی سلامتی و توفیقات روزافزون دارم و امیدوارم در اصلاحات بعدی و نگارش های بعدی دقت بیشتری در نگارش تاریخ این مرزو بوم و بخصوص بزرگان این خطه انجام گیرد..
,آنچه نگاشته شد با حسن نیّت تمام بود و امید است گردآورنده محترم هم با حسن نظر، پاسخی بر عرایضم ارائه دهند.
,,
,
انتهای پیام/ج
]
ارسال دیدگاه