کودتا سرانجام خوشبین ها/ "28 مرداد" تاوان اعتماد مصدق به آمریکا
امروز بر کسی پوشیده نیست که در بیست و هشتم مرداد 1332 به دستور آمریکا، دولت محمد مصدق با کودتایی ننگین سرنگون شد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از عصرهامون، مصدق از جمله افرادی بود که در زمان خود برای استقلال ایران و ایجاد دموکراسی در کشور فعالیتهای زیادی کرد اما اشتباهات مصدق که از قضا کم هم نبود هم تلاشهای خود را به هدر داد و هم باعث شد تا مردم و روحانیت کشور پس از کودتای ۲۸ مرداد در شرایط دشوار قرار گیرند، حکومت پادشاهی پهلوی ادامه پیدا کند و باعث شود تا امریکاییها بیشترین حضور را در ایران داشته باشند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, عصرهامون,
برداشتهای گوناگونی از چرایی کودتای ۲۸ مرداد میشود، اما تاریخ گویای واقعیاتی است که در آن زمان اتفاق افتاده است.
طرح کودتای نظامی 28 مرداد را باید در اصل، یک طرح انگلیسی دانست. انگلیس که پس از کوتاه شدن دست خود از صنعت نفت ایران، منابع بسیاری را در منطقه و خصوصا ایران از دست داده بود، با قطع امید از رسیدن به توافق، وارد مطالعه طرح یک کودتای نظامی شد.
در ابتدا آمریکا مخالف بود اما پیروزی آیزنهاور در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باعث تغییرات عمدهای در سیاست خارجی آمریکا شد. کرمیت روزولت رییس اداره خاور نزدیک سازمان سیا به فرماندهی عملیات انتخاب شد و آمریکا و انگلیس، ستاد مشترکی را در ایستگاه اطلاعاتی انگلیس در قبرس تشکیل دادند و عملیات کودتا را طرحریزی کردند.
اگرچه اجرای نقشه کودتا در 25 مرداد شکست خورد و شاه از ایران فرار کرد اما سستی مصدق و دلایل مختلف دیگر باعث شد که در 28 مرداد 1332 کودتا عملی شود و سرلشکر فضلالله زاهدی مجری طرح کودتا بهجای مصدق نخستوزیر شد و بدینترتیب با قبضه شدن قدرت در دست استبداد داخلی و استعمار خارجی، یکی از ننگینترین دورههای استبداد در تاریخ معاصر ایران رقم خود و باعث حاکمیت 25 سال دیکتاتوری محمدرضا شاه با حمایت مستکبرین و خصوصا آمریکا گردید. این واقعه تاریخی درسها و عبرتهای فراوانی برای ملت ایران به همراه د اشت.
کودتای 28 مرداد 1332، با طراحی گسترده و امکانات مالی و نظارت سازمان جاسوسی آمریکا (سیا) و بهرهگیری از کمک شبکههای جاسوسی انگلیس و مطبوعات زنجیرهای عملی شد. کرمیت روزولت، از سرشناسان سیا و طراحان این کودتا چنین مینویسد: «سیا پس از تبادل نظر با انگلیسیها، تصمیم به سرنگون کردن دولت مصدق گرفت؛ زیرا مصدق با ملی کردن یک میلیارد دلار دارایی شرکت نفت ایران و انگلیس، خشم و غضب قدرتهای غرب را برانگیخته بود».
به جرات میتوان گفت دکتر مصدق، کوچکترین اقدامی در راه خنثی کردن کودتای 28 مرداد 1332 نکرد هنگامی که آیتالله کاشانی که حامی بزرگ نخستوزیر بود، با برگزاری همهپرسی برای انحلال مجلس شورای ملی مخالفت کرد او توجهی به آن نکرد. مخالفت آیتالله کاشانی به این خاطر بود که این اختیار را به شاه میداد تا با انحلال مجلس، نخست وزیر را برکنار کند. اما یکی از مسائل مهمی که هنوز حل نشده باقی مانده است، همین موضوع مهم است. آیا دکتر مصدق از قانون بیاطلاع بود یا اینکه میدانست قانون اساسی این اجازه را به شاه داده است که در صورت انحلال مجلس میتواند نخستوزیر را برکنار کند؟
هر دو حالت چیزی از اشتباه دکتر مصدق کم نمیکند، نتیجه این اقدام، اجرای طرح کودتای از پیش آماده شده علیه نهضت ملی بود که مردم و روحانیت شیعه بیشترین سهم را در آن داشتند.
اگر مجلس شورای ملی منحل نمیشد، احتمال پیروزی کودتا بسیار کاهش مییافت. اما این فرصت برای شاه و اطرافیانش بسیار طلایی بود. کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خورشیدی بر اساس اسناد و مدارک تاریخی و اسنادی که امریکاییها پس از ۶۰ سال آن را منتشر کردند، آمریکاییها نقش اصلی و تأثیرگذاری را در اجرای کودتا البته با همکاری انگلیس بازی کردند.
یکی از عوامل مهمی که باعث اجرای کودتای ۲۸ مرداد شد، خوشبینی دکتر مصدق به امریکاییها بود. او اعتقاد داشت امریکاییها با انگلیسیها تفاوت دارند و میتوان به آنها اعتماد کرد، در حالی که امریکا و انگلیس هر دو یک هدف در ایران داشتند، تشکیل دولتی وابسته به آنها تا بتوانند، پایگاه مهمی چون ایران را در دست داشته باشند.
موقعیت جغرافیایی بسیار ویژه ایران در غرب آسیا و خلیجفارس با وجود منابع نفتی بسیار غنی، آنها را به طمع انداخته بود. دل بریدن از این لقمه بزرگ محال بود. اما همین لقمه در سال ۵۷ در گلوی آنها گیر کرد.
بیتوجهی دکتر مصدق به نامههای هشدارآمیز آیتالله کاشانی و حتی شهید نوابصفوی هم، یکی دیگر از اشتباهات بزرگی بود که او مرتکب شد.
این نامهها با دستخط این بزرگواران در تاریخ ثبت شده است و نمیتوان آنها را انکار کرد.
در روزهای کودتا و پیش از آغاز آن، آیتالله کاشانی نامهای به مرحوم دکتر مصدق مینویسد و در آن با او اتمام حجت میکند.
اما مصدق با خودخواهی تمام در پاسخ آیت الله کاشانی می نویسد که مردم هوادار او هستند.
اما در 28 مرداد 32 هر آنچه نباید می شد شد و مصدق با کودتایی ننگین برکنار شد و با سئوالات بیشمار زیادی مجبور به ترک صحنه سیاسی کشور شد.
شاید مهم ترین سئوال تاریخ از مصدق این باشد که آیا او در کودتای 28 مرداد نقش داشته است، البته شواهد قرائن که چنین می گوید.
انتهای پیام/
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه