وقتی سوسن شریعتی دین شناس شد!
زنان امروز نه ارتش شیطان که ارتش جدیدی هستند/ زنان امروز به خودآگاهی رسیده اند/ چرا باید دیه زن نصف دیه مرد باشد
در یک جهان مردانه مهریه جهیزیه و نفقه قانون است. از دیدگاه دکتر شریعتی سوژه شدن زنان و قیمت داشتن یک رابطه معکوس دارد...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، روز سه شنبه برنامه ای با عنوان “زن از نگاه زن”، توسط «کانون راه امید» در دانشگاه اصفهان برگزار شد. سخنران این برنامه دکتر سوسن شریعتی (دختر دکتر علی شریعتی) بود که می توان وی را از فعالین سابقه دار حوزه زنان برشمرد.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, صاحب نیوز, دانشگاه اصفهان,برگزار کنندگان برنامه در ابتدا اعلام کردند که همواره مردان به بررسی مقولات و موضوعات مربوط به زنان پرداخته اند و این برنامه قصد دارد تا از نگاه زن به نقد و بررسی جایگاه زن امروز بپردازد. هرچند روند مطالب ارائه شده توسط سخنران و همچنین فضای پرسش و پاسخ چندان توجهی به این خواست و دغدغه بانیان برنامه نداشت.
,سوسن شریعتی در طول مدت صحبت هایش در تالار پیامبر اعظم دانشگاه اصفهان، بیشتر به طرح چالش های موجود در حوزه زنان پرداخت و عدم انطباق قوانین حقوقی فعلی جامعه ایران با واقعیت های زن امروز را مشکل جدی دهه اخیر دانست.
, اصفهان,سوسن شریعتی در حالی که خود را یک روشنفکر دینی خواند و وفاداری اش به سنت فکری شریعتی را گوشزد کرد اما بدون آن که راهکار و پاسخی داشته باشد، قوانین شرعی و عرفی جامعه را مورد سؤال قرار داد و مدعی شد که زن امروز بازتاب درستی در قوانین ندارد.
,شریعتی با زیر سؤال بردن مهریه، نفقه، دیه، مسأله حضانت و دیگر قوانین اسلامی حوزه زنان، تلاش کرد که نشان دهد که زن امروز در چارچوب های حقوقی اسلام نمی تواند فعالیت و زندگی کند و این فقه است که باید خودش را با زن به خودآگاهی رسیده امروزی هماهنگ کند.
,به نظر می رسد که منطق روشنفکری اقتضا دارد تا چنین جلساتی به صورت مناظره ای و یا در قالب کرسی های آزاداندیشی و با فراغ بال بیشتری برگزار شود تا در یک جلسه که شبهات و سؤالات مطرح می شود، امکان پاسخگویی و ارائه راهکارهای مناسب فراهم شود.
,در ادامه به گوشه هایی از صحبت های شریعتی می پردازیم.
,,
, ,
, ,
, , به گزارش صاحب نیوز، مجری در ابتدای برنامه گفت که بعد از یک دهه رکود فعالیت ها اکنون فرصت آن شده است که درباره موضوعات مورد علاقه مان صحبت کنیم. خانم مبارکی (که در تعدادی از برنامه های بسیج و جامعه اسلامی دانشجویان به عنوان منتقد تریبون رفته است) متنی خواند درباره این که زنان خودشان به خودشان ظلم می کنند و این بسیار تلخ تر است. سوسن شریعتی حدود یک ساعت صحبت کرد و بعد جلسه پرسش و پاسخ بود.
, صاحب نیوز,***
,شریعتی: مساله زنان همیشه مساله مردان نیز بوده است تصویر زن همیشه موجود ترسناک، حیله گر، مرموز و … تصویر شده است. زنان ارتش شیطان نامیده شده اند.
, شریعتی:,اما اکنون زنان ما به خودآگاهی رسیده اند. زنان چون سوژه های خودآگاه هستند، آنان میوه ممنوعه را خوردند و هبوط کردند، این مردان از سر کنجکاوی آمده اند تا زنان خودآگاه امروز را ببینند. میوه ممنوعه همان خودآگاهی است که تقریبا از زمان مشروطه آغاز شده است.
,واقعیت های جدیدی در جامعه رخ داده است، موضوع این است که زن نسل ما اتوپیایی است ولی امروز از واقع گرایی صحبت می کنیم. باید ببینیم واقعیت ها در حوزه زنان چیست؟ می خواهیم از واقعیت ها صحبت کنیم.
,تاریخ زنان درواقع از زمان مشروطیت آغاز شده است دوره ای که تشکل های زنان، روزنامه های زنان، انجمن های زنان شروع به کار کرده است و زنان سوژه شده اند. این سوژگی با تحولات بعد از مشروطه با انقلاب اسلامی و با سی سال جمهوری اسلامی پیونده خورده است. زنان امروز نه ارتش شیطان که ارتش جدیدی هستند.
,باید پذیرفت که قوانین ما در بسیاری از حوزه ها شباهت چندانی با واقعیت ها ندارد. امروز واقعیت های جدید در مقابل واقعیت های قدیم قد کشیده است.
,نمونه هایی از این واقعیت جدید:
,- حضور رو به گسترش دختران در دانشگاه ها و در مقابل سهمیه بندی ورودی دانشگاه ها
,- اکنون رسیدن به مقام مشاور رییس جمهور امکان پذیر است (رسیدن به بلوغ فکری برای دادن مشورت به رییس جمهور) ولی همین زن در یک بحران خانوادگی، حضانت فرزندان از او گرفته می شود.
,- در حالی که زنان در جامعه ما تحصیل می کنند، شاغل می شوند و درآمد دارند بحث نفقه گرفتن آنان از مردان خدشه دار می شود.
,- اکنون نسبت زنان تحصیل کرده و شاغل افرایش داشته است؛ این زنان استقبال بیشتری به مادری دارند ولی آگاهانه، و همین امر سبب می شود که تعداد کمتری فرزند داشته باشند تا وقت بیشتری برای آنها بگذارند و در ادامه کشور با بحران جمعیتی مواجه می شود. و آنگاه ما زنان را تشویق می کنیم تا به قول شریعتی به ماشین و کارخانه تولید فرزند تبدیل شوند.
,- در مورد دیه اکنون که زنان همپای مردان در تولید و درآمد نقش دارند چرا باید دیه زن نصف دیه مرد باشد؟ در شرایط فعلی جامعه یک ناهمزبانی بین دو واقعیت وجود دارد این محصول چیست؟ ما با یک دوگانگی روبرو هستیم. دوگانگی سنت و مدرنیته. دین و مدرنیته و این ضرورت نو اندیشی دینی عبور از دین و استخراج پتانسیل درون سنت برای پاسخ به این دوگانگی های موجود را ایجاب می کند.
,دکتر شریعتی چند دهه قبل از رنسانس اسلامی از پروتستانیسم اسلامی صحبت کرده است.
,به واقع اکنون سوال این است که با این حرکت محتوم (آگاهی زنان) و تعارض های موجود چه باید کرد؟ برای پاسخ به سوالات در هر دوره ای با دو ترجیع بند مواجه بوده ایم:
,۱- در شرایطی همیشه مشکلات کوچک به پای مصحلت بزرگتری قربانی شده است.
,۲- خودی/ غیر خودی: چه چیز را با چه کسی در میان می گذارید!!
,مثلا در جامعه مردسالار با قوانین مردانه، نقد زنان به غیر خودی ها فرصت می دهد.
,به عنوان مثال شرقی ها همواره زندانی تصویر غربی ها از شرق بوده اند. غربی ها می گویند شرقی ها احساساتی، عرفانی، مهربان و… هستند. پس مشغول عرفان متعالی باشند و ما هم نفتشان را می بریم.
,ما که شعار می دهیم بهشت زیر پای مادران است، با حضانت این بهشت را از ما می گیرند و تجربه مادری از یک زن به خاطر یک اختلاف خانوادگی گرفته می شود.
,به راستی که در جامعه امروز زنان به ستیز با زنان برخاسته اند. به عنوان مثال سال گذشته نمایندگان زن مجلس لایحه ای علیه زنان ارائه کرد!
,چطور یک زن که از ۱۴ سالگی بالغ است برای مادرانگی و اعمال قصاص و اعدام برای سفر باید بیش از ۴۰ سال داشته باشد.
,آیا زن برای فساد خارج می شود که باید با ولی یا محرم باشد یا بیش از ۴۰ سال سن داشته باشد؟ آیا در داخل کشور امکان فساد نیست؟
,در یک جهان مردانه مهریه جهیزیه و نفقه قانون است. از دیدگاه دکتر شریعتی سوژه شدن زنان و قیمت داشتن یک رابطه معکوس دارد.
,هر چه زنان تحصیل کرده تر باشد، باید مهریه کمتری داشته باشند یعنی بی نیاز باشند از این که با عیار مهریه سنجیده شوند و آمارها و مطالعات همان زمان نشان می دهد که برعکس بوده است و زنان تحصیل کرده که مهریه های سنگین تری داشته اند و این دلیل این است که چتر حمایتی قانونی وجود ندارد و این زنان برای حمایت از خود به مهریه بالا و افزایش قیمت رو می آورند.
,عده ای معتقدند که کار کردن خانم ها بیرون از خانه استثمار مضاعف است هم کار بیرون از خانه و هم کار داخل خانه؟
,در سال های اخیر با پدیده همسرکشی مواجه بوده ایم؛ یعنی زنان رشده کرده اند آگاه تر شده اند و در جریان زندگی متوجه می شوند که ازدواج اشتباهی داشته اند برای پایان دادن به جهنمی که در آن هستند به دیگری متوسل می شوند و با برقراری یک رابطه با دیگری اقدام به همسر کشی می کنند.
,اخیرا آمارها نشان می دهد که سن تجربه آزادی جنسی از سن ۱۴ – ۱۵ سالگی آغاز می شود و عده ای به راهکار صیغه می اندیشند. سوال این است که شرع آب تطهیر می ریزد بر سر این موضوع یا بر عکس شرع پیشگیری می کند از وقوع این مساله؟
,یک مرکز مشاوره طبق آمار اعلام کرده است که در تماس هایی که دارند حدود ۸۰ درصد از زنان متاهل که تجربه ی جنسی آزاد دارند تماس می گیرند.
,باید پذیرفت که صیغه دلیل ایدز است!! در سال های گذشته دلیل افزایش ایدز سرنگ و اعتیاد بوده است و حالا رابطه جنسی است.
,زنان باید بدانند که دست یافتن به برخی از چیزها هزینه های دارند. مثلا دست یافتن به آزادی هزینه دارد، دست یافتن و رسیدن به آگاهی با کاهش قیمت باید همراه باشد، حضور اجتماعی با اضطراب و عدم امنیت همراه است.
,در حالی که آگاهی بالا رفته است تحصیلات زنان افزایش داشته، اشتغال زنان افزایش داشته است. ایران بزرگترین مصرف کننده لوازم آرایشی در دنیاست چرا زنان ایران همچنان زنانگی را در زیبایی می بینند؟
,در دهه ۴۰ و ۵۰ انسان های مکتبی حتی دکتر شریعتی با نفی زنانگی زن را به میدان اجتماع وارد کردند، می خواستند با حذف زنانگی و نادیده گرفتن مطالبات زنان، زنان همچون دیگر توده ها به جمعیت انقلابی بپیوندد.
,در دهه ۷۰ و ۸۰ ما با تعبیرهای تنانگی زنان مواجه هستیم، شاهدیم که جسم زن به شعر و نقاشی و فیلم ها بازگشته است.
,برای نزدیکی به واقعیت ها چه باید کرد؟ ما باید به یک باید- باشد برگردیم البته نه در گذشته بلکه در آینده.
,در دوره ای مساله های جزء مانند مساله زنان، محیط زیست و کودکان به تعویق انداخته می شد و این مطرح می شد که تغییرات ساختاری و بنیادین در حال رخ دادن است ولی اکنون به پرونده های جزیی مانند پرونده زنان بیشتر پرداخته می شود.
,پرسش و پاسخ:
, پرسش و پاسخ:, پرسش و پاسخ:,مرتضی واحدیان: باید پذیرفت که مساله ما مساله زنان نیست باید چیستی و چرایی وضعیت خودمان را درک کنیم. در جامعه امروز مرد یک ماشین مکانیکی دیده شده است و راه رهایی اش را غریزه دیده است. در این پروسه زن خودش هم سوژه می شود.
, مرتضی واحدیان:,پاسخ: کلا مساله زنان از زمان انقلاب فرانسه مطرح شده است، زنان در انقلاب فرانسه نقش مهمی داشتند ولی حق رأی تا زمان پایان جنگ جهانی دوم به آنها داده نشد. مساله زنان همیشه به حاشیه رانده شده است و معطل متن اصلی بوده است.
, پاسخ: ,از سال ۱۹۶۸ و جنبش دانشجویی به بعد، نگاه های سوال بر انگیز و به چالش کشیدن گفتمان های حاکم رخ داده است و اولویت پیدا کرده است. صدای حقوق شهروندی زنان هم شنیده شده است و سرمایه داری به خواسته های حقوقی زنان تن داده است.
,خانم شعبانی: مبحث زنان ضروری است با توجه به این که زن رکن خانواده و نقش مادری دارد. عفت و نجابت و حیا ویژگی فطری زن است و غرب هم رد نکرده است. واقعیت با حقیقت جداست. قوانین جامعه ما اسلامی است، در جامعه ما اصل اسلام است و خدامحوری قوانین منتج از شرع است. ما باید خودمان را با آن تطبیق بدهیم و بالعکس شهید مطهری فرمودند باید به مسلمان بودن خودمان انتقاد کنیم و نه به اسلام ما، باید اسلام را بازخوانی کنیم.
, خانم شعبانی:,خانم شریفی: ان شا الله در جامعه آرمانی مان تساوی زن و مرد وجود خواهد داشت. در شرایط فعلی جامعه رقابت سازنده ای بین زن و مرد وجود ندارد باید دید ریشه تفاوت بین زن و مرد چیست؟ در حالی که زن و مرد از نفس واحدی به وجود آمده اند. چرا ما فکر می کنیم برای بزرگ کردن یک نسل باید نسل دیگری را بکوبیم؟ در جلسه امروز فقط سوالات و شبهات را شنیدیم و پاسخ آن ها داده نشد و راهکاری ندیدیم. یادمان باشد در قبال گفته هایمان مسئولیم و یادمان باشد که باید مسئولیت گفته هایمان را بپذیریم.
, خانم شریفی:,خانم قنبری: اسلام یک کل واحد است. یک کل که از جزءهایی تشکیل شده است. ممکن است در نظام جمهوری اسلامی به برخی از این جزءها به درستی عمل نشود ولی دلیلی ندارد که ما به خاطر جزءهای نادرست کل را زیر سوال ببریم.
, خانم قنبری:,در مورد دیه هم که صحبت شد دیه به فرد داده می شود یا به بازماندگان؟ آیا دیه پول فرد است؟ اسلام نظام اقتصادی را در سطح کلان در نظر می گیرد و میزان دیه برای حمایت مالی از یک زن است در قبال حذف مرد.
,آقای شیربند: شما با توجه به جایگاهی که دارید، امیدوارم جواب درخوری بدهید. شما به عنوان کسی که فعال عرصه زنان هستید راهکارتان چیست؟ به نظر شما باید نهادها را تغییر داد برای تغییر فرهنگ و یا باید از تغییر فرهنگ شروع کرد برای تغییر نهادها!
, آقای شیربند:,آیا به نظر شما می شود زنی با حقوق مدرن بود ولی دغدغه مذهبی داشت و دیندار ماند؟ واین لزوما در تقابل با هم نیست.
,دغدغه حقوقی زنان، دغدغه ای است با ریشه در چند قرن قبل غرب. این مطالبه حقوقی صبغه غربی گرفته است و جمهوری اسلامی ایران در تضاد گفتمانی با غرب است و در تقابل با ارزش های غربی است. رهبری در سخنرانی اخیر نیز ارزش های غربی در حوزه زنان را به پرسش گرفته است.
,چطور زنان باید هم حقوق خود را مطالبه کنند و هم در مقابل با ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران نباشد؟ من امیدوارم که زنان سرزمینم در راه احقاق حقوق شان رنگ ضدیت با مردان نگیرند.
,آقای عالم فر: هر چه زنان به دست می آورند در تقابل با مردان است. قربانیان مردسالاری زنان هستند ولی مردان نیز ضرر می بینند. ما مردان این جا هستیم تا جامعه مردسالار نباشد و باور داریم مردان نیز آسیب اجتماعی می بینند.
, آقای عالم فر:,حسین هاشمی (از اعضای سابق شورای صنفی دانشگاه): به شخصه توقع بیشتری از شما داشتم. شما در بین صحبت ها، حرف های خودتان را نقض کردید. در مسیر احقاق حقوق زنان افراط و تفریط دارید، با این سرعتی که دارید پیش می روید تا حالا زنان ارتش شیطان بودند و در آینده هر آن با ارتش شیطان روبه رو می شویم و باید مردان جمع شوند از حقوقشان بگویند.
, حسین هاشمی ,گفتید نقطه شروع واقعیت است، این واقعا توهین به ماست که چرا زن از دیدگاه زن! ما هم موافق حقوق برابر هستیم؛ ما بیل می زنیم شما هم بیایید بیل بزنید! شما به خواستگاری ما بیایید (سوت و کف حاضران) و بعد ما جواب رد بدهیم و آن وقت حالتان دیدنی است.
,شما بروید مهندسی معدن بخوانید و ما برویم علوم تربیتی بخوانیم و با کلی ریش و سبیل بگوییم (در مهد کودک ها) عموجون چند سالته!
,خانم حسن نیا: نگاه مردانه جامعه در همین جا هم محسوس است. وقتی حقوق برابر می خواهیم یعنی در هر جایی می خواهیم. باشد ما بیل هم می زنیم به شرط برابری.
, خانم حسن نیا:,در جامعه نگاه سیستماتیک مردسالارانه وجود داد و این نگاه هاست که جامعه را تاخیر می دهد. وقتی توی دانشجو این طور می اندیشی از عوام کوچه بازاری انتظاری نیست. اگر شأن زن و مرد کلی باشد به مهریه و دیه و نفقه نیازی نیست این سیاست های حمایتی مانع از شأنیت یافتن زن شده است. آیا شأن یک پسر دوساله بیشتر از یک مادر چهل ساله است؟ پس چرا دیه پسر دو ساله دو برابر دیه مادر چهل ساله اش می باشد.
,سوال مکتوب: آیا شما ضد زن هستید یا ضد اسلام؟ لطفا برای اطلاع یافتن از نظرات دکتر شریعتی نسبت به جایگاه زنان کتاب های ایشان را مطالعه کنید. آیا شما نگاه ابزاری به زن را منکر می شوید؟
, سوال مکتوب:,جواب های خانم شریعتی: بله من هم قبول دارم که این کنفرانس ناقص و مثله بود. چالش بین دو واقعیت وجود دارد اگر جواب داده نشود. در پس ذهن ها به نظر می رسد که من لائیک و سکولار هستم البته واژه لائیک و سکولار الآن جزو تابوهاست.
, جواب های خانم شریعتی: , جواب های خانم شریعتی: ,در یک دوره ای که من جوان بودم بعضی از واژه ها مانند لائیک، لیبرال و التقاطی تابو بود. ولی حالا کمی از تابو بودن آنها کاسته شده است. شریعتی یک چهره روشنفکر دینی بود و من خودم را وفادار به سنت شریعتی می دانم من خودم را یک روشنفکر دینی می دانم و نمی پذیرم که برچسب لائیک بخورم.
,شریعتی تعبیر ضد استعماری را مطرح می کند. به جای ضد استعماری او می خواهد از مذهب به آزادی برسد. او معتقد بود که اجتهاد که این دنیایی است برای انطباق با واقعیت های روز، دین را که ماهیت استعلایی دارد دست مایه دنیا می کنیم. ما باید بر اساس انگاره انسان ایده آل اسلامی خودمان را بسازیم.
,موضوع صحبت من دین ستیزی نیست. آیا ضرورت با بازنگری در فقه نیست؟ شریعتی معتقد بود به گفت و گو، متن مقدس با زمانه های در حال نو شدن.
,شریعتی معتقد بود به نسبت دین و دولت. شریعتی معتقد است به رابطه عمودی بین دین و خدا و رابطه افقی من با من. اندیشه های او بازگشت امر مذهبی به سیاست پذیرفته شده است.
,در گفت وگوی انتقادی بین زن موجود و زن ایده آل دین، رابطه و گفتمان اتفاق می افتد و راه دیگری هم نداریم وگرنه باید مقتدرانه از بالا وجه دینی را بر زن اعمال کنیم مگر این که گفتگو کنیم.
,دینداری نباید تبدیل شود به جرم سیاسی: من به اسلام و اصول نظام اعتقاد دارم. صحبت های من یا خلاف قانون است که می شود بی قانونی و یا خلاف دین است که می شود بی دینی، جرم من می شود بی قانونی یا بی دینی ولی من در حال اجتهاد کردن هستم نتیجه صحبت من این که تفاوت جنسیتی منشأ نابرابری حقوقی است.
]
ارسال دیدگاه