گیاهان دارویی خراسان شمالی و فرصتی برای تحقق اقتصاد مقاومتی و اشتغال زایی
خراسان شمالی با بیش از هزار و ۱۰۰ گونه گیاهی یکی از غنیترین استانهای کشور از لحاظ تنوع گونههای گیاهی است با این وجود از این پتانسیل و سرمایه بزرگ ملی تاکنون استفاده بهینه نشده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اترک نیوز،از مجموع گیاهان دارویی خراسان شمالی حدود ۱۲۰ گونه، جزء گیاهان دارویی بوده و برخی از این گیاهان نیز محصول خاص و بومی خراسان شمالی محسوب میشوندa. که سالیان درازی است ، بهره وری اقتصادی از این موهبت الهی تنها به چینش سنتی گیاهان دارویی از عرصههای منابع طبیعی استان، توسط دامداران و روستانشینان اکتفا شده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اترک نیوز,تفاوت بین گیاهان دارویی و داروی گیاهی
گیاهان دارویی شامل بخشهایی از گیاه است که پس از خشکاندن، بدون ایجاد هرگونه تغییری در مغازهها و عطاریها به فروش میرسد. گیاهان دارویی مثل زیره، رازیانه، هل یا دارچین گیاهانی هستند که برخی خواص درمانی آنها که عمدتاً بی ضرر یا کم ضرر هستند، به اثبات رسیده است اما داروهای گیاهی حاصل تبدیل برخی گیاهان به دارو در کارخانههای داروسازی و طی فرآیندی خاص و استریل هستند. با این توضیحات و ذکر تفاوت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی باید گفت که عطاریها تنها حق فروش گیاهان دارویی را دارند، گیاهانی که تعداد شان مشخص است و طی سالیان دراز فواید و بی عارضه یا کم عارضه بودن شان به اثبات رسیده است. مسلم است که مصرف بیرویه و بیش از حد نیاز هر نوع خوراکی اعم از گیاهی یا شیمیایی میتواند برای بدن ضرر داشته باشد.
گیاهان دارویی در ایران از جمله فرصتها و ویژگیهای اقلیم ایران در حوزه جغرافیایی و کشاورزی تلقی شده است. در عین حال یکی از بخشهای مهم علمی، پزشکی، درمانی و بهداشتی در ایران و خارج از این کشور شناخته میشود.
کارشناس گیاهان دارویی مرکز تحقیقات و پژوهش کشاورزی در گفت و گوی با خبرنگار ما اظهار داشت: وقتی می خواهیم درباره گیاهان دارویی استان صحبت کنیم باید این موضوع را به دو مقوله جدا تقسیم نماییم اول اینکه اگر بخواهیم وضعیت گیاهان دارویی طبیعی استان را بررسی کنیم باید گفت که استان خراسان شمالی بعنوان یکی از استان های نمونه کشور که از آب و هوای مختلفی برخوردار است از پر بارترین و غنی ترین مناطق از لحاظ پوشش گیاهی دارویی است.
مهدی ایمانی گفت: استان خراسان شمالی بیشترین گیاهان دارویی مفید را درخودش دارد و طی آخرین تحقیقات انجام شده ۴۵۰ گونه جداسازی و کدبرداری شده است و با این ظرفیت می توان گفت که استان از طبیعت غنی برخوردار است.
وی درادامه افزود: اما وقتی می خواهیم مزیت استان را بررسی کنیم نباید تنها به این مقوله اکتفا شود. در طبیعت گونه های زیادی وجود دارد اما این امر باعث نمی شود که آنها را برداشت کنیم بلکه آنها یک ذخیره گاه ژنتیکی هستند.
مهدی ایمانی تاکید کرد: حتی نباید این گونه های گیاهی به بهترین شکل هم برداشت شود و برخلاف نظریات رایج در کشور و استان گیاهان داخل طبیعت دارویی تر از گیاهانی که کشت می شوند نیستند بلکه برخی از آنها در رده پایین تری نیز قرار دارند.
وی در ادامه گفت: مردم تصور می کنند که اگر از طبیعت گیاه را برداشت نمایند چون طبیعی و دست نخورده است دارویی تر و تاثیر گذاری آن بیشتر باشد و در این خصوص حتی برخی از اساتید نیز همین نگرش را دارند اما اینطور نیست، گیاهانی که در طبیعت هستند با وجود داشتن ماده موثره، بصورت پراکنده در رده پایین تری از گیاهانی هستند که در مزرعه بصورت گونه اصلاح شده کاشت می شوند.
ایمانی در ادامه افزود: برداشت گیاهان دارویی از طبیعت بیشتر یک جنبه تفریحی پیدا کرده است که این عمل، نادرست است و در خصوص اینکه چقدر از این گیاهان باید برداشت شود تا رویش مجدد آن صورت گیرد، ارگان های مربوطه مانند حیات وحش و منابع طبیعی این وظیفه را بر عهده دارند و نباید مردم را به برداشت گیاهان دارویی از طبیعت تشویق نماییم در غیر این صورت ما با این کار ذخیره گاه و اصل گیاه دارویی را از بین می بریم.
کارشناس گیاهان دارویی درباره چگونگی تحقق صنعت گیاهان دارویی در استان گفت: ما بایستی مردم را به کشت و کار گیاهان دارویی تشویق کنیم که با این کار بخش عظیمی از کشاورزی رونق پیدا می کند و قسمت بزرگی از بازار میانه تقویت می شود و تعداد زیادی از جوانان در بخش فرآوری مشغول به کار می شوند.
مهدی ایمانی در خصوص وضعیت گیاهان دارویی اظهار داشت: نباید بخاطر اینکه استان ما از لحاظ گیاهان دارویی طبیعی بسیار غنی است نتیجه بگیریم مقام اول را در این زمینه داریم بلکه باید گفت پایه ما در این بخش بسیار قوی است، در اصل استان در این زمینه ضعیف نیزهست چرا اینکه کشت و کار در این بخش صورت نمی گیرد اما چون معیار را طبیعت قرار می دهیم این تفکر اشتباه شکل می گیرد که ما در این بخش قوی هستیم.
دکتر عامری معاون تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی در این زمینه اظهار داشت: اگر در یکی از شهرستان های استان صنایع گیاهان دارویی راه اندازی شود، این صنعت سالانه چندین تن نیاز به مواد اولیه دارد که این مواد را نمی توان به هیچ عنوان بر پایه طبیعت گذاشت زیرا موادی که از طبیعت بدست می آید اولا یکنواخت نیستند این در صورتی است که مواد اولیه برای صنعت باید یکنواخت باشد و دوما در طبیعت هر ساله چنین حجم از مواد خام را نداریم.
وی در ادامه گفت: بر این اساس تکیه ما بر طبیعت بایستی برمبنای ژنتیکی باشد و کار اصلاحی بر روی گونه ها انجام دهیم یا جنبه های مختلف آن را بررسی کنیم.
مهدی ایمانی درباره این دیدگاه که با نظریات برخی از اساتید هم متفاوت است، افزود: بعضی از اساتید که بصورت کاملا تخصصی بر روی گیاهان دارویی کار نکردند وقتی در کلاس درس می خواهند درباره گیاهان دارویی صحبت کنند اولین جمع بندی که انجام می دهند درباره مزایا و معایب مواد گیاهی در طبیعت و در مزرعه می باشد که درباره گیاهان دارویی طبیعی می گویند که بهداشتی است در صورتی که کاملا اشتباه بوده و آنچه که در مزرعه کشت می شود نسبت به نمونه طبیعی آن بهداشتی تر است.
وی در ادامه افزود: برخلاف نظریه های رایج ماده موثره گیاهانی که در مزرعه کشت می شوند بدلیل اصلاحاتی که روی گیاه انجام شده از نمونه طبیعی آن قالبا زیاد تر است.
کارشناس گیاهان دارویی در خصوص مهمترین نمونه های گیاهی استان گفت: کارپژوهشی که در این رابطه انجام شد نشان می دهد که اغلب گونه های دارویی مهم در استان وجود دارد. ولی مهمترین گونه های گیاهان دارویی که منحصرا استان و شاید چند استان دیگر بصورت محدود در کشور داشته باشند باریجه است که مردم منطقه به نام قسنی هم می شناسند که یکی از بهترین گیاهان دارویی محسوب می شود .
وی ادامه داد: بطور کلی باریجه تنها گونه ای است که ماده موثره آن بیشتر از گونه های مشابه در مناطق دیگر است و از گیاهانی است که استان می تواند روی آن سرمایه گذاری نیز انجام بدهد و این گیاه را می توان در مراتع و ارتفاع های بالا کشت کرد.
مهدی ایمانی درباره گیاه آویشن گفت: آویشن نیز از دیگر گیاهان دارویی است که نزدیک به آویشنی است که بیشترین ماده موثره را دارد علاوه بر این مرزه های خوبی نیز در استان وجود دارد که لحاظ ماده موثره هم ردیف مرزه هایی است که در مزارع کشت میشود.
دکتر عامری در خصوص مرزه استان گفت: مرزه هایی که در استان وجود دارد با توجه به تحقیقاتی که انجام شده جزء بهترین مرزه های کشور میباشد. که اگر بر روی این گونه کشت و کار صورت گیرد با توجه به ماده موثره ای که دارد از لحاظ صنعتی ارزشمند میباشد.
وی درباره گیاه باریجه نیز گفت: شیره این گیاه بصورت خام صادر می شود که با این روند بهربردار محلی بسیار دچار ضرر می شود و وقتی شیره گیاه فرآوری می شود با قیمت بالاتری به کشور برمیگردد.
وی تاکید کرد: این گیاه همچنین دارای کاربرد های صنعتی و پژشکی و حتی نظامی است واین موضوع به صنعتگران برمی گردد که باید در این زمینه کارهای شایسته ای انجام دهند.
کارشناس گیاهان دارویی مرکز تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی گفت: با توجه به گیاهان دارویی که در استان وجود دارد با یک برنامه ریزی صحیح می توان برای دو تا پنج هزار جوان آماده کار که به این موضوع علاقمند هستند در قالب طرح های اقتصاد مقاومتی اشتغال زایی کرد.
مهدی ایمانی در ادامه افزود: مرکز تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی آمادگی لازم را جهت برگزاری دوره های تخصصی گیاهان دارویی را دارد که در این دوره ها مباحث کاشت و برداشت گیاه، اسانس گیری، عصاره گیری، خشک کردن، روغن کشی و عرق گیری بطور کامل به علاقه مندان آموزش داده می شود.
وی اظهار داشت: با توجه به تحقیقاتی که در این خصوص انجام دادیم به این نتیجه رسیدم که ما نیاز به مجموعه های بزرگ با مدیریت های کلان نداریم بلکه نیازمند مجموعه های کوچک ولی فعالی هستیم، کارگاه هایی که بسیار تخصصی باشند و در عین حال از تکنولوژی ساده نیز استفاده شده باشد.
عامری گفت: صنعت گیاهان دارویی صنعتی است که گستره وسیعی دارد و فرآورده های آنها خود در صنایع دیگر استفاده میشود و در انتهای باید گفت که تحقیقات هیچ زمانی نباید متوقف شود و کنار همه مسائلی که گفته شد باید بعنوان یک امر مستمر صورت گیرد.
انتهای پیام/رض
تفاوت بین گیاهان دارویی و داروی گیاهی
, تفاوت بین گیاهان دارویی و داروی گیاهی,گیاهان دارویی شامل بخشهایی از گیاه است که پس از خشکاندن، بدون ایجاد هرگونه تغییری در مغازهها و عطاریها به فروش میرسد. گیاهان دارویی مثل زیره، رازیانه، هل یا دارچین گیاهانی هستند که برخی خواص درمانی آنها که عمدتاً بی ضرر یا کم ضرر هستند، به اثبات رسیده است اما داروهای گیاهی حاصل تبدیل برخی گیاهان به دارو در کارخانههای داروسازی و طی فرآیندی خاص و استریل هستند. با این توضیحات و ذکر تفاوت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی باید گفت که عطاریها تنها حق فروش گیاهان دارویی را دارند، گیاهانی که تعداد شان مشخص است و طی سالیان دراز فواید و بی عارضه یا کم عارضه بودن شان به اثبات رسیده است. مسلم است که مصرف بیرویه و بیش از حد نیاز هر نوع خوراکی اعم از گیاهی یا شیمیایی میتواند برای بدن ضرر داشته باشد.
,گیاهان دارویی در ایران از جمله فرصتها و ویژگیهای اقلیم ایران در حوزه جغرافیایی و کشاورزی تلقی شده است. در عین حال یکی از بخشهای مهم علمی، پزشکی، درمانی و بهداشتی در ایران و خارج از این کشور شناخته میشود.
,کارشناس گیاهان دارویی مرکز تحقیقات و پژوهش کشاورزی در گفت و گوی با خبرنگار ما اظهار داشت: وقتی می خواهیم درباره گیاهان دارویی استان صحبت کنیم باید این موضوع را به دو مقوله جدا تقسیم نماییم اول اینکه اگر بخواهیم وضعیت گیاهان دارویی طبیعی استان را بررسی کنیم باید گفت که استان خراسان شمالی بعنوان یکی از استان های نمونه کشور که از آب و هوای مختلفی برخوردار است از پر بارترین و غنی ترین مناطق از لحاظ پوشش گیاهی دارویی است.
,
, , ,
مهدی ایمانی گفت: استان خراسان شمالی بیشترین گیاهان دارویی مفید را درخودش دارد و طی آخرین تحقیقات انجام شده ۴۵۰ گونه جداسازی و کدبرداری شده است و با این ظرفیت می توان گفت که استان از طبیعت غنی برخوردار است.
,وی درادامه افزود: اما وقتی می خواهیم مزیت استان را بررسی کنیم نباید تنها به این مقوله اکتفا شود. در طبیعت گونه های زیادی وجود دارد اما این امر باعث نمی شود که آنها را برداشت کنیم بلکه آنها یک ذخیره گاه ژنتیکی هستند.
,مهدی ایمانی تاکید کرد: حتی نباید این گونه های گیاهی به بهترین شکل هم برداشت شود و برخلاف نظریات رایج در کشور و استان گیاهان داخل طبیعت دارویی تر از گیاهانی که کشت می شوند نیستند بلکه برخی از آنها در رده پایین تری نیز قرار دارند.
,وی در ادامه گفت: مردم تصور می کنند که اگر از طبیعت گیاه را برداشت نمایند چون طبیعی و دست نخورده است دارویی تر و تاثیر گذاری آن بیشتر باشد و در این خصوص حتی برخی از اساتید نیز همین نگرش را دارند اما اینطور نیست، گیاهانی که در طبیعت هستند با وجود داشتن ماده موثره، بصورت پراکنده در رده پایین تری از گیاهانی هستند که در مزرعه بصورت گونه اصلاح شده کاشت می شوند.
,ایمانی در ادامه افزود: برداشت گیاهان دارویی از طبیعت بیشتر یک جنبه تفریحی پیدا کرده است که این عمل، نادرست است و در خصوص اینکه چقدر از این گیاهان باید برداشت شود تا رویش مجدد آن صورت گیرد، ارگان های مربوطه مانند حیات وحش و منابع طبیعی این وظیفه را بر عهده دارند و نباید مردم را به برداشت گیاهان دارویی از طبیعت تشویق نماییم در غیر این صورت ما با این کار ذخیره گاه و اصل گیاه دارویی را از بین می بریم.
,کارشناس گیاهان دارویی درباره چگونگی تحقق صنعت گیاهان دارویی در استان گفت: ما بایستی مردم را به کشت و کار گیاهان دارویی تشویق کنیم که با این کار بخش عظیمی از کشاورزی رونق پیدا می کند و قسمت بزرگی از بازار میانه تقویت می شود و تعداد زیادی از جوانان در بخش فرآوری مشغول به کار می شوند.
,مهدی ایمانی در خصوص وضعیت گیاهان دارویی اظهار داشت: نباید بخاطر اینکه استان ما از لحاظ گیاهان دارویی طبیعی بسیار غنی است نتیجه بگیریم مقام اول را در این زمینه داریم بلکه باید گفت پایه ما در این بخش بسیار قوی است، در اصل استان در این زمینه ضعیف نیزهست چرا اینکه کشت و کار در این بخش صورت نمی گیرد اما چون معیار را طبیعت قرار می دهیم این تفکر اشتباه شکل می گیرد که ما در این بخش قوی هستیم.
,
, , دکتر عامری معاون تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی در این زمینه اظهار داشت: اگر در یکی از شهرستان های استان صنایع گیاهان دارویی راه اندازی شود، این صنعت سالانه چندین تن نیاز به مواد اولیه دارد که این مواد را نمی توان به هیچ عنوان بر پایه طبیعت گذاشت زیرا موادی که از طبیعت بدست می آید اولا یکنواخت نیستند این در صورتی است که مواد اولیه برای صنعت باید یکنواخت باشد و دوما در طبیعت هر ساله چنین حجم از مواد خام را نداریم.
,وی در ادامه گفت: بر این اساس تکیه ما بر طبیعت بایستی برمبنای ژنتیکی باشد و کار اصلاحی بر روی گونه ها انجام دهیم یا جنبه های مختلف آن را بررسی کنیم.
,مهدی ایمانی درباره این دیدگاه که با نظریات برخی از اساتید هم متفاوت است، افزود: بعضی از اساتید که بصورت کاملا تخصصی بر روی گیاهان دارویی کار نکردند وقتی در کلاس درس می خواهند درباره گیاهان دارویی صحبت کنند اولین جمع بندی که انجام می دهند درباره مزایا و معایب مواد گیاهی در طبیعت و در مزرعه می باشد که درباره گیاهان دارویی طبیعی می گویند که بهداشتی است در صورتی که کاملا اشتباه بوده و آنچه که در مزرعه کشت می شود نسبت به نمونه طبیعی آن بهداشتی تر است.
,وی در ادامه افزود: برخلاف نظریه های رایج ماده موثره گیاهانی که در مزرعه کشت می شوند بدلیل اصلاحاتی که روی گیاه انجام شده از نمونه طبیعی آن قالبا زیاد تر است.
,کارشناس گیاهان دارویی در خصوص مهمترین نمونه های گیاهی استان گفت: کارپژوهشی که در این رابطه انجام شد نشان می دهد که اغلب گونه های دارویی مهم در استان وجود دارد. ولی مهمترین گونه های گیاهان دارویی که منحصرا استان و شاید چند استان دیگر بصورت محدود در کشور داشته باشند باریجه است که مردم منطقه به نام قسنی هم می شناسند که یکی از بهترین گیاهان دارویی محسوب می شود .
,وی ادامه داد: بطور کلی باریجه تنها گونه ای است که ماده موثره آن بیشتر از گونه های مشابه در مناطق دیگر است و از گیاهانی است که استان می تواند روی آن سرمایه گذاری نیز انجام بدهد و این گیاه را می توان در مراتع و ارتفاع های بالا کشت کرد.
,مهدی ایمانی درباره گیاه آویشن گفت: آویشن نیز از دیگر گیاهان دارویی است که نزدیک به آویشنی است که بیشترین ماده موثره را دارد علاوه بر این مرزه های خوبی نیز در استان وجود دارد که لحاظ ماده موثره هم ردیف مرزه هایی است که در مزارع کشت میشود.
,دکتر عامری در خصوص مرزه استان گفت: مرزه هایی که در استان وجود دارد با توجه به تحقیقاتی که انجام شده جزء بهترین مرزه های کشور میباشد. که اگر بر روی این گونه کشت و کار صورت گیرد با توجه به ماده موثره ای که دارد از لحاظ صنعتی ارزشمند میباشد.
,وی درباره گیاه باریجه نیز گفت: شیره این گیاه بصورت خام صادر می شود که با این روند بهربردار محلی بسیار دچار ضرر می شود و وقتی شیره گیاه فرآوری می شود با قیمت بالاتری به کشور برمیگردد.
,وی تاکید کرد: این گیاه همچنین دارای کاربرد های صنعتی و پژشکی و حتی نظامی است واین موضوع به صنعتگران برمی گردد که باید در این زمینه کارهای شایسته ای انجام دهند.
,کارشناس گیاهان دارویی مرکز تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی گفت: با توجه به گیاهان دارویی که در استان وجود دارد با یک برنامه ریزی صحیح می توان برای دو تا پنج هزار جوان آماده کار که به این موضوع علاقمند هستند در قالب طرح های اقتصاد مقاومتی اشتغال زایی کرد.
,مهدی ایمانی در ادامه افزود: مرکز تحقیقات و پژوهش جهاد کشاورزی آمادگی لازم را جهت برگزاری دوره های تخصصی گیاهان دارویی را دارد که در این دوره ها مباحث کاشت و برداشت گیاه، اسانس گیری، عصاره گیری، خشک کردن، روغن کشی و عرق گیری بطور کامل به علاقه مندان آموزش داده می شود.
,وی اظهار داشت: با توجه به تحقیقاتی که در این خصوص انجام دادیم به این نتیجه رسیدم که ما نیاز به مجموعه های بزرگ با مدیریت های کلان نداریم بلکه نیازمند مجموعه های کوچک ولی فعالی هستیم، کارگاه هایی که بسیار تخصصی باشند و در عین حال از تکنولوژی ساده نیز استفاده شده باشد.
,عامری گفت: صنعت گیاهان دارویی صنعتی است که گستره وسیعی دارد و فرآورده های آنها خود در صنایع دیگر استفاده میشود و در انتهای باید گفت که تحقیقات هیچ زمانی نباید متوقف شود و کنار همه مسائلی که گفته شد باید بعنوان یک امر مستمر صورت گیرد.
,انتهای پیام/رض
,]
ارسال دیدگاه